Джеймс Криман: Мексика революциясына бастаған журналист

Кіріспе

Канад-американдық жазушы
американдық киносценариші

Джеймс Крильман (12 қараша 1859 – 12 ақпан 1915) – канад-американдық жазушы, ол 1908 жылы «Пирсон» журналында Мексика президенті Порфирио Диаспен жасаған сұхбатымен танымал. Сұхбатта Диас 1910 жылғы президент сайлауына қатыспайтынын мәлімдеді. Бұл сұхбат Мексикадағы президент сайлауы және билікке келу мәселесі бойынша саяси қызметтің күшеюіне себеп болды. Тарихшы Говард Ф. Клайн айтқандай, «Крильман сұхбаты мексика революциясының бастауындағы маңызды бетбұрысқа айналды». Крильман сары журналистиканың қалыптасу кезеңіндегі маңызды тілші ретінде жиі еске алынады.

Ерте өмір

Ол Монреаль қаласында, Канада провинциясында, қазандық инспекторы Мэтью Крильман мен үй шаруасымен айналысқан Марта (Дунвуди) Дунвудидің ұлы ретінде дүниеге келді.

Мансап

1872 жылы Крилман Нью-Йорк қаласына көшіп келді, онда әдебиет пен құқыққа деген қызығушылығы Томас Де Витт Талмедж бен Республикалық партияның жетекшісі Роско Конклингтің демеушілігін тартты. Оның алғашқы жұмысы епископалдық «Church and State» газетінің баспаханасында болды. Кейін ол «Бруклин Игл» газетінің баспаханасына ауысты. 1876 жылы «Нью-Йорк геральд» газетінде тілші болып жұмыс істеді. Крилман жаңалықтар іздеу үшін көп саяхат етті және оларды табу үшін үлкен қауіптерге барудан сескенбеді. Ол кәсіпқой және шоумен Пол Бойтонмен бірге Йеллоустон және Миссисипи өзендерін кезіп өтті, Хатфилдтер мен Маккойлардың арасындағы алауыздықты баяндағанда оқтан қорғалды және Отырған Бұқамен сұхбаттасты. Сондай-ақ ол Мексика президенті Порфирио Диаспен сұхбаттасты, онда Диас Мексика үшін жаңа басшылыққа мүмкіндік беру үшін 1910 жылы қайта сайлануға қатыспайтынын мәлімдеді, бұл орындалмаған уәде болды және Мексика революциясына ықпал етті. «Париж геральды», «Evening Telegram», «Illustrated American» және «Cosmopolitan» журналдарында жұмыс істегеннен кейін, Крилман 1894 жылы Джозеф Пулитцердің «Нью-Йорк әлемі» газетіне орналасып, Қытай-Жапон соғысын жабу үшін Жапон армиясына ілесіп барды. Крилманның Порт-Артурды жапондықтардың басып алуы және жеңіске жеткен жапон әскерлерінің қытайлық қорғаушыларды қырғынға ұшыратуы туралы сенсациялық репортажы зор назар аударды және оны тілші ретінде үлкен сұранысқа ие етті. 1896 жылы Крилман үшін маңызды тапсырма болды, ол Кубаға арал мемлекеті мен Испания арасындағы шиеленіс туралы хабарлау үшін сапар жасады. 1897 жылы Уильям Рэндольф Херст Крилманды өзінің «Нью-Йорк журналы» газетіне жұмысқа алды және 1898 жылы басталған Куба мен Испания арасындағы соғысты жабуды тапсырды. 1901 жылы «Ұлы жолда: Арнайы тілшінің саяхаттары мен оқиғалары» атты кітабында Крилман Херсттің суретші Фредерик Ремингтонға «Сен суреттерді бер, мен соғысты ұйымдастырамын» дегенін келтірді. (Херсттің ұрпақтары бұл мәлімдемені қатаң түрде жоққа шығарады.) Крилман Испанияға қарсы соғыста Кубаны ашық түрде қолдады және көптеген соғыс тілшілері сияқты ол да жеке қару ұстады. Эль-Каней шайқасын баяндаған кезде Крилман АҚШ-тың қолбасшысынан испандық әскерлер басып алған бекініске шабуылға қосылуға рұқсат беруді өтінді. Соңында генерал келісті, ал Крилман АҚШ әскерлерімен бірге фортқа қарай жылды. Испанияның туын жерде жатқанда көріп, Крилман оны ұстап алды, өйткені соғысты бастауға көмектескен «Журнал» осы маңызды шайқаста алғашқы болып испан туын түсіруі дұрыс деп санады. Крилман жақын маңдағы испандық сарбаздардың алдында туды желбіретіп, олар оқ жаудырып, Крилманның қолы мен арқасын жаралады. Өзінің заманындағы сары журналистердің көптеген өкілдері сияқты, Крилман журналист ретінде де жақтаушы болды. «Сары балалар» кітабының авторы Джойс Милтон Крилманды «төртінші биліктің ар-ожданы» деп сипаттап, сұхбаттар кезінде «көбінесе тыңдағаннан гөрі сөйлейтінін» айтты, тіпті бір рет Папа Лео XIII-ке протестанттар мен католиктер арасындағы қарым-қатынас туралы лекция оқыды. «Диаз неліктен берген уәделерін шын ниетімен орындамағанын анықтау қиын, бірақ олардың салдары өте анық болды». Бір теория бойынша, Диас оны шетелдік оқырмандарға арналған деп есептеді, ал екіншісі – бұл мексикалық оқырмандар үшін нашар өнімдер туралы жаман хабарлардан және 1907 жылғы үрейдің қаржылық салдарынан алаңдату үшін жасалған. Сұхбат Диаздың қарсыластарын режимнің нысанасына айналдыру үшін ауызға алуды мақсат еткен болуы мүмкін. Тағы бір теория Диаздың жақтастарын қайтадан үміткер болуға көндіруге тырысты, бірақ 1910 жылы ол 80 жасқа толар еді. Крилманмен жасалған сұхбат Мексика революциясына әкелген оқиғалардың маңызды факторы болып қала береді.

In 1872, Creelman moved to New York City, where his interest in literature and law attracted the patronage of Thomas De Witt Talmage and Republican party boss Roscoe Conkling. His first job was in the print shop of the Episcopalian newspaper Church and State. He later moved to the print shop of the Brooklyn Eagle. By 1876 he joined the New York Herald as a reporter. Creelman traveled extensively to find stories and was unafraid to take on great personal risk in their pursuit. He joined adventurer and showman Paul Boyton on his treks across the Yellowstone River and Mississippi River, dodged bullets reporting on the feud between the Hatfields and McCoys and interviewed Sitting Bull. He also interviewed Mexican President Porfirio Diaz, wherein Diaz stated he would not run for reelection in 1910 to allow new leadership for Mexico, a promise he did not keep and that in part led to the Mexican Revolution. After stints at several other newspapers, including the Paris Herald, the Evening Telegram, and magazines Illustrated American and Cosmopolitan, Creelman landed at Joseph Pulitzer's New York World in 1894, where he accompanied the Japanese Army to cover the Sino Japanese War. Creelman's sensational reportage of the Japanese seizure of Port Arthur and the accompanying massacre of its Chinese defenders by the victorious Japanese army garnered tremendous attention and put him in greater demand as a reporter. A significant assignment for Creelman came in 1896, on a trip to Cuba to report on tensions brewing between the island nation and Spain. By 1897, William Randolph Hearst had recruited Creelman to his newspaper, the New York Journal, and assigned Creelman to cover the war between Cuba and Spain, which broke out in 1898. In his 1901 book On the Great Highway: The Wanderings and Adventures of a Special Correspondent, Creelman quoted Hearst as telling artist Frederic Remington "You furnish the pictures, and I'll furnish the war." (Hearst's descendants adamantly deny this claim.) Creelman was an open advocate for Cuba in its war against Spain, and like many of his war correspondent peers he carried a sidearm. While covering the battle for El Caney, Creelman begged the U. S. general in command to allow him to join the charge on a blockhouse occupied by Spanish troops. Finally the general assented, and Creelman advanced on the fort along with U. S. troops. Seeing the Spanish flag lying on the ground, Creelman seized it, feeling that it was only fair that the Journal, which helped to start the war, should be the first to capture the Spanish flag at this important battle. Creelman waved the flag in front of some Spanish soldiers still entrenched nearby, who responded with a hail of gunfire, wounding Creelman in the arm and back. In the mold of most yellow journalists of his time, Creelman was as much an advocate as a reporter — in her book The Yellow Kids, author Joyce Milton describes Creelman as the self described "conscience of the fourth estate," who "normally did as much talking as listening" during interviews, including once lecturing Pope Leo XIII on relations between Protestants and Catholics Scholars have debated why Díaz chose to grant the interview to an American journalist. "It is not clear why Díaz made verbal commitments he did not seriously mean, but their consequences were very definite." One theory is that Díaz gave it assuming it was aimed at a foreign readership; another is that it was for Mexican readers as a distraction from bad news of poor harvests and the financial effects of the panic of 1907. The interview could have also been aimed at drawing out Díaz's opponents so that they could be targeted by the regime. Yet another theory was to draw out Díaz's supporters to persuade him to run again, although in 1910 he would be 80. The Creelman interview remains a key factor in the events that led to the Mexican Revolution.

Жеке өмір

Крилман 1891 жылдың 10 желтоқсанында Огайо штатының Мариетта қаласынан Алис Лефингвелл Бюеллге үйленді. Олардың төрт баласы болды: Эдвард Данвудди, Джеймс Эшмор, Констанс Элис және Айлин Бьюэлл. Ұлы Джеймс кәсіби Голливуд сценарисі болды. Қызы Айлин Нью-Йорк республикалық конгрессмені Фредерик Морган Давенпорттың ұлы, Фредерик Морган Давенпортқа үйленді. Крилманның әкесі Лимавадиден (Ирландия) Монреальге көшіп келген Ольстер шотландтық отбасында туған. Оның анасы шотланд тегінен шыққан.