Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мексика генералы және президенті (1830–1915)
Mexican general and president (1830–1915)
Хосе де ла Круз Порфирио Диас Мори (Porfirio Díaz Mori) (/dɪˈfiɾjoʊ/; poɾˈfiɾjoʊ/; 15 қыркүйек 1830 – 2 шілде 1915), Порфирио Диас ретінде белгілі, мексикалық генерал, саясаткер және кейіннен диктатор болды. Ол Мексика президенті қызметін жеті рет атқарды, барлығы 35 жыл: 28 қараша 1876 жылдан 6 желтоқсан 1876 жылға дейін, 17 ақпан 1877 жылдан 1 желтоқсан 1880 жылға дейін және 1 желтоқсан 1884 жылдан 25 мамыр 1911 жылға дейін. 1876 жылдан 1911 жылға дейінгі кезең жиі Порфириато деп аталады және ол де-факто диктатура ретінде сипатталады. Диас Оахакада қарапайым отбасында дүниеге келген. Алғашқыда ол дін қызметкері болу үшін оқыды, бірақ кейін заңгерлікке ауысты. Оның ұстаздарының арасында Мексиканың болашақ президенті Бенито Хуарес болды. Диас Либералдық партия саясатында белсенділікпен қатысты, Санта-Аннаны Аютла жоспары бойынша құлату үшін либералдармен күресті, сондай-ақ Реформа соғысында консерваторларға қарсы күресті. Мексикадағы екінші француз интервенциясы кезінде Диас 1862 жылы Пуэбла шайқасында соғысты, ол уақытша басқыншыларды кері шегіндірді, бірақ француздар бір жылдан кейін қаланы күшейтіп қоршағанда тұтқындалды. Ол тұтқыннан қашып, Оахака қаласына жетті, Оңтүстік Мексиканың саяси және әскери қолбасшысы болды және француздың аймаққа басып кіруіне қарсы тұрды. 1865 жылы Оахака қаласы француз қоршауынан құлдырады. Диас жеті айдан кейін тағы да тұтқыннан босады және француз кеткеннен кейін Екінші Мексика империясы ыдырағаннан кейін Мексика Республикасының армиясына қайта қосылды. Император Максимилиан Керетарода соңғы қарсылық көрсеткенде, Диас 1867 жылдың маусым айында Мексика қаласын қайтарып алған күштерге басшылық етті. Республика қалпына келтірілгеннен кейін, ол Бенито Хуарес және Себастьян Лердо де Техада президенттеріне қарсы қайта сайланбау принципі бойынша көтеріліс жасады. Диас билікті басып алып, 1876 жылы саяси жақтастарының көмегімен Лердоны төңкеріспен құлатты және 1877 жылы сайланды. 1880 жылы ол орнынан бас тартып, оның саяси одақтасы Мануэль Гонсалес 1880 жылдан 1884 жылға дейін президент болып сайланды. 1884 жылы Диас қайта сайланбау идеясынан бас тартып, 1911 жылға дейін үзбей қызмет етті. Мексика тарихындағы даулы тұлға Диас режимі саяси тұрақсыздықты тоқтатты және ондаған жылдар бойы экономикалық тоқыраудан кейін өсімге қол жеткізді. Ол және оның одақтастары «ғалымдар» деп аталған технократтар тобынан құралды, олардың экономикалық саясаты одақтастар мен шетелдік инвесторлардың шеңберіне пайда әкелді, олар көбінесе зорлық-зомбылық пен заңдық тәсілдерді пайдаланып үлкен мүліктерді біріктірді. Бұл саясат халық арасында наразылық тудырды, нәтижесінде азаматтық қуғын-сүргін мен аймақтық қақтығыстар, сондай-ақ жұмысшылар мен шаруалардың ереуілдері мен көтерілістері болды, олар Мексиканың өсімінен үлес алмады. 1908 жылы демократияға оралу және тағы сайланбау туралы мәлімдеме жасағанына қарамастан, Диас өз шешімін кері қайтарып, 1910 жылғы сайлауға қатысты. 80 жастағы Диас президенттік мұрагерлікті институционалды түрде қалыптастыра алмады, бұл «ғалымдар» мен генерал Бернардо Рейестің ізбасарлары арасындағы саяси дағдарысқа әкелді, олар Мексиканың әскери және шет аймақтарымен одақтас болды. Диас сегізінші мерзімге өзін жеңімпаз деп жариялағаннан кейін, оның сайлаудағы қарсыласы, бай иеленуші Франсиско И. Мадеро Сан-Луис-Потоси жоспарын жариялады, ол Диасқа қарсы қарулы көтеріліске шақырды, бұл Мексика революциясының басталуына әкелді. 1911 жылдың мамыр айында Федералды армия Мадероны қолдаған күштерге қарсы бірнеше жеңіліске ұшырағаннан кейін Диас Сьюдад-Хуарес келісімі бойынша отставкаға кетті және Парижге жер аударылды, онда төрт жылдан кейін қайтыс болды.
José de la Cruz Porfirio Díaz Mori ('/d//iː//ə//s/ DEEəss or '/d//iː//æ//z/ DEEaz; poɾˈfiɾjo ði. as; 15 September 1830 – 2 July 1915), known as Porfirio Díaz, was a Mexican general, politician, and later dictator who served seven terms as President of Mexico, a total of 35 years, from 28 November 1876 to 6 December 1876, 17 February 1877 to 1 December 1880, and 1 December 1884 to 25 May 1911. The entire period from 1876 to 1911 is often referred to as the Porfiriato, and has been characterized as a de facto dictatorship. Díaz was born to an Oaxacan family of modest means. He initially studied to become a priest, but eventually switched his studies to law, and among his mentors was the future President of Mexico, Benito Juárez. Díaz increasingly became active in Liberal Party politics fighting with the Liberals to overthrow Santa Anna in the Plan of Ayutla, and also fighting on their side against the Conservative Party in the Reform War. During the Second French Intervention in Mexico, Díaz fought in the Battle of Puebla in 1862, which temporarily repulsed the invaders, but was captured when the French besieged the city with reinforcements a year later. He escaped captivity and made his way to Oaxaca City, becoming political and military commander over all of Southern Mexico, and successfully resisting French efforts to advance upon the region, until Oaxaca City fell before a French siege in 1865. Diaz once more escaped captivity seven months later and rejoined the army of the Mexican Republic as the Second Mexican Empire disintegrated in the wake of the French departure. As Emperor Maximilian made a last stand in Querétaro, Díaz was in command of the forces which took back Mexico City in June 1867. During the era of the Restored Republic, he subsequently revolted against presidents Benito Juárez and Sebastián Lerdo de Tejada on the principle of no re election. Díaz succeeded in seizing power, ousting Lerdo in a coup in 1876, with the help of his political supporters, and was elected in 1877. In 1880, he stepped down and his political ally Manuel González was elected president, serving from 1880 to 1884. In 1884, Díaz abandoned the idea of no re election and held office continuously until 1911. A controversial figure in Mexican history, Díaz's regime ended political instability and achieved growth after decades of economic stagnation. He and his allies comprised a group of technocrats known as científicos ("scientists"), whose economic policies benefited a circle of allies and foreign investors, helping hacendados consolidate large estates, often through violent means and legal abuse. These policies grew increasingly unpopular, resulting in civil repression and regional conflicts, as well as strikes and uprisings from labor and the peasantry, groups that did not share in Mexico's growth. Despite public statements in 1908 favoring a return to democracy and not running again for office, Díaz reversed himself and ran in the 1910 election. Díaz, then 80 years old, failed to institutionalize presidential succession, triggering a political crisis between the científicos and the followers of General Bernardo Reyes, allied with the military and peripheral regions of Mexico. After Díaz declared himself the winner for an eighth term, his electoral opponent, wealthy estate owner Francisco I. Madero, issued the Plan of San Luis Potosí calling for armed rebellion against Díaz, leading to the outbreak of the Mexican Revolution. In May 1911, after the Federal Army suffered a number of defeats against the forces supporting Madero, Díaz resigned in the Treaty of Ciudad Juárez and went into exile in Paris, where he died four years later.
Алғашқы жылдар
Порфирио Диас жеті баланың алтыншысы болды, 1830 жылдың 15 қыркүйегінде Мексиканың Оахака қаласында крещениеден өтті, бірақ оның нақты туған күні белгісіз. 15 қыркүйек – мексика тарихындағы маңызды күн, ол 1810 жылы Мексиканың тәуелсіздік соғысын бақылаған Мигель Идальгоның "Грито де Долорес" шақыруының алдындағы кеш. Диас президент болғаннан кейін, оның жылдығы қарсаңында "Грито де Долорес" еске алу дәстүрге айналды. Диас әкесі Хосе Диас – криолло (көбінесе испан тегінен таралған мексикалық) болған. Диас үш жасқа толғанда анасы қайтыс болды. Патрона Мори көп балалы отбасын күтіп, қонақүйді басқаруды жалғастырды.
Porfirio Díaz was the sixth of seven children, baptized on 15 September 1830, in Oaxaca, Mexico, but his exact date of birth is unknown. 15 September is an important date in Mexican history, the eve of Miguel Hidalgo's Grito de Dolores, which triggered the Mexican War of Independence in 1810. After Díaz became president, it would become customary to commemorate the Grito de Dolores on the eve of its anniversary. Díaz's father, José Díaz, was a Criollo (a Mexican of predominantly Spanish ancestry). when Diaz was only three years old. Patrona Mori began to manage the inn while raising her multiple children.
Білім
Жас Диас 6 жасында бастауыш мектепке жіберілді және бір кезде ағаш шеберлігіне оқушы болды. 1845 жылы он бес жасында Диас өзінің крест әкесі, Хосе Агустин Домингестің, канонның және кейін Оахака епископы болған кісінің көмегімен, дін қызметкері болу үшін Оахакадағы Colegio Seminario Conciliar de Oaxaca семинариясына түсті. 1846 жылы Мексика-Америка соғысы басталды, және Диас Оахака әскери батальонына қосылды. Ол өнер мен ғылым институтында тактика және стратегия бойынша жаттығулар жасап, лекциялар тыңдады, бірақ 1848 жылы соғыс аяқталғанға дейін ешқашан жаумен шайқасқан жоқ. 1849 жылы Диас дін қызметкері болуға шақырылмағанын түсінді. Диас 1853 жылы 23 жасында азаматтық және канондық құқықтан алғашқы емтиханын сәтті тапсырды.
The young Diaz was sent to primary school at the age of 6 and at one point was apprenticed to a carpenter. In 1845, at the age of fifteen, Diaz entered the Colegio Seminario Conciliar de Oaxaca, to study for the priesthood, sponsored by his godfather, José Agustín Domínguez, canon of and eventually Bishop of Oaxaca. In 1846, the Mexican American War broke out, and Diaz joined an Oaxacan military battalion. He practiced drills and attended lectures on tactics and strategy at the Institute of Arts and Sciences, but he never saw combat by the time the war ended in 1848. By 1849, Diaz decided that he did not have a vocation to the priesthood Diaz passed his first examination in civil and canon law in 1853, at the age of 23.
Аюттаның жоспары
Алайда сол жылы консервативті партия жасаған төңкеріс Мариано Аристаның либералдық үкіметін құлатып, Санта-Аннаны оның соңғы диктатурасы ретінде билікке келтірді. Көптеген көрнекті либералдар елден қуылды, олардың ішінде Бенито Хуарес Нью-Орлеанда пана тапты. Дон Маркос Перес тұтқындалды, бірақ Диас оның ағасы Феликс көмегімен түрмеде оған хабарласа алды. 1854 жылдың наурыз айында либералдық каудильо Хуан Альварес бастаған Аютла жоспары Санта-Аннаға қарсы көтеріліс ретінде басталды. Альвареске ашық қолдау білдіргеннен кейін Диас Оахака қаласынан қашуға мәжбүр болды және либералдық партизан Франсиско Эррераға қосылды. Билік органдары Эррераның әскерлеріне шабуыл жасап, таратып жіберді, Диас тағы да қашуға мәжбүр болды, бірақ Аютла қозғалысы күшін арттыра берді. Либералдар Оахака қаласын басып алғаннан кейін Диас Икстланның вице-префекті болып тағайындалды. Вице-префект ретінде Диас Оахака қаласындағы казармалық бүліктерді басуға тырысты, бірақ Аютла қозғалысы 1855 жылдың тамызында жеңіске жетті, Санта-Анна отставкаға кетіп, содан кейін елден қашып кетті.
In that same year however, a Conservative Party coup overthrew the Liberal government of Mariano Arista and raised up Santa Anna for what would turn out to be his final dictatorship. Many prominent Liberals were expelled from the country, including Benito Juarez who found refuge in New Orleans. Don Marcos Perez was arrested, but Diaz was able to communicate with him in prison with the help of Diaz’ brother Felix. In March 1854 the Plan of Ayutla broke out against Santa Anna led by the Liberal caudillo Juan Álvarez. After openly expressing support for Álvarez, Diaz was forced to flee Oaxaca City, and joined up with the Liberal partisan, Francisco Herrera. Authorities managed to attack and disperse Herrera's troops, and Diaz once more had to flee, but the Ayutla movement was increasingly growing in strength. When the Liberals captured Oaxaca City, Diaz was made subprefect of Ixtlan. As sub prefect Diaz helped in an ill fated effort to put down a barracks revolt in Oaxaca City, but the Ayutla movement ultimately triumphed by August 1855, when Santa Anna resigned, subsequently fleeing the nation.
Реформа соғысы
Хуан Альварес 1855 жылдың қазан айында президент болып сайланды және оның басшылығы астында Мексика үшін прогрессивті конституциялық реформаларды қабылдауға бағытталған, бұрын-соңды болмаған «Ла Реформа» басталып, 1857 жылғы Конституцияның қабылдануымен аяқталды. Консервативтік партияның қарсылығы 1857 жылдың соңында Реформа соғысының басталуына әкеп соқты, сонымен бірге Диас ескі тәлімгері Бенито Хуарес президент болды. Консерваторлар Хуарес пен либералдарға қарсы өздерінің қарсы үкіметін құрды. Диас сол кезде Оахакада болды. Ол бұрын 1856 жылдың желтоқсанында Ұлттық гвардияда капитандыққа тағайындалған еді. Реформа соғысы басталғанда, ол Икстлан қаласындағы қолбасшылығын сақтап, 1858 жылдың қаңтарында консервативтік генерал Марселино Кобос Оахакадағы либералдық күштерді жеңгенше, осы лауазымда қалды. Диас аяғына оқ тиді және төрт ай бойы жазыла алмады. Диас соғысқа қайта оралып, Кобостың 1858 жылдың ақпанында Халапада жеңілуіне куә болды. Содан кейін Диас Техуантепек округінің губернаторы және әскери қолбасшысы болып тағайындалды. Оған 150-ден астам сарбазды басқару және АҚШ-тан әкелінетін қару-жарақ пен қаржыны жинау міндеті жүктелді. Диас өзінің штабы ретінде Джучитан-де-Зарагоса қаласын таңдап, екі жыл бойы басшылық етті. Консерваторларға қарсы бірнеше жеңіске жеткені үшін ол подполковник шеніне көтерілді. 1860 жылдың басында Диас Кобосқа қарсы Оахака қаласын қорғауға либералдық генерал Хосе Мария Диас Ордасқа көмектесу үшін келді. Соңғысы 20 қаңтарда Митлада Диасқа шабуыл жасап, жеңді, бірақ Ордаз күш түскен кезде Кобос шегінді, алайда Ордаз осы шайқаста қаза тапты. Оахака әскерлерінің басшылығы Кристобаль Салинасқа жүктелді. Диас ескі кеңесшісі Маркос Перес стратегиясы бойынша Салинаспен дауласты, бірақ Диас араласпады. Хуарес Салинасты Висенте Росас Ландамен алмастырды, бірақ 1859 жылдың қарашасында Оахакадағы либералдар Кобос қолынан жеңілді. Диас пен Салинас Ыкстлан тауларында паналады. Либералдардың Оахакадағы жағдайы нашарлап бара жатқандай болса, консерваторлар бүкіл елде соғысты жоғалтып, қаржы мен ресурстарды тез сарқып жатты. Бұл Диас пен Салинасқа 1860 жылдың тамызына дейін Оахака қаласын қайта басып алуға көмектесті. Диас полковник болып тағайындалды және Ұлттық гвардиядан тұрақты армияға ауыстырылды. Ол либералдардың жеңісімен аяқталған Калпулальпан шайқасына қатысты. Жеңімпаз президент Хуарес 1861 жылдың қаңтарында астанаға қайта кірді. Диас сондай-ақ Окотланнан Ұлттық конгреске депутат ретінде сайланды. Консервативтік үкімет жұмысын тоқтатты, оның президенті Мигель Мирамон елден қашып кетті, бірақ консервативтік партизандар ауылдарда әлі де белсенді болды. 1861 жылдың маусымында консервативтік генерал Леонардо Маркес астанаға шабуыл жасады, Диас конгресс депутаты лауазымынан бас тартып, Игнасио Мехиа мен Хесус Гонсалес Ортегаға қосылып, қаланы қорғауға кірісті. Халалакода Диас бұйрық күтпей-ақ Маркестің әскеріне шабуыл жасап, маңызды жеңіске жетті. Консервативтік күштер шашырап, тауларға қашты.
Juan Álvarez was elected president in October 1855 and his administration inaugurated what would come to be known as La Reforma an unprecedented attempt to pass through progressive constitutional reforms for Mexico culminating in the promulgation of the Constitution of 1857. Conservative Party resistance ended up triggering the outbreak of the Reform War in late 1857, at the same time when Diaz' old mentor, Benito Juarez became president. The Conservatives set up their own rival government in opposition to Juarez and the Liberals. Diaz at this time was still in Oaxaca. He had previously accepted a commission as captain in the National Guard in December 1856. As the Reform War broke out, he maintained his command in Ixtlan, until the Conservative General Marcelino Cobos defeated the Liberal forces in Oaxaca in January 1858 Diaz was shot in the leg and would not recover for four months. Diaz rejoined the war and was present when Cobos was defeated in Xalapa in February 1858. Diaz was subsequently named Governor and Military Commandant of the district of Tehuantepec. He was given command over 150 men and tasked with raising funds and receiving arms imported from the United States. Diaz chose the coast town of Juchitán de Zaragoza as his headquarters and exercised his command for two years. For winning repeated victories against the Conservatives he was promoted to the rank of lieutenant colonel. At the beginning of 1860, Diaz went to the aid of the Liberal general José María Díaz Ordaz in defending Oaxaca City against Cobos. The latter fell upon Diaz at Mitla on 20 January and defeated him, but Cobos retreated as Ordaz arrived with reinforcements, only for Ordaz to lose his life in the effort. His command over the forces of Oaxaca passed down to Cristóbal Salinas. Diaz’ old mentor Marcos Perez fell into a quarrel with Salinas over his strategy, and Diaz failed to mediate. Juarez replaced Salinas with Vicente Rosas Landa, but the Liberals in Oaxaca were defeated at the hands of Cobos in November 1859. Diaz and Salinas found refuge in the mountains of Ixtlan. While the fortune of the Liberals appeared to be at a low ebb at Oaxaca, the Conservatives as a whole at this point, were losing the war throughout the entire country, rapidly being drained of funds and resources. This helped Diaz and Salinas take back Oaxaca City by August 1860. Diaz was promoted to colonel and transferred from the national guard to the regular army. He was present at the decisive Battle of Calpulalpan, which decisively ended the war in favor of the Liberals. The victorious President Juarez reentered the capital in January 1861. Diaz also joined the national congress as a deputy from Ocotlan. The Conservative government had ceased to operate and its president, Miguel Miramon had fled the nation, but Conservative guerillas were still active in the countryside. In June 1861, the Conservative General Leonardo Márquez made a raid upon the capital and Díaz left his congressional seat to join Ignacio Mejía and Jesús González Ortega in once more defending the city. At Xalatlaco, Diaz without waiting for orders fell upon the forces of Marquez and won a notable victory. The Conservative forces were scattered, and fled into the hills.
Пуэбла шайқасы
Екінші француз интервенциясының басталуында, Франция Мексика Республикасын құлатып, оның орнына марионеткалық монархия орнатуға тырысқан кезде, Диас генерал шеніне көтеріліп, жаяу әскер бригадасының қолбасшысы болды. Ол соғыстың алғашқы шайқасында болды, онда француздар Веракрус штатында оның бригадасына шабуыл жасағаннан кейін, әскерінің төрттен үш бөлігін жоғалтты. Ол шегініп, Игнасио Сарагосаның әскерлеріне қосылып, Оризаба маңындағы жауды қуғынмен шарлады. Диас пен Сарагоса 3 мамырға дейін Пуэбла қаласына дейін шегінуге мәжбүр болды. 5 мамыр күні таңертең Диас Пуэблаға қарайтын жолдардың бірін күзетіп тұрған Оахака батальонының қолбасшысы болды. Француз әскерлерінің командирі Шарль де Лоренц өз әскерлеріне Лорето және Гвадалупе бекіністеріне тікелей шабуыл үшін қалаға қарап тұрған төбеге көтерілуге бұйрық берді. Көтерілу сәтсіз аяқталып, француздар мексикалық атты және жаяу әскердің шабуылымен кері тартты. Шайқас кезінде Диас төбеде емес, мексикалық майданның оң жағындағы жазықта болды, онда ол француздардың тағы бір шабуылын тойтарды. Генерал Диас француздарды Сарагоса кері шақыртқанға дейін Hacienda San Jose Renteria-ға дейін қуды. Француздар Пуэбла шайқасындағы жеңілісін консерваторлық партияның қолдауын алмауына байланысты деп есептеді. Мексика монархиясы идеясын Наполеон III-ке ұсынған мексикалық монархия эмигранттары да кез келген мексикалық билік немесе саяси партиядан тәуелсіз жұмыс істеді. Француз басқыншылары Мексикаға келгенде консерваторлар француздарға монархия орнатуға көмектесуге құлықсыздық танытты және бұрын Мексикада құрылған орталықтандырылған республикаға адалдығын жариялады. Алайда консерваторлар француздармен әскери көмек алып, оларды қайта билікке келтіру мақсатымен ынтымақтастыққа көндірілді. Диас тағы да реформа соғысында кездескен көптеген адамдармен, мысалы Леонардо Маркес және бұрынғы консервативті президент Мигель Мирамонмен күресуге мәжбүр болды. Ақырында Порфирио Диасқа француздарға қосылуды тікелей ұсынды, бірақ ол бұл ұсыныстан бас тартты.
At the opening of the Second French Intervention, in which France would attempt to overthrow the Mexican Republic and replace it with a client monarchy, Díaz had advanced to the rank of general and was in command of an infantry brigade. He was present at the first engagement of the war, when he lost three fourths of his men after the French attacked his brigade in the state of Veracruz. He retreated and joined up with the forces of Ignacio Zaragoza to continue in harassing the enemy in the vicinity of Orizaba. Díaz and Zaragoza were forced to retreat before ending up in the city of Puebla by 3 May. On the morning of 5 May, Díaz was in command of the Oaxaca battalion, guarding one of the roads leading into Puebla. Commander of the French forces, Charles de Lorencez ordered his troops to ascend a hill overlooking the town for a direct attack upon the forts of Loreto and Guadalupe. The ascent failed, and the French were repulsed by attacks of Mexican cavalry and infantry. During the battle, Díaz was not present at the hill but rather on the plains to the right of the Mexican front, where he repulsed another French attack. General Díaz pursued the French on their retreat to the Hacienda San Jose Renteria, until recalled by Zaragoza. The French attributed their defeat at Puebla to a lack of Conservative Party support. The Mexican monarchist expatriates who had given the idea of a Mexican monarchy to Napoleon III had also been working independently of any Mexican authority or political party. When the French invaders arrived in Mexico they found the Conservatives reluctant to help the French in establishing a monarchy, and proclaiming their loyalty to the type of centralist republic they had once established in Mexico. However, the Conservatives were increasingly won over to collaborate with the French as a means of receiving the military aid that would return them to power. Díaz would once again have to fight many of the men he once faced in the Reform War such as Leonardo Márquez and the ex Conservative president Miguel Miramon. Eventually, Porfirio Díaz as well would be personally asked to join the French, an offer which he would refuse.
Пуэбланың екінші шайқасы
Пуэбла шайқасында француздардың жеңілісі француздардың Мексиканың ішкі аймақтарына жыл бойы жорық жасауын кешіктірді, ал Лоренц Франциядан күштердің қосымша келгенін күтті. Осы уақытта Диас Веракрус аймағының әскери губернаторы болып тағайындалды. Пуэбла шайқасынан кейін көп ұзамай генерал Сарагоса обадан қайтыс болды, ал оның орнына Иса Гонсалес Ортега басшылыққа келді. Пуэблаға екінші француз қоршауы осы жолы Эли Фредерик Фори 26 000 әскермен, Ортеганың 20 000 әскеріне қарсы жүргізілді. Мексикалық қорғаушылар 1863 жылдың 16 наурызынан 17 мамырына дейін, азық-түліктері таусылғанша екі ай бойы қарсы тұрды. Диас шабуыл жасауды ұсынса да, Ортега қала қоршауға алынғанша қорғаныс тактикасын ұстанды. Сәуір айының басында көшедегі шайқастар басталғанда, Диас қаланың ең осал бөлігіне, он жеті блоктан тұратын ауданға қолбасшылық етті және штабын ауданның ең бекінілген жеріне, Сан-Маркос үйі деп аталатын үлкен ғимаратқа орналастырды. Диас қорғанысын жоспарлап жатқанда, француздар артиллерияны қолданып алға жылжыды және снарядтар ғимаратқа тие бастады. Француз зуавтары бұзылған жерлер арқылы шабуыл жасаған сайын, олар қайтарылды, ал кешке Диас штабын толыққанды қайта бақылауға алды. Осыған ұқсас оқиғалар қаланың барлық жерінде орын алды, және 25 сәуірде Фори ауыр артиллерия келгенге дейін әскери операцияларды тоқтатуды қарастырды. Қоршау ахуалы сақталғанмен, француздар мексикалықтардың азық-түлік пен жабдықтары таусылып бара жатқанын білгендіктен, өздерін сенімді сезінді.
The French loss at the Battle of Puebla delayed the French march into the interior of Mexico by a year while Lorencez awaited reinforcements from France. Meanwhile, Díaz had been made military governor of the Veracruz district. Soon after the Battle of Puebla, General Zaragoza died of typhus and was replaced in his command by Jesús González Ortega. A second French siege of Puebla was this time led by Élie Frédéric Forey with 26,000 men, against the 20,000 troops commanded by Ortega. The Mexican defenders would hold out for two months from 16 March to 17 May in 1863, until they ran out of provisions. Against the advice of Díaz who suggested an offense, Ortega simply maintained a policy of defense, until the city was stormed. As street fighting broke out at the beginning of April, Díaz was in command of the most exposed quarter of the city made up of seventeen blocks, and he made his headquarters at the strongest point of the district which was a large building known as the meson de San Marcos. As Díaz planned his defenses, the French advanced with artillery and cannonballs began to crash through the building. As French zouaves poured through the breaches, they were repulsed every time, and by the evening Díaz had regained complete control over his headquarters. Similar scenes occurred throughout the city and by April 25, Forey was contemplating suspending military operations until larger siege guns could arrive. Despite the ongoing stalemate, the French were reassured by the knowledge that the Mexicans were running out of food and supplies.
Бірінші қашу
Диас, басқа офицерлермен бірге, тіпті Веракрусқа келмей тұрып қашуға үлкерді. Содан кейін Диас Мексика қаласына Президент Бенито Хуареске есеп беру үшін бағыт алды. Президент Мексика қаласынан кетуге дайындалды және Диасқа Керетаро әскери округі үшін әскер жинауды тапсырды. 1863 жылдың маусымында Мехиконы басып алғаннан кейін Наполеонның өкілі Дубоа де Салиньи француз монархиясын орнату ниеттерін бекітуге міндеттелген мексикалық марионеттік үкімет мүшелерін тағайындады. 1863 жылдың 8 шілдесінде «Атақтылар жиналысы» елді монархияға айналдыру туралы шешім қабылдады және Наполеонның үміткері Габсбургтің Максимилианын Мексика императоры болуға шақырды. Тамыз айында Фори мен Салиньи Францияға қайтарылды, ал басып алынған мексикалық территориялардың француз әкімшілігі мен әскери басқаруы экспедициямен бірге болған маршал Базенге жүктелді, ол 1862 жылдың 1 қазанында лауазымын ресми түрде иеленді. 1863 жылдың қазан айына қарай Диас мексикалық әскердің шығыс бөлігіне жетекші етіп тағайындалды, оның құрамында 3000 сарбаз болды. Генерал Диас Керетаро, Мичоакан және Мексика штаттары арқылы Геррероға қарай жорық жасап, 29 қазанда күміс кеніші бар Таско қаласын басып алды. Содан кейін Диас Оахакаға қарай оңтүстікке бет бұрып, жол бойы әскерін 8000-ға дейін көбейтті. Оахака штаты соғыстың қалған бөлігінде оның негізгі операциялық базасы болды.
Díaz, among other officers, managed to escape before even arriving in Veracruz. Díaz then headed for Mexico City to report to President Benito Juárez. The president prepared to depart Mexico City and commissioned Díaz to raise troops for the military district of Queretaro. After capturing Mexico City in June 1863, Dubois de Saligny, Napoleon's representative, appointed the members of a Mexican puppet government tasked with ratifying French intentions of establishing a monarchy. On 8 July 1863, this so called Assembly of Notables resolved to change the nation into a monarchy, inviting Napoleon's candidate, Maximilian of Habsburg, to become Emperor of Mexico. In August, Forey and Saligny were recalled to France, and command over the French administration and the military of the conquered Mexican territories fell upon Marshal Bazaine, already present with the expedition, who officially assumed his post on 1 October 1862. By October 1863 Díaz was placed in charge of the Eastern division of the Mexican military with command over 3000 men. General Díaz proceeded to sweep through the states of Queretaro, Michoacan, and Mexico, into Guerrero, proceeding to capture the rich silver bearing town of Taxco on 29 October. Díaz then proceeded south toward Oaxaca recruiting more men on the way until his forces had swelled to 8000 troops. The state of Oaxaca would be his main base of operations for the rest of the war.
Оңтүстік қолбасшысы
Порфирио Диас енді әскери ғана емес, сонымен қатар Веракрустың оңтүстігіндегі барлық бос территориялардың саяси басшысы болды. Француздар басып кірген кезде, Диас басқаратын күштер 1864 жылдың ақпан айында Сан-Хуан Баутиста шайқасында Табасконың астанасын қорғауға қол жеткізді. Диас бекінгендігі сонша, ол Веракрусқа жорықтар жасауға кірісті, ал Минатитлан 1864 жылдың 28 наурызына дейін басып алынды. Осы уақытта француз күштері Мексиканың орталық бөлігін жылдам басып алды, ал 1864 жылдың наурызында президент Хуарес Монтеррейге қашып кетті. Солтүстіктегі әскери жағдай қиын болғанымен, Диас Герреро, Оахака, Табаско және Чиапас штаттарын толық бақылауда ұстады. Темірде император Максимилиан мен оның әйелі Шарлотта, енді Мексика императрицасы, 1864 жылдың 12 маусымында Мехико қаласына келді. 1864 жылдың желтоқсанына қарай Диас басқаратын күштер Акапулько портын қайтарып алды. Француздар Диас пен оның лейтенанты, егде жастағы либерал каудильо және Мексиканың бұрынғы президенті Хуан Альварес басқаратын күштерге қарсы оңтүстікке енуге әлі де күш салып бақты. Жыл соңына қарай француздар оңтүстікке одан әрі шабуылдау мақсатымен барлау экспедицияларын жүргізіп, жолдар салды. Соңында, 1865 жылдың басында француз экспедициясы Диас операцияларының базасы – Оахака қаласына генерал Куртуа д’Хурбал басшылығымен Янхуитлан арқылы аттанды. Диас Оахака қаласын эвакуациялады және қаланың қорғаны үшін 6000 әскерге басшылық ете отырып, бекініс салуға кірісті. Бұл республикалық бекініс соншалық маңызға ие болғандықтан, Базен операцияны жеке басқаруды өз міндеті етті. 1865 жылдың ақпан айына қарай француздар қаланы қоршау материалдарымен және 7000 сарбазбен қоршады. Шабуыл 9 ақпанға жоспарланды. Көптеген дезертирлердің салдарынан онға бір қатынаста кем күшпен қалған Диас соғыспауды шешті, орнына толық капитуляциялады. Диас пен оның офицерлері тұтқынға алынып, Пуэблаға жіберілді.
Porfirio Díaz was now not only the military but also the political commander over all unoccupied territories south of Veracruz. As the French made encroachments, forces under the command of Díaz managed in the Battle of San Juan Bautista to back the capital of Tabasco, in February 1864. Díaz ’ hold was consolidated enough that he began making excursions into Veracruz, and Minatitlán was taken by 28 March 1864. Meanwhile, French control over central Mexico was rapidly expanding, and by March 1864 President Juárez had fled to Monterrey. Even as the northern military situation was dire, Díaz still maintained a solid hold over Guerrero, Oaxaca, Tabasco, and Chiapas. Meanwhile, Emperor Maximilian and his wife Charlotte, now Empress of Mexico finally arrived in Mexico City on 12 June 1864. By December 1864, forces under Díaz had taken back the port of Acapulco. The French still struggled to make any inroads south against the forces commanded by Díaz and his lieutenant, the elderly Liberal caudillo, and former president of Mexico, Juan Álvarez. By the end of the year, the French were making scouting expeditions and building roads with the aim of making further attempts south. Finally, in early 1865, a French expedition against Díaz’ base of operations in Oaxaca City set out under General Courtois d’Hurbal by way of Yanhuitlan. Díaz evacuated Oaxaca City and began to build barricades while commanding 6000 troops for the defense of the city. It was such an important republican stronghold, that Bazaine himself assumed command of the operation in person. By February 1865, the French had surrounded the city with siege materials and 7000 troops. An assault was scheduled for 9 February. Due to mass desertions which left him outnumbered ten to one, Díaz chose not to fight, instead surrendering unconditionally. Díaz and his officers were taken prisoner and sent to Puebla.
Екінші қашу
Пуэбла қаласында жеті ай тұтқында болғаннан кейін Диас француз тұтқынынан тағы да қашып, Оахакаға қайтып келді. Бұл жаңалық Парижке жеткенде, француз интервенциясының бұрынғы қолбасшысы, бір кезде Пуэбла шайқасында Диасқа қарсы күрескен Фори, Диазды тұтқындағанда бірден атып өлтірмегені үшін Базайнды сынады. 1865 жылдың соңына қарай француздар елдің барлық аймағын бағындыра алмағандықтан, Наполеон III Франция әскери қиындыққа тап болды деген қорытындыға келді. 1866 жылдың қаңтар айында француз парламентінің ашылуында ол француз әскерлерін Мексикадан шығару ниетін жариялады. Француздар император Максимилианның халықтан қолдау таппағанын, оның тағдыры шешілгенін санады және оған тақтан бас тартуға қысым көрсетуді бастады. Француз билігі Хуареске қарағанда француз мүдделеріне көбірек сай келетін және оларды кем қорлайтын балама либералдық үкімет құруды қарастырды. Осындай үкіметті басқаруға Диаз кандидат ретінде ұсынылды, бірақ Хуареске деген адалдығы үшін ол қабылданбады. Аталған балама үкімет құрылған жоқ, Максимилиан тақтан бас тартудан бас тартты, ал француздар оны Мексикада өз тағдырына қалдырып, 1867 жылдың наурыз айына дейін соңғы әскерлерін шығарып алды.
After being kept seven months in Puebla, Díaz managed to escape from French confinement yet again and returned to Oaxaca. When news of this reached Paris, former commander of the French Intervention, Forey who had once fought against Díaz at Puebla, criticized Bazaine for not having had Díaz shot immediately upon capturing him. Throughout late 1865, as the French were still unable to secure the entire country, Napoleon III was led to the conclusion that France had gotten involved in a military quagmire. At the opening of the French Chambers in January 1866, he announced his intention of withdrawing French troops from Mexico. The French considered Emperor Maximilian to be doomed due to a lack of popular support and began to pressure him to abdicate. French authorities considered forming an alternative Liberal government, more accommodating, and less humiliating to French interests than Juárez, and Díaz was proposed but ultimately rejected as a candidate to lead such a government due to his loyalty to Juárez. The alternative government scheme never materialized, Maximilian refused to abdicate, and the French left him in Mexico to his fate, the last French troops departing by March 1867.
Екінші Мексика империясының құлдырауы
1865 жылдың соңында Диас Оахакаға оралғанда, оның Оңтүстік армиясы тарап кеткенін және Техуантепекпен қатар Оахака жағалауын жау әскерлері бақылап отырғанын көрді. 1866 жылдың көктеміне қарай Диас жергілікті көтерілістердің көмегімен бірнеше жеңіске жетті. Ол Оахака қаласы мен Веракрус арасындағы байланысты үзуге баса назар аударды. Диас 3 қазанда Миауатлан шайқасында жеңіске жетті, содан кейін Оахака қаласына қарай жылжыды, ол 1866 жылдың 1 қарашасында капитуляциялады. Юкатанның белгілі бір аймақтарын қоспағанда, Оңтүстік Мексиканың көп бөлігі енді Мексика Республикасының қолына қайта оралды. Диас енді күштерін болашақ операциялар үшін Солтүстік Оахака, Веракрус, Мексика және Пуэблада шоғырландырды. 1867 жылдың 9 наурызында Диас Пуэбла үшін үшінші шайқасты бастады, қаланы бір кезде ол қорғағандай шабуылға ұшыратып, 2 сәуірге дейін басып алды. Диас әскерлерді кешірді, бірақ офицерлерді атқызуға бұйрық берді, оларды "адамдарша өмір сүрмесе де, адамдарша өле алады" деп қысым жасады. Империядан қалғандары – Максимилиан мен оның бас генералдарының орналасқан жері Керетаро қаласы, Мексика қаласы және Веракрус еді, соңғы екеуі Диас Пуэбланы басып алғаннан кейін бір-бірімен байланыссыз қалды. Леонардо Маркес Пуэбла қоршауын жеңілдету үшін Керетародан жіберілген, бірақ ол кешікті. Диас Маркесті қуды, 8 сәуірде шайқас болды, бірақ Маркес қашып, Мексика қаласына қайта оралды.
When Díaz returned to Oaxaca in late 1865, he found his army of the South dispersed, and enemy forces controlling the Oaxacan coast along with Tehuantepec. By Spring, 1866, Díaz had gained some victories, aided by local uprisings. He began to focus on cutting off communications between Oaxaca City and Veracruz Diaz won the Battle of Miahuatlán on 3 October, and then advanced upon Oaxaca City which surrendered by 1 November 1866. Most of southern Mexico except for certain areas of Yucatan were now back in the hands of the Mexican Republic. Díaz now concentrated his forces in northern Oaxaca, Vera Cruz, Mexico, and Puebla for future operations. On 9 March 1867, Díaz began the Third Battle of Puebla, subjecting the city to an attack much like the one he had once defended it from, taking the city by 2 April. Díaz spared the troops, but ordered the execution of the officers, taunting them by saying that “even though they had not lived like men, they could die like men”. All that remained of the Empire were Querétaro City, where Maximilian and his leading generals were present, Mexico City, and Veracruz, the latter two which had, through Díaz’ capture of Puebla, been cut off from communications with each other. Leonardo Márquez had been sent from Queretaro to relieve the siege of Puebla, but he was too late. Díaz pursued Márquez and a skirmish ensued on 8 April, but Márquez got away and made it back to Mexico City
Мексика қаласының қоршауы
Диас енді Мексика қаласын қайтарып алуға күш салды және Максимилианның бұрынғы резиденциясы – Шапультепек сарайын қалған императорлық қорғаушылардан тартып алып, оны өз штабы етіп белгіледі. Диас қазір Мексика қаласын 28 000 әскермен қоршап алды, бірақ астанаға зардап тидірмеуді мақсат тұтқандықтан шабуылға көшпеді, нәтижесінде жетпіс күндік тұйыққа тіреліп қалды. Темірде император Максимилианның штабына қарсы Керетаро қамалы жалғасты және 14 мамырда либералдардың жеңісімен аяқталды. Максимилиан тұтқындалғаннан кейін де Леонардо Маркес Мексика қаласында уақытты кешіктіруге тырысты, бірақ империалистердің үміті азайды. Маркестің офицері, генерал О’Хоран рұқсатсыз Диаспен кездесіп, қаланы тапсыруды ұсынды, сондай-ақ Маркестің қашуға дайын екенін ескертті, бірақ Диас ұсыныстан бас тартты. 20 маусымда, Максимилиан өлімге кесілгеннен кейін, Диас жаудың бекіністеріне артиллериялық оқ жаудыруға бұйрық берді, ал оның бақылаушылары кенеттен ақ туларды байқады. Империалистік офицерлер тұтқындалды және Маркестің бір күн бұрын жоғалып кеткені анықталды. Қаланы басып алғаннан кейін Диас әскери нан пісірушілеріне аштықтан зардап шеккен тұрғындарға азық-түлік жеткізуді тапсырды. Тонаудың алдын алу үшін қалаға әскери жағдай енгізілді, сонымен қатар империалистік офицерлерді үй-үйден іздеу жұмыстары басталды. Маркес ешқашан табылған жоқ және ол Кубаға қашып, пана тапты.
Díaz now focused on taking back Mexico City and succeeded in seizing Chapultepec Castle, Maximilian's former residence, from its remaining imperial defenders, subsequently making it his headquarters. Díaz now had Mexico City surrounded with 28,000 troops yet being concerned with preventing damage to the capital he did not attack, and a seventy day standoff ensued. Meanwhile, the Siege of Querétaro against Emperor Maximilian's headquarters was ongoing and ultimately ended by May 14 in a Liberal victory. Even after Maximilian had been captured, Leonardo Márquez was stalling for time at Mexico City, but hope for the imperialists was running out. Márquez' officer General O’Horan went to meet Díaz without authorization and offered to surrender the city, warning Díaz that Márquez was about the escape, but Díaz rejected the offer. On 20 June, the day after Maximilian had been executed, Díaz ordered a barrage of artillery against the positions of the enemy, and his observers suddenly began to notice white flags of surrender. The remaining imperialist officers were arrested and it was discovered that Márquez had disappeared the day before. Upon occupying the city Díaz ordered his military bakers to begin supplying the city's starving population with food. He placed the city under martial law to prevent looting, but also began a house by house search for any remaining imperialist officers. Márquez would never be found and he successfully escaped the country to find refuge in Cuba.
Ла Нория жоспары
Диас 1867 жылдың тамызына жоспарланған президенттік сайлауға үміткер екенін мәлімдеді. Осы уақытта президент Хуарес конституцияға белгілі бір түзетулер ұсынды, ал оларға қарсы шыққандар Диас сайлау кампаниясының айналасында біріге бастады. Соңынан Хуарес президенттік сайлауда жеңіске жетіп, 1871 жылдың 30 қарашасында аяқталуға тиіс жаңа мерзімге кірісті. Хуарес тағы да 1871 жылғы сайлауға үміткерлігін жариялады және Диасқа қарсы қайтадан жеңіске жетті. Диас жақтастары үкіметті сайлауда алдау жасады деп айыптады, Хуарезді заңды президент деп мойындаудан бас тартты және қару көтеруге дайындық жасады. Келесі көтеріліс 1871 жылдың 8 қарашасында революция жарияланған Оахака қаласының атымен аталатын «Плане де ла Нория» деп танылды. Ел бойынша көтерілістерге қолдау көрсетілді, бірақ Хуарес 1872 жылдың 18 шілдесінде лауазымында қайтыс болғанға дейін оларға қарсы тұрды, президенттік Себастьян Лердо де Техадаға заңды түрде өтті. Президент Лердо 1872 жылдың шілдесінде көтерілісшілерге кешірім жариялады, көптеген командирлер кейін бұл ұсынысты қабылдады. Диас одан бас тартты және 1 тамызда президентке кешірім шарттарын өзгертуді және көтерілісші аймақтардың толыққанды қатысуын қамтамасыз ету үшін қазан айындағы президенттік сайлауды ұзартуды сұрап хат жіберді. Президент мүлдем келіспеді, бірақ Диас та солай болды, ол Лердоны президенттік сайлауға қайта сайлануға тыйым салатын конституциялық реформаларды бастауға шақырды. Көбірек көтерілісші командирлер бағынды, қазан айындағы сайлау өтті және Лердо көп дауыспен жеңіске жеткенде, Диас өзінің жағдайының үмітсіз екенін түсінді және қазан айының соңында кешірімге шартсыз бағынды.
Díaz declared himself a candidate for presidential elections scheduled for August 1867 Meanwhile, President Juarez proposed certain amendments to the constitution, and opponents of them began to coalesce around Diaz's campaign. Juárez subsequently won the presidential election and began a new term scheduled to end on 30 November 1871. Juárez controversially once more declared his candidacy for the 1871 elections which he won again against Díaz. Supporters of Diaz accused the government of engaging in election fraud, refused to recognize Juárez as the legitimate president, and prepared to take up arms. The subsequent insurrection would come to be known as the Plan de la Noria from the eponymous Oaxacan town in which the revolution was proclaimed on 8 November 1871. Supporting revolts flared up across the country, but Juárez sustained himself against them until dying in office on 18 July 1872, the presidency passing on to the legal successor Sebastian Lerdo de Tejada. President Lerdo offered an amnesty to the rebels in July 1872, an offer which many commanders subsequently took. Diaz himself refused it, and on 1 August, sent a letter to the president urging a modification of the amnesty terms and urging an extension for upcoming presidential elections in October ostensibly to allow rebellious regions to fully participate. The president was absolutely unyielding but so was Diaz, who urged Lerdo, in a later communication to also initiate constitutional reforms to prohibit presidential reelection. As more rebel commanders yielded and the October elections came and went with Lerdo winning an overwhelming majority of votes, Diaz realized that his case was hopeless and finally submitted unconditionally before the amnesty in late October.
Туктепек қаласының жоспары
Диас 1874 жылы ресми әскери шеніне қайта орналасты, бірақ жеке өмірге шығып, президенттікке сол жылдың маусым айында жоспарланған қайта сайлау жоспарларын жариялады. 1876 жылдың 15 қаңтарында Оахака штатының Тукстепек қаласында Тукстепек жоспары жарияланды. Порфирио Диас революцияның жетекшілігін қабылдауға шақырылды. Тукстепек жоспарына қолдау көрсету ел бойынша жылдам тарағандықтан, генерал Диас 22 наурызда елге оралды. Пало-Бланко қаласында ол Тукстепек жоспарының жаңартылған нұсқасын жариялады. Жоспар Лердо әкімшілігіне қарсы сын-ескертулер жиынтығы болды, ол президенттің сайлау процесіне басымдығы еркін сайлау құқығын жойды деген тұжырымға баса назар аударды. Диас революцияның әскери жетекшісі деп жарияланды, ал Лердо Тукстепек жоспарына келіспеген барлық губернаторлармен бірге қызметтен алынды. Уақытша атқарушы билік алдымен Жоғарғы сот төрағасы және президент Хосе Мария Иглесиасқа заңды мұрагер ретінде ұсынылды, бірақ ол конституцияны бұзу ретінде жоспарға қатысудан бас тартты. Революционерлер Диазды президент деп мойындады. Мариано Эскобедо басқаратын федералистер Диазға жақындағанда, ол Оахакадағы таныс базасына революцияға қайта қосылу ниетімен қашуға мәжбүр болды. Ол АҚШ-қа оралып, кубалық дәрігер болып белгілі болды және Веракрузға бағытталған кемеге отырды. Кеме Веракрузға жақындағанда, оны борттағы әскери шенеуніктер анықтады. Кеме жағалаудан төрт шақырым қашықтықта болғанымен, Диас кемеден секіріп, жағаға жүзуге тырысты, бірақ шенеуніктер оның соңынан қайық жіберіп, кемеге қайтарды. Кемедегі пассионер Александр Кони Диазға көмектесіп, оған тағы да қашуға көмектесті, содан ол Оахакаға асығып, шілде айына дейін жетті. 15 қарашада Диас Оахакадан Мехико қаласына жақындағанда, оның әскерлері Текоакта федералистердің генерал Алаторресімен қақтығысты. Сағаттар бойы соғысқан шайқастың нәтижесі тепе-теңдікте болды, бірақ Диаз күштер келгеннен кейін федералистерді жеңді. Мехико қаласы Диаздың әскерлеріне ашық болды, ал президент Лердо де Техада өзінің ісінің жоғалғанын түсініп, әскери және азаматтық қолдаушыларымен бірге астананы эвакуациялады, елден қашуды көздеді. Шілде айындағы сайлаудан кейін Иглесиас басқаратын қарсы көтеріліс, Саламанка жоспары пайда болды, ол Лердоның сайлауы алаяқтықпен өткенін және ол заңды сайлаулар өткізілгенге дейін Мексиканың заңды президенті екенін мәлімдеді. Иглесиас Диазбен хат алмасып, олардың қозғалыстарын біріктіруді үміттене бастады, бірақ Лердо қашқаннан кейін де келісімге келе алмады. Диас 29 қарашада Мехикоға кірді және, ақыры, президенттікке көтерілді. Ол кабинетін ұйымдастырды, бірақ енді Иглесиас қозғалысын басуға назар аударды және 10 000 әскермен Гуанахуатодағы соңғысының базасына қарай жолға шықты. Иглесиас саяси және әскери қолдаудан жаппай айырыла бастады және желтоқсан айында Диазбен сәтсіз келіссөздер жүргізгеннен кейін, елден кетуге шешім қабылдады. Жеңіске жеткен Диас 1877 жылдың 12 ақпанында астанаға қайта кірді.
Diaz was eventually restored to official military rank in 1874, but retired to private life, presidency by announcing his plans for re election scheduled for June of that year. On 15 January 1876, the Plan of Tuxtepec was proclaimed in Tuxtepec, Oaxaca. Porfirio Díaz was invited to assume leadership of the revolution. As support for the Tuxtepec Plan rapidly spread throughout the country, General Diaz returned to the country on March 22. At the town of Palo Blanco he published a revised version of the Tuxtepec Plan. The plan was a miscellaneous set of critiques against the Lerdo Administration focusing on the claim that the president's domination of the electoral process rendered free suffrage null. Diaz was declared the military leader of the revolution and Lerdo was declared deposed along with all governors who would not acceed to the Tuxtepec Plan. The interim executive was first offered to president of the supreme court and legal successor to the president José María Iglesias, but he rejected any role in the plan as a violation of the constitution. The revolutionaries now recognized Diaz as president. As federalist forces under Mariano Escobedo approached Diaz, the latter was forced to take flight, intending to rejoin the revolution in his familiar base of Oaxaca. He crossed back into the United States, disguised himself as a Cuban doctor, and boarded a steamer bound for Veracruz. He was detected by military officers on board as the ship approached Veracruz. Although the ship was four miles from the coast, Diaz jumped overboard and attempted to swim ashore, but officers sent a boat after him and he was returned to the ship. The ship's purserAlexander Coney a fellow Mason was sympathetic to Diaz and helped him escape again from which he hastened to Oaxaca, arriving by July. On 15 November, as Diaz approached Mexico City from Oaxaca his troops clashed at Tecoac with those of the federalist General Alatorre. The outcome of the hours long battle hung in the balance, but Diaz routed the federalist troops after reinforcements arrived. Mexico City now lay open to Diaz's forces, and President Lerdo de Tejada, realizing his cause was lost, evacuated the capital with military and civilian supporters, intending to flee the country. After the elections of July, a rival revolt known as the Plan of Salamanca had flared up under Iglesias, alleging that Lerdo's election had been fraudulent, and that he was now the legitimate president of Mexico until legal elections could be held. Iglesias began to correspond with Diaz, hoping to unite their movements, but no agreement could be reached, even after the flight of Lerdo. Diaz entered Mexico City on 29 November and finally ascended to the presidency. He organized his cabinet but now focused on crushing the movement of Iglesias and set out for the latter's base in Guanajuato with 10,000 men. Iglesias began to experience mass defections in both political and military support and after a series of failed negotiations with Diaz in December, decided upon giving up and departing the country. The victorious Diaz reentered the capital on 12 February 1877.
Президент болу және бірінші мерзім, 18761880
Диас 1877 жылдың басына дейін президенттік билікті ресми түрде қолға алмады, генерал Хуан Н. Мендесті уақытша президент етіп тағайындады, содан кейін 1877 жылы Диасқа президенттік билікті берген жаңа президенттік сайлаулар өтті. Оның үкіметінің 1857 жылғы либералды конституцияға енгізген алғашқы түзетулерінің бірі қайта сайлануға жол бермеу болды. Жаңа сайлау Диаз үкіметінің заңдылығын арттырғанмен, АҚШ режимін танымады. Диаз билігін бүлікпен сынап, ақырында сәтсіз аяқтаған қуылған президент Лердоның жақтастары Диаз билігін жеңе алатыны анық емес еді. Сонымен қатар, шекарадан тыс апачилердің шабуылы бір жағынан, ал екінші жағынан баспаналы жерлер болған мәселе шешілмей тұрды. Мексика АҚШ-тың Диаз үкіметін тануды қарастырмас бұрын бірнеше шарттарды орындауы керек еді, соның ішінде АҚШ-қа қарызды төлеу және шекарадан тыс апачилердің шабуылын тоқтату. АҚШ-тың Мексикадағы елшісі Джон У. Фостердің бірінші кезекте АҚШ мүддесін қорғау міндеті болды. Лердоның үкіметі АҚШ-пен бұрынғы қақтығыстарда бір-біріне қарсы болған талаптарға қатысты келіссөздерге кірісті. 1868 жылы Француз империясының құлдырауынан кейін АҚШ-тың Мексикаға қатысты бірлескен талаптарды қарау комиссиясы құрылды. Диас Лердо үкіметінен билікті тартып алған кезде, ол Лердоның АҚШ-пен келіссөздер арқылы келіскен келісімін мұра етті. Мексикалық тарихшы Даниэль Косио Вильегос айтқандай, "Жеңген төлейді". Диас АҚШ-тың талаптары бойынша 300 000 доллар төлеп, танылуын қамтамасыз етті. 1878 жылы АҚШ үкіметі Диас режимін таныды және бұрынғы АҚШ президенті және Азаматтық соғыс батыры Улисс С. Грант Мексиканы аралады. Өзінің бірінші президенттік мерзімінде Диас саяси қақтығыстарды шешу үшін прагматикалық және жеке бағытталған тәсілдерді дамытты. Оахакадағы радикалды либералдармен бірге тұрған саяси либерал болғанымен, ол либералды идеолог емес, саяси мәселелерге прагматикалық көзқараспен қараған. Ол өзінің прагматизмі туралы ашық айтты. Ол саяси одақтастарына жомарт қолдау көрсету арқылы билікті ұстап тұрды. Оның бірінші президенттік мерзімінде саяси одақтастарының мүшелері саяси және қаржылық сыйақылардан жеткілікті пайда таппағандарына наразы болды. Жалпы, ол татуласуға ұмтылды, бірақ күш қолдану да мүмкін еді. "Бес саусақ не бес оқ", - деп жиі айтатын. Ол авторитарлық билеуші болғанымен, сайлау жүйесін сақтап қалды, сондықтан либералды демократияның сыртқы көрінісі сақталды. Оның билігі азаматтық қоғам мен қоғамдық көтерілістерді басуымен танымал болды. Оның соңғы мерзімдеріндегі сөздердің бірі "нан не соққы" ("bread or the bludgeon") – яғни, "жақсылық немесе репрессия" таңдауы болды. Диас өзінің президенттік міндетін экономикалық дамуға мүмкіндік беру үшін ішкі тәртіпті қалыптастыру деп қарастырды. Әскери батыр және ақылды саясаткер ретінде Диаздың осы бейбітшілікті (Порфириана бейбітшілігі) табысты орнатуы "Диаздың басты жетістіктерінің бірі болды және ол 1884 жылдан кейін бірінен соң бірі қайта сайлаудың басты негіздемесі болды". Диас пен оның кеңесшілерінің АҚШ-қа қатысты прагматизмі Мексиканың солтүстік көршісіне қарсы әлсіз позициясын барынша тиімді пайдалануға тырысқан "қорғау модернизациясы" саясатына айналды. Диасқа "Құдайдан алыс, АҚШ-қа жақын" деген сөздерді айтқандығын жатқызады. Диас кеңесшілері Матиас Ромеро, Хуарестің АҚШ-тағы елшісі және Хуарес үкіметіндегі министр Мануэль Замакона, Мексикаға АҚШ капиталын "бейбіт шабуыл" жасау саясатын ұсынды, содан кейін ол Мексикада "натурализацияланады" деген үмітпен. Олардың пікірінше, мұндай келісім "аннексияның барлық мүмкін артықшылықтарын оның қолайсыздықтарысыз қамтамасыз етеді". Диас Мексиканың экономикалық дамуына ықпал етіп, АҚШ-қа өзінің капиталын шығаратын және Мексикаға ықпалын арттыратын осы көзқараспен танылды. 1880 жылы Мексика АҚШ-пен жаңа қарым-қатынас орнатты, өйткені Диаздың өкілеттігі аяқталды.
Díaz did not take formal control of the presidency until the beginning of 1877, putting in General Juan N. Méndez as provisional president, followed by new presidential elections in 1877 that gave Díaz the presidency. Ironically, one of his government's first amendments to the liberal 1857 constitution was to prevent re election. Although the new election gave some air of legitimacy to Díaz's government, the United States did not recognize the regime. It was not clear that Díaz would continue to prevail against supporters of ousted President Lerdo, who continued to challenge Díaz's regime by insurrections, which ultimately failed. In addition, cross border Apache attacks with raids on one side and sanctuary on the other were a sticking point. Mexico needed to meet several conditions before the U. S. would consider recognizing Díaz's government, including payment of a debt to the U. S. and restraining the cross border Apache raids. The U. S. emissary to Mexico, John W. Foster, had the duty to protect the interests of the U. S. first and foremost. Lerdo's government had entered into negotiations with the U. S. over claims that each had against the other in previous conflicts. A joint U. S. Mexico Claims Commission was established in 1868, in the wake of the fall of the French Empire. When Díaz seized power from Lerdo's government, he inherited Lerdo's negotiated settlement with the U. S. As Mexican historian Daniel Cosío Villegas put it, "He Who Wins Pays." Díaz secured recognition by paying $300,000 to settle claims by the U. S. In 1878, the U. S. government recognized the Díaz regime and former U. S. president and Civil War hero Ulysses S. Grant visited Mexico. During his first term in office, Díaz developed a pragmatic and personalist approach to solve political conflicts. Although a political liberal who had stood with radical liberals in Oaxaca (rojos), he was not a liberal ideologue, preferring pragmatic approaches towards political issues. He was explicit about his pragmatism. He maintained control through generous patronage to political allies. In his first term, members of his political alliance were discontented that they had not sufficiently benefited from political and financial rewards. In general, he sought conciliation, but force could be an option. "'Five fingers or five bullets,' as he was fond of saying." Although he was an authoritarian ruler, he maintained the structure of elections, so that there was the façade of liberal democracy. His administration became famous for the suppression of civil society and public revolts. One of the catch phrases of his later terms in office was the choice between "pan o palo", ("bread or the bludgeon")—that is, "benevolence or repression". Díaz saw his task in his term as president to create internal order so that economic development could be possible. As a military hero and astute politician, Díaz's eventual successful establishment of that peace (Paz Porfiriana) became "one of [Díaz's] principal achievements, and it became the main justification for successive re elections after 1884." Díaz and his advisers' pragmatism in relation to the United States became the policy of "defensive modernization", which attempted to make the best of Mexico's weak position against its northern neighbor. Attributed to Díaz was the phrase "so far from God, so close to the United States." Díaz's advisers Matías Romero, Juárez's emissary to the U. S., and Manuel Zamacona, a minister in Juárez's government, advised a policy of "peaceful invasion" of U. S. capital to Mexico, with the expectation that it would then be "naturalized" in Mexico. In their view, such an arrangement would "provide 'all possible advantages of annexation without its inconveniences'." Díaz was won over to that viewpoint, which promoted Mexican economic development and gave the U. S. an outlet for its capital and allowed for its influence in Mexico. By 1880, Mexico was forging a new relationship with the U. S. as Díaz's term of office was ending.
Гонсалес президенті, 1880-1884 жылдар
Диас президенттік лауазымынан қанағаттанды, ал оның саяси желісінің сенімді мүшесі генерал Мануэль Гонсалес толық конституциялық тәртіппен президент болып сайланды. Кейде Диас президенттікке марионетканы орнатқандай көрінеді, бірақ Гонсалес өз билігін жүзеге асырды және төңкеріс арқылы билікке келген деген айыптан таза, заңды президент ретінде қарастырылды. Осы кезеңде Диас туған Оахака штатының губернаторы қызметін қысқа ғана уақытқа атқарды. Ол жеке өміріне де уақыт бөлді, оның ең бастысы – Лердоның қолдаушысы Мануэль Ромеро Рубиодың 17 жасар діңгек қызы Кармен Ромеро Рубиомен некелесуі болды. Жұбайлар АҚШ-қа барып, Нью-Орлеанда өткен Дүниежүзілік мақта фестиваліне, содан кейін Сент-Луис, Вашингтон және Нью-Йорк қалаларына сапар шекті. Оларды саяхаттарында Америкада туған әйелімен бірге Матиас Ромеро да сүйреп ап келді. Бұл жұмыс сапары Диасқа Ромероның достары, соның ішінде АҚШ-тың бұрынғы президенті Улисс Грантпен жеке байланыстар орнатуға мүмкіндік берді. Ромеро екі ел арасындағы достықтың күшеюін және Мексиканың АҚШ инвесторлары үшін қауіпсіздігін жариялады. Президент Гонсалес үкіметінде Диас коалициясының бастапқы құрамына кірмеген саяси желілерге орын берді, олардың кейбіреулері Лердоға адал болды, соның ішінде Еваристо Мадеро, оның немересі Франсиско 1910 жылы Диасқа президенттікке қарсы күресті. Гонсалес президенттігі кезінде жер және жер қойнауына қатысты құқықтарды өзгертетін, сондай-ақ АҚШ азаматтарының көшіп келуін және отарлауын ынталандыратын маңызды заңдар қабылданды. Әкімшілік АҚШ инвесторларына тиімді теміржол желілерін беруге рұхсат берді. Осы оқиғаларға қарамастан, Гонсалес үкіметі қаржылық және саяси қиындықтарға тап болды, кейінірек үкіметті банкротқа дейін жеткізіп, халықтың наразылығын тудырды. Диас әкесі Мануэль Ромеро Рубио бұл мәселелерді Гонсалестің жеке сыбайлас жемқорлығымен байланыстырды. Диас бұрынғы "қайта сайлауға болмайды" деген уәдесіне қарамастан, 1884 жылғы сайлауда екінші мерзімге кандидат болды. Осы кезеңде Мексиканың астыртын саяси газеттері Порфирий дәуірінің жаңа ирониялық ұранын таратты, ол "Sufragio Efectivo, No Reelección" ("Нақты сайлау құқығы, қайта сайлау жоқ") ұранына негізделген және оны керісінше өзгертіп, "Sufragio Efectivo No, Reelección" ("Нақты сайлау құқығы – жоқ, қайта сайлау!") деп айтты. Диас конституцияға екі мерзімге рұхсат беру үшін, содан кейін қайта сайлауға қатысты барлық шектеулерді алып тастау үшін түзетулер енгізді. Осы өзгерістердің нәтижесінде Диас тағы төрт рет күмәнді жоғары пайызбен қайта сайланды және кейбір жағдайларда бірауыздан немесе жартылай бірауыздан қолдаумен жеңіске жеткенін мәлімдеді. Бұл шетелдік элементтер мен Диас режимі арасындағы тығыз байланыс Мексика революциясындағы маңызды ұлттық мәселе болды. Диас метистер мен үндістер сияқты бәсекелес ішкі күштерді қанағаттандыру үшін оларға саяси лауазымдар берді немесе оларды шетелдік мүдделердің делдалы етті. Ол ауылдық элиталармен де осылай әрекет етті, олардың байлығына және иеліктеріне араласпады. Мехикодағы қалалық орта таптар көбінесе үкіметке қарсы болды, бірақ елдің экономикалық өркендеуі мен үкіметтің кеңеюімен олар федералдық жұмысқа орналасу мүмкіндігіне ие болды. Диас Мексикадағы масондардың басшысы және католик епископтарының маңызды кеңесшісі болды. Диас бұрынғылардан өзгеше либералдық сипат танытты. Ол шіркеуді қорғамады да, шабуылдамады да. Шетелдік инвестициялар мен инвесторлардың келуімен Мексикаға, әсіресе Мексиканың солтүстігіне протестант миссионерлері келді, ал протестанттар Мексика революциясы кезінде оппозициялық күшке айналды. Биліктегі топта және кейбір аймақтарда фракциялық қатынастар болғанымен, Диас оппозициялық партиялардың құрылуын тоқтатты. Диас барлық жергілікті билікті және бұрын болған федерализмнің барлық аспектілерін таратып жіберді. Президент болғаннан кейін көп ұзамай Мексикадағы барлық федералды штаттардың губернаторлары тікелей оған есеп берді. Саяси билікті бақылауға ұмтылған Диас баспасөзді басып, сот жүйесін бақылады. Диасқа адал қолдаушылардың бірі бұрынғы Лердист Мануэль Ромеро Рубио болды. Тарихшы Фридрих Кацтың айтуынша, "Ромеро Рубио көп жағынан Порфирий мемлекетінің архитекторы болды". Екеуінің қарым-қатынасы Диас Ромеро Рубионың кішкентай қызы Карменге үйленгеннен кейін нығайды. Ромеро Рубио және оның жақтастары Диасқа бастапқыда қайта сайлауға, содан кейін мерзімсіз қайта сайлауға мүмкіндік беретін Конституцияға түзетулер енгізуге қарсы болған жоқ. Ромеро Рубионың шәкірттерінің бірі Хосе Ивес Лимантур болды, ол режимнің бас қаржылық кеңесшісі болып, елдің мемлекеттік қаржысын тұрақтандырды. Лимантурдың саяси желісі "ғалымдар" деп аталды, өйткені олар басқаруға ғылыми көзқарас танытты. Олар сыбайлас жемқорлықты азайту және заңдарды біркелкі қолдану сияқты реформаларға ұмтылды. Диас кез келген маңызды реформаға қарсы болды және губернаторлар мен заң шығарушыларды тағайындауды және сот жүйесін бақылауды жалғастырды.
Díaz stepped down from the presidency, with his ally, General Manuel González, one of the trustworthy members of his political network (camarilla), elected president in a fully constitutional manner. is sometimes seen as Díaz placing a puppet in the presidency, but González ruled in his own right and was viewed as a legitimate president free of the taint of coming to power by coup. During this period, Díaz briefly served as governor of his home state of Oaxaca. He also devoted time to his personal life, highlighted by his marriage to Carmen Romero Rubio, the devout 17 year old daughter of Manuel Romero Rubio, a supporter of Lerdo. The couple honeymooned in the U. S., going to the World Cotton Centennial in New Orleans, then St. Louis, Washington, D. C., and New York. Accompanying them on their travels was Matías Romero and his U. S. born wife. This working honeymoon allowed Díaz to forge personal connections with politicians and powerful businessmen with Romero's friends, including former U. S. President Ulysses S. Grant. Romero then publicized the growing amity between the two countries and the safety of Mexico for U. S. investors. President González was making room in his government for political networks not originally part of Díaz's coalition, some of whom had been loyalists to Lerdo, including Evaristo Madero, whose grandson Francisco would challenge Díaz for the presidency in 1910. Important legislation changing rights to land and subsoil rights, and encouraging immigration and colonization by U. S. nationals was passed during the González presidency. The administration also extended lucrative railway concessions to U. S. investors. Despite those developments, the González administration met financial and political difficulties, with the later period bringing the government to bankruptcy and popular opposition. Díaz's father in law Manuel Romero Rubio linked these issues to personal corruption by González. Despite Díaz's previous protestations of "no re election", he ran for a second term in the 1884 elections. During this period the Mexican underground political newspapers spread the new ironic slogan for the Porfirian times, based on the slogan "Sufragio Efectivo, No Reelección" (Effective suffrage, no re election) and changed it to its opposite, "Sufragio Efectivo No, Reelección" (Effective suffrage – No. Re election!). Díaz had the constitution amended, first to allow two terms in office, and then to remove all restrictions on re election. With these changes in place, Díaz was re elected four more times by implausibly high margins, and on some occasions claimed to have won with either unanimous or near unanimous support. The close cooperation between these foreign elements and the Díaz regime was a key nationalist issue in the Mexican Revolution. In order to satisfy any competing domestic forces, such as mestizos and indigenous leaders, Díaz gave them political positions or made them intermediators for foreign interests. He acted similarly with rural elites by not interfering with their wealth and haciendas. The urban middle classes in Mexico City were often in opposition to the government, but with the country's economic prosperity and the expansion of the government, they had job opportunities in federal employment. Covering both pro and anti clerical elements, Díaz was both the head of the Freemasons in Mexico and an important advisor to the Catholic bishops. Díaz proved to be a different kind of liberal than those of the past. He neither assaulted the Church nor protected it. With the influx of foreign investment and investors, Protestant missionaries arrived in Mexico, especially in Mexico's north, and Protestants became an opposition force during the Mexican Revolution. Although there was factionalism in the ruling group and in some regions, Díaz suppressed the formation of opposition parties. Díaz dissolved all local authorities and all aspects of federalism that once existed. Not long after he became president, the governors of all federal states in Mexico answered directly to him. In his quest for political control, Díaz suppressed the press and controlled the court system. A key supporter of Díaz was former Lerdista Manuel Romero Rubio. According to historian Friedrich Katz, "Romero Rubio was in many respects the architect of the Porfirian state." The relationship between the two was cemented when Díaz married Romero Rubio's young daughter, Carmen. Romero Rubio and his supporters did not oppose the amendment to the Constitution to allow Díaz's initial re election and then indefinite re election. One of Romero Rubio's protégés was José Yves Limantour, who became the main financial adviser to the regime, stabilizing the country's public finances. Limantour's political network was dubbed the Científicos, "the scientists", for their approach to governance. They sought reforms, such as decreasing corruption and increasing uniform application of laws. Díaz opposed any significant reform and continued to appoint governors and legislators and control the judiciary.
Диас пен әскерилер
Диас әскери дайындықтан өткен жоқ, бірақ Мексикаға АҚШ-тың басып кіруі, генерал Антонио Лопес де Санта-Анна дәуірі, Реформа соғысы және Екінші француз интервенциясы сияқты дауылды кезеңде әскери мансабын жасады. Оның президенттік кабинетін зерттеу көрсеткендей, кабинет мүшелерінің 83 пайызы осы қақтығыстардың біріне немесе бірнешесіне қатысқан. Мексиканың тәуелсіздік алғаннан кейінгі дәстүрінде әскерилердің араласуы және азаматтық саясаткерлерден басымдығы Диас кезінде де жалғасты. Күрделі зерттеулер көрсеткендей, уақыт өте келе оның үкіметіндегі көрнекті әскери тұлғалардың рөлі азайды. Оның кабинетінде әскери әріптестерінен гөрі оған адал азаматтық саясаткерлер басымдық құрды. Диас режимі әскери диктатура емес, керісінше, күшті азаматтық одақтастарына ие болды. Оның әскери кеңесшілерді азаматтық қызметкерлермен алмастыруы саяси аренада биліктің азаматтық қоғамда екенін көрсетті. Диас провинциялық әскери күштерді орталық үкімет бақылауына алды, бұл процеске он бес жыл кетті. Ол майдан даласында жеңіле алмайтын әскерилерге пара алуға мүмкіндік берді. Жақсы жалақылар басқаларының адалдығын сақтауға көмектесті. Қауіпті әскери басшыларды Еуропадағы әскери оқуды және әскери емес мәселелерді зерттеу үшін шетелге жіберуге болады, осылайша оларды Мексикадан алшақтатып ұстауға болады. Зейнеткерлікке шыққан офицерлер ең жоғары шені бойынша жалақысының жартысын алуға құқылы болды. Ол мемлекеттік шекаралармен сәйкес келмейтін әскери аймақтар құрды және командирлерді үнемі ауыстырып, олардың бір аймақта бекініп қалуына жол бермеді, содан кейін бұл тәжірибені төменгі шендегі офицерлерге де қолданды. "Диас провинциялық милитаризмді жойды және оның орнына орталық үкіметті қолдаған ұлттық армияны құрды". Мексика Федералдық армиясы қарсылық күштерінің бірі болатын. Көп жағдайда әскерге күштеп алынған және жалақысы төмен сарбаздар кірді. Диас әскери бюджетті ұлғайтты және институтты еуропалық армиялардың үлгісі бойынша жаңғыртуды бастады, соның ішінде 1897 жылы армия және теңіз офицерлерін даярлау үшін жеке әскери академиялар құрылды. Жоғары шенді офицерлер мемлекеттік қызметке тағайындалды. Диас президенттің бақылауындағы "Рураль" атты қатаң полиция күшін кеңейтті. Диас бандитизмді басудың маңызды екенін білді, сондықтан "Рураль" күшін кеңейтті, бірақ олар негізінен ірі қалаларға баратын көлік жолдарын күзетті. Осылайша Диас әскер мен полицияны бақылауын күшейтуге тырысты.
Díaz had not trained as a soldier, but made his career in the military during a tumultuous era of the U. S. invasion of Mexico, the age of General Antonio López de Santa Anna, the Reform War, and the Second French Intervention. A study of his presidential cabinets found that 83% of cabinet members old enough had fought in one or more of those conflicts. The tradition of post independence Mexico of the military intervening and dominance over civilian politicians continued under Díaz. A closer study shows that over time prominent military figures increasingly played a much smaller role in his government. Civilian politicians loyal to him rather than his military comrades in arms came to dominate his cabinet. His regime was not a military dictatorship, but rather had strong civilian allies. His replacement of military advisors for civilians signaled that it was civilians who held power in the political arena. In office, Díaz was able to bring provincial military strongmen under the control of the central government, a process that took fifteen years. He provided opportunities for graft for military men he could not successfully confront on the battlefield. Ample salaries helped maintain the loyalty of others. Dangerous military leaders could be sent on foreign missions to study military training in Europe as well as nonmilitary issues, and thereby keep them out of Mexico. Officers who retired could receive half the salary of their highest rank. He created military zones that were not contiguous with state boundaries and rotated the commanders regularly, preventing them from becoming entrenched in any one zone, then extended the practice to lower ranking officers. "Díaz destroyed provincial militarism and developed in its stead a national army that sustained the central government." A potential opposition force was the Mexican Federal Army. Troops were often men forced into military service and poorly paid. Díaz increased the size of the military budget and began modernizing the institution along the lines of European militaries, including the establishment in 1897 of separate military academies to train army and naval officers. High rank officers were brought into government service. Díaz expanded the crack police force, the Rurales, who were under the control of the president. Díaz knew that it was crucial for him to suppress banditry; he expanded the Rurales, although it guarded chiefly only transport routes to major cities. Díaz thus worked to enhance his control over the military and the police.
Католик шіркеуімен қарым-қатынастар
Мексиканың басқа либералдарынан айырмашылығы Диас діни қызметкерлерге қарсы емес еді, бұл оның билікке келген кезде саяси артықшылығына айналды. Ол консервативтерді, соның ішінде католик шіркеуін және оны қолдаған әлеуметтік консервативтерді өз жағына тартты. Радикалды либерализм дін қызметкерлеріне қарсы болды, себебі шіркеудің артықшылықтарын заң алдындағы теңдік және жеке тұлғаның, корпоративтік емес, ұғымына қарсы тұратын нәрсе ретінде қарастырды. Олар католик шіркеуінің экономикалық күші жаңғыру мен дамуға кедеріл келтіреді деп есептеді. Ірі корпоративтік жер иесі және де-факто банк ретінде шіркеу инвестицияларды өнеркәсіп, инфрақұрылым құрылысы немесе экспорт емес, консервативтік жер иеліктеріне бағыттайтын. Санта-Анна биліктен құлатқаннан кейін либералдар шіркеудің билігін шектеу үшін заңдық шаралар қабылдады. Хуарес заңы дін қызметкерлері мен әскерилердің ерекше артықшылықтарын (фуэростарды) жойды, ал Лердо заңы шіркеу мен үнді қауымдарының меншігін жоюды талап етті. 1857 жылғы либералдық конституция католик шіркеуінің артықшылықты жағдайын алып тастады және діни төзімділікке жол ашты, діни көзқарасты сөз бостандығы ретінде қарастырды. Католик діни қызметкерлері сайлауға қатыса алмады, бірақ дауыс бере алатын. Консерваторлар Реформа соғысында «дін және артықшылықтар» туы астында күресті, бірақ 1861 жылы жеңіліске ұшырады. 1867 жылы Екінші империя құлағаннан кейін либерал президенттер Бенито Хуарес және оның ізбасары Себастьян Лердо де Техада конституцияның дін қызметкерлеріне қарсы шараларын жүзеге асыруды бастады. Лердо одан да әрі барып, Реформа заңдарын кеңейтіп, шіркеу мен мемлекеттің ажыратылуын ресмилендірді; азаматтық неке – мемлекет тарапынан мойындалудың жалғыз жарамды түрі; діни корпорациялардың жылжымайтын мүлікке ие болуына тыйым салу; заңды серттерден діни элементтерді жою; және монахтардың анттарын заңды түрде міндетті деп жою. 1874 жылы шіркеуге қосымша тыйымдар енгізілді: діни мекемелерге тыйым салу; діни рәсімдерді шіркеу аумағымен шектеу; шіркеулерден басқа жерлерде діни киім киюге тыйым салу; және шіркеу қоңырауларын ғибадатханаға шақырудан басқа мақсатта соғуға тыйым салу. Диас діни мәселенің қайтадан ашылуы Мексикада саяси келіспеушіліктерге әкелетінін түсінген саяси прагматик еді. Лердоға қарсы көтерілген кезде Диас католик шіркеуінің жасырын, тіпті ашық қолдауын алды. 1877 жылы билікке келген Диас дін қызметкерлеріне қарсы заңдарды күшінде қалдырды, бірақ оларды мемлекеттік саясат ретінде енгізбеді, бұл мәселені жеке мексикалық штаттардың қарауына қалдырды. Бұл көптеген аймақтарда шіркеудің қайта жандануына әкелді, бірақ басқаларында оның рөлі шектеулі болды. Шіркеу реформаның діни киім киюге тыйым салған ережелерін елемеді, ашық ауада процессиялар мен қасиетті жаралылар өткізілді, діни ордендер жұмыс істеді. Шіркеу өзінің меншігін де қайта алды, кейде делдалдар арқылы, және ондықтар қайтадан жиналды. Порфириато кезінде католик шіркеуінің рөлі айқын көріне бастағанына қарамастан, Ватикан Рим папасы мен Мексика арасындағы ресми қарым-қатынасты қалпына келтіре алмады, ал шіркеудің конституциялық шектеулері заң күшінде қалды. Диас пен шіркеу арасындағы бұл өмір сүру тәсілі прагматикалық және оң нәтижелерге әкелді. Диас либералдық антиклерикализмнан ашық бас тартпады, яғни 1857 жылғы Конституция күшінде қалды, бірақ оның антиклерикалық шараларын қолданбады. Қайшылықтар қайтадан тууы мүмкін еді, бірақ бұл келісімнің жалғасуы шіркеу мен Диас үкіметіне тиімді болды. Егер шіркеу Диасқа қарсы шықса, оның билігін шектеу үшін конституциялық құралдары болды. Шіркеу консервативтік делдалдардың жерлерін ұстауы арқылы едәуір экономикалық күшке ие болды. Шіркеу білім беру және қайырымдылық мекемелерінде де маңызды рөл атқарды. XIX ғасырдың соңында Мексикада діннің қалыпқа келтірілуінің басқа маңызды белгілері: иезуиттердің оралуы (1767 жылы Бурбон Карл III-і оларды елден қуды); Гвадалупаның Әйгерінің «Мексика патшайымы» ретінде таж кигізілуі; және Мексика епископтарының Диас жұмысына, бейбітшілікке қолдау көрсетуі.
Unlike other Mexican liberals, Díaz was not anti clerical, which became a political advantage when Díaz came to power. He won over conservatives, including the Catholic Church as an institution and social conservatives supporting it. Radical liberalism was anti clerical, seeing the privileges of the Church as challenging the idea of equality before the law and individual, rather than corporate identity. They considered the economic power of the Catholic Church a detriment to modernization and development. The Church as a major corporate landowner and de facto banking institution shaped investments to conservative landed estates more than industry, infrastructure building, or exports. In power after the ouster of Santa Anna, liberals implemented legal measures to curtail the power of the Church. The Juárez Law abolished special privileges (fueros) of ecclesiastics and the military, and the Lerdo law mandated disentailment of the property of corporations, specifically the Church and indigenous communities. The liberal constitution of 1857 removed the privileged position of the Catholic Church and opened the way to religious tolerance, considering religious expression as freedom of speech. Catholic priests were ineligible for elective office, but could vote. Conservatives fought back in the Reform War, under the banner of religión y fueros (religion and privileges), but were defeated in 1861. Following the fall of the Second Empire in 1867, liberal presidents Benito Juárez and his successor Sebastián Lerdo de Tejada began implementing the anti clerical measures of the constitution. Lerdo went further, extending the laws of the Reform to formalize the separation of Church and State; civil marriage as the only valid manner for State recognition; prohibitions of religious corporations to acquire real estate; elimination of religious elements from legal oaths; and the elimination of monastic vows as legally binding. Further prohibitions on the Church in 1874 included the exclusion of religion in public institutions; restriction of religious acts to church precincts; banning of religious garb in public except within churches; and prohibition of the ringing of church bells except to summon parishioners. Díaz was a political pragmatist, seeing that the religious question re opened political discord in Mexico. When he rebelled against Lerdo, Díaz had at least the tacit and perhaps even the explicit support of the Catholic Church. When he came to power in 1877, Díaz left the anti clerical laws in place, but no longer enforced them as state policy, leaving that to individual Mexican states. This led to the re emergence of the Church in many areas, but in others a less full role. The Church flouted the Reform prohibitions against wearing clerical garb, there were open air processions and Masses, and religious orders existed. The Church also recovered its property, sometimes through intermediaries, and tithes were again collected. Despite the increasingly visible role of the Catholic Church during the Porfiriato, the Vatican was unsuccessful in getting the reinstatement of a formal relationship between the papacy and Mexico, and the constitutional limitations of the Church as an institution remained as law. This modus vivendi between Díaz and the Church had pragmatic and positive consequences. Díaz did not publicly renounce liberal anti clericalism, meaning that the Constitution of 1857 remained in place, but he did not enforce its anti clerical measures. Conflict could reignite, but it was to the advantage of both the Church and the Díaz government for this arrangement to continue. If the Church did counter Díaz, he had the constitutional means to rein in its power. The Church regained considerable economic power, with conservative intermediaries holding lands for it. The Church remained important in education and charitable institutions. Other important symbols of the normalization of religion in late 19th century Mexico included: the return of the Jesuits (expelled by the Bourbon Charles III in 1767); the crowning of the Virgin of Guadalupe as "Queen of Mexico"; and the support of Mexican bishops for Díaz's work as peacemaker.
Диаз тұсында экономикалық либерализация
Диас Мексикаға шетелдік инвестицияларды тартуға тырысты, бұл тау-кен өндірісін, ауыл шаруашылығын, өнеркәсіпті және инфрақұрылымды дамытуға көмектесті. Саяси тұрақтылық пен колониялық дәуірден қалған кейбір заңдардың қайта қаралуы кәсіпкерлерге Мексикада капитал салуға қауіпсіздік сезімін тудыратын құқықтық база мен жағдай жасады. Шетелдік капиталмен қаржыланған теміржолдар нарықтан шалқақтап жатқан аймақтарды өнімді өңірлерге айналдырды. Жерді тексеруге берілген мемлекеттік тапсырыс инвесторларға сенімді меншік құқығын орнатуға мүмкіндік берді. Бұл процесте жиі жергілікті қауымдастықтардың дәлелдеуге мүмкіндік таппаған талаптары жойылды немесе егін шаруашылығы жүргізілмейтін орман және басқа да аумақтардың дәстүрлі пайдалануы тоқтатылды. Жеке жер өлшеу компаниялары Мексика үкіметінен келісімшарттар алу үшін бәсекелестікке түсті, олар өлшенген жердің үштен бір бөлігін, көбінесе жоспарланған теміржол бағыттарының бойындағы ең жақсы жерлерді сатып алды. Компаниялар осы жерлерді көбінесе экспортқа арналған егінді ірі көлемде өндіретін шетелдіктерге сатты. Егістерге кофе, каучук, хенекен (бидай байлауға қолданылатын жіп), қант, бидай және көкөніс шаруашылығы кірді. Жақсы тек мал өсіруге ғана жарамды жерлер тікенді сыммен қоршалып, малдың дәстүрлі ортақ жайылымдарына тыйым салынды, сондай-ақ жоғары сапалы мал импортталды. Ірі жер иелері (хасиендалар) шетелдік инвесторларға сату мүмкіндігін жиі пайдаланды. Нәтижесінде ХХ ғасырдың басында елдің барлық аймақтарындағы Мексика жерлерінің үлкен бөлігі жеке тұлғалар немесе жер компаниялары түрінде шетелдіктердің қолына өтті. АҚШ-пен солтүстік шекарада американдық инвесторлар ең белсенді болды, бірақ олардың Техуантепек мойыны мен Мексиканың орталық бөлігіндегі екі жағалауда да жерлері болды. Ауылдық қауымдастықтар мен шағын фермерлер өздерінің жерлерін жоғалтып, ауыл шаруашылығында жалдамалы жұмысшылар болуға немесе басқа жерге көшуге мәжбүр болды. Хасиендалардағы жағдай көбінесе қиын болды. Жерсіздік ауылдық наразылықты тудырды және мексикалық революцияға шаруалардың қатысуының басты себебі болды, олар жер реформасы арқылы жер иелігінің шоғырлануын кері қайтаруға тырысты. Элита үшін бұл «Мексика экономикасының алтын ғасыры болды, бір песо 3,2 долларға тең еді. Мексика сол кездегі Франция, Ұлыбритания және Германия сияқты экономикалық державалармен салыстырылды. Бірақ кейбір мексикалықтарда ақша болмады және мүмкіндігі барлар үшін есіктер ашық болды». Экономикалық даму аймақтар бойынша күрт өзгешеліктерді көрсетті. Солтүстік аймақ тау-кен өндірісімен және мал шаруашылығымен сипатталды, ал орталық аңғар бидай мен астық өсіретін ірі шаруашылықтар мен ірі өнеркәсіп орталықтарына айналды. Диас тиімді орталықтандырылған үкімет құрғандықтан, ол шешім қабылдауды шоғырландыра алды және экономикалық тұрақсыздықты бақылауға алды. 1883–1894 жылдары заңдар қабылданды, олар аздаған адамдарға көп мөлшерде жер берді, олар жергілікті судьяларды параға салып, оны бос немесе иесіз деп жариялау арқылы (terrenos baldíos) адамдардан тартып алынды. Диасқа жақын досы жергілікті судьяларды параға салып, Баха-Калифорнияда 12 миллион акр жерді иеленді. Оған қарсы шыққандар өлтірілді немесе тұтқындалып, плантацияларда құл ретінде сатылды. Арзан алкоголь өндірісі өсіп, Мехикодағы барлардың саны 1864 жылы 51-ден 1900 жылы 1400-ге дейін көтерілді. Бұл алкоголизмнен және алкогольге байланысты апаттардан болатын өлім-жітімнің деңгейінің әлемдегі ең жоғары деңгейге жеткеніне әкеп соқты.
Díaz sought to attract foreign investment to Mexico to aid the development of mining, agriculture, industry, and infrastructure. Political stability and the revision of laws, some dating to the colonial era, created a legal structure and an atmosphere where entrepreneurs felt secure in investing capital in Mexico. Railways, financed by foreign capital, transformed areas that were remote from markets into productive regions. The government mandate to survey land meant that secure title was established for investors. The process often obliterated claims of local communities that could not prove title or extinguished traditional usage of forests and other areas not under cultivation. The private survey companies bid for contracts from the Mexican government, with the companies acquiring one third of the land measured, often prime land that was along proposed railway routes. Companies usually sold that land, often to foreigners who pursued large scale cultivation of crops for export. Crops included coffee, rubber, henequen (for twine used in binding wheat), sugar, wheat, and vegetable production. Land only suitable for pasturage was enclosed with barbed wire, extinguishing traditional communal grazing of cattle, and premium cattle were imported. Owners of large landed estates (haciendas) often took the opportunity to sell to foreign investors as well. The result by the turn of the twentieth century was the transfer of a vast amount of Mexican land in all parts of the country into foreign hands, either individuals or land companies. Along the northern border with the U. S., American investors were prominent, but they owned land along both coasts, across the Isthmus of Tehuantepec and central Mexico. Rural communities and small scale farmers lost their holdings and were forced to be agricultural wage laborers or pursue or move. Conditions on haciendas were often harsh. Landlessness caused rural discontent and a major cause of peasant participation in the Mexican Revolution, seeking a reversal of the concentration of land ownership through land reform. For elites, "it was the golden age of Mexican economics, 3.2 dollars per peso. Mexico was compared economically to economic powers of the time such as France, Great Britain, and Germany. For some Mexicans, there was no money and the doors were thrown open to those who had." Economic progress varied drastically from region to region. The north was defined by mining and ranching while the central valley became the home of large scale farms for wheat and grain and large industrial centers. Because Díaz had created such an effective centralized government, he was able to concentrate decision making and maintain control over the economic instability. During 1883–1894, laws were passed to give fewer and fewer people large amounts of land, which was taken away from people by bribing local judges to declare it vacant or unoccupied (terrenos baldíos). A friend of Díaz obtained 12 million acres of land in Baja California by bribing local judges. Those who opposed were killed or captured and sold as slaves to plantations. The manufacture of cheap alcohol increased prompting the number of bars in Mexico City to rise from 51 in 1864 to 1,400 in 1900. This caused the rate of death from alcoholism and alcohol related accidents to rise to levels higher than anywhere else in the world.
Саяси жүйедегі жарықтар
Диас "республикалық монарх ретінде сипатталды және оның режимі – [колониалдық дәуірдегі] Бурбон әдістері мен Либералды республикалық идеалдардың синтезі". Диас ұзақ өмір сүруімен де, сондай-ақ саяси есептеуімен де ұлтты бейнелеуге айналды. Диас өзінің режимінен өзге режимге өтуді тиянақты жоспарламады. Диас қарттап, қайта-қайта сайлануға тырысқан сайын, президенттік лауазымға мұрагерлік мәселесі өзекті бола түсті. Оның режиміндегі саяси амбициялары бар адамдар президенттікке үміткер болуды көздеді, ал қарсыластары Диас кеткен соң ұйымдаса бастады. 1898 жылы Диас режимі бірқатар маңызды мәселелерге тап болды, соның ішінде Диасқа ұзақ жылдар бойы саяси кеңесші болған Матиас Ромероның қазасы. Ромеро Хуарес режимінен бері Мексиканың АҚШ-пен байланысын нығайтуға көп күш жұмсады. Ромероның қазасы Диасқа сенім артып, оны басқарған үш саяси топтың арасында жаңа динамика тудырды. Ромеро фракциясы АҚШ-тың Мексикаға инвестицияларын ынталандырып, көбінесе Америкаға жақын болды, бірақ Ромероның өлімінен кейін оның ықпалы азайды. Қалған екі фракция – Хосе Ив Лимантурдың "Científicos" тобы мен Бернардо Рейестің ізбасарлары, "Reyistas" аталды. Лимантур АҚШ ықпалын теңгерту үшін еуропалық инвестицияларды, әсіресе британдық банктер мен кәсіпкерлерді, мысалы, Уитман Пирсонды қолдау саясатын ұстанды. АҚШ-тың Мексикадағы инвестициялары берік қалды, тіпті өсті, бірақ экономикалық жағдай олардың мүдделеріне бұрынғыдай қолайлы болмады және режимге қолдаулары төмендеді. АҚШ батыс жарты шардың басты державасы екенін мәлімдеді, ал АҚШ президенті Теодор Рузвельт Монро доктринасын Рузвельттың қосымшасы арқылы өзгертіп, АҚШ басқа елдердің саяси істеріне, егер олардың басқаруы нашар деп санайтын болса, араласа алатынын жариялады. Диас бұл саясатқа қарсы шығып, жарты шардың қауіпсіздігі – барлық елдердің бірлескен міндеті екенін айтты. Мексика қаласында 1901 жылдың 22 қазанынан 1902 жылдың 31 қаңтарына дейін өткен екінші Панамерикандық конференцияда АҚШ Мексикаға қатысты интервенционизм саясатынан, кем дегенде, уақытша бас тартты. Ең маңыздысы, 1910 жылғы сайлау жақындағанда Диас қайта сайлауға түспейтінін мәлімдеген кезде Лимантур мен Рейес арасында жақсы қарым-қатынас орнату үшін бәсекелестік болды. 1908 жылдың 17 ақпанында "Pearson's Magazine" журналының АҚШ журналисі Джеймс Крильманмен сұхбаттасқан Диас Мексика демократия мен сайлауға дайын екенін және ол зейнетке шығып, басқа кандидаттарға президенттікке үміткер болуға мүмкіндік беретінін мәлімдеді. Диас бұл кездесуді АҚШ-тың оның президенттікке жетінші рет сайлануына қолдау көрсетуі үшін ұйымдастырды, ал Тафт Мексикада инвестицияланған миллиардтаған долларлық американдық капиталды қорғауға келісті. Диас билікте болған 30 жылға жуық уақыттан кейін АҚШ компаниялары Мексиканың "минералды ресурстарының 90 пайызына, ұлттық темір жолына, мұнай өнеркәсібіне және көбінесе жеріне" ие болды. Екі тарап та Ел-Пасо мен Сиуад Хуаресті байланыстыратын даулы Шамизал аймағын бейтарап аймақ деп қарастыруға келісті, кездесу кезінде ешқандай елдің туы көтерілмеді, бірақ кездесу осы аймаққа назар аударды және өлтіру қаупі мен басқа да қауіпсіздік мәселелерін тудырды. Қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін Техас рейнджерлері, 4000 АҚШ және Мексика әскерлері, АҚШ құпия қызметінің агенттері, ФБР агенттері және АҚШ маршалдары шақырылды. Фредерик Расселл Бернхам басқаратын 250 адамнан тұратын жеке күзет бөлімін Джон Хейс Хаммонд жалдады. Джон Хейс Хаммонд – Тафттың Йель университетінен жақын досы және 1908 жылы АҚШ вице-президентіне кандидат болған. Ол және оның серігі Бернхам Мексикадағы маңызды кен байлықтарына ие болды. 16 қазанда, саммит күні, Бернхам мен Техас рейнджері К. Р. Мур процессия жолындағы Ел-Пасо сауда палатасының ғимаратында жасырын тапанша ұстап тұрған адамды тапты. Бернхам мен Мур Диас пен Тафттың жанынан бірнеше метр қашықтықта тұрған қаскөйді тұтқындап, қаруын алып қойды.
Díaz has been characterized as a "republican monarch and his regime a synthesis of pragmatic [colonial era] Bourbon methods and Liberal republican ideals As much by longevity as by design, Díaz came to embody the nation." Díaz did not plan well for the transition to a regime other than his own. As Díaz aged and continued to be re elected, the question of presidential succession became more urgent. Political aspirants within his regime envisioned succeeding to the presidency and opponents began organizing in anticipation of Díaz's exit. In 1898, the Díaz regime faced a number of important issues, with the death of Matías Romero, Díaz's long time political adviser who had made great efforts to strengthen Mexico's ties with the U. S. since the Juárez regime, and a major shift in U. S. foreign policy toward imperialism with its success in the Spanish–American War. Romero's death created new dynamics amongst the three political groups that Díaz both relied upon and manipulated. Romero's faction had strongly supported U. S. investment in Mexico, and was largely pro American, but with Romero's death, his faction declined in power. The other two factions were José Yves Limantour's Científicos and Bernardo Reyes's followers, the Reyistas. Limantour pursued a policy of offsetting U. S. influence by favoring European investment, especially British banking houses and entrepreneurs, such as Weetman Pearson. U. S. investment in Mexico remained robust, even grew, but the economic climate was more hostile to their interests and their support for the regime declined. The U. S. had asserted that it had the preeminent role in the Western hemisphere, with U. S. President Theodore Roosevelt modifying the Monroe Doctrine via the Roosevelt Corollary, which declared that the U. S. could intervene in other countries' political affairs if the U. S. determined they were not well run. Díaz pushed back against this policy, saying that the security of the hemisphere was a collective enterprise of all its nations. There was a meeting of American states, in the second Pan American Conference, which met in Mexico City from 22 October 1901 – 31 January 1902, and the U. S. backed off from its hard line policy of interventionism, at least for the moment in regard to Mexico. More importantly, as the 1910 election approached and Díaz stated he would not run for re election, Limantour and Reyes vied against each other for favor. On 17 February 1908, in an interview with the U. S. journalist James Creelman of Pearson's Magazine, Díaz stated that Mexico was ready for democracy and elections and that he would retire and allow other candidates to compete for the presidency. Díaz requested the meeting to show U. S. support for his planned seventh run as president, and Taft agreed to protect the several billion dollars of American capital then invested in Mexico. After nearly 30 years with Díaz in power, U. S. businesses controlled "nearly 90 percent of Mexico's mineral resources, its national railroad, its oil industry and, increasingly, its land." Both sides agreed that the disputed Chamizal strip connecting El Paso to Ciudad Juárez would be considered neutral territory with no flags present during the summit, but the meeting focused attention on this territory and resulted in assassination threats and other serious security concerns. The Texas Rangers, 4,000 U. S. and Mexican troops, U. S. Secret Service agents, FBI agents and U. S. marshals were all called in to provide security. An additional 250 man private security detail led by Frederick Russell Burnham, the celebrated scout, was hired by John Hays Hammond, a close friend of Taft from Yale and a former candidate for U. S. vice president in 1908 who, along with his business partner Burnham, held considerable mining interests in Mexico. On 16 October, the day of the summit, Burnham and Private C. R. Moore, a Texas Ranger, discovered a man holding a concealed palm pistol standing at the El Paso Chamber of Commerce building along the procession route. Burnham and Moore captured and disarmed the assassin within only a few feet of Díaz and Taft.
1910 Тәуелсіздіктің жүз жылдығы
1910 жыл Мексика тарихында маңызды оқиға болды – Мигель Идальгоның көтерілісінің жүз жылдығы, ол Мексиканың тәуелсіздік соғысының бастауы деп есептеледі. Жүз жылдық мерекеге арналған ресми бағдарламаның мұқабасында үш тұлға бейнеленген: тәуелсіздіктің әкесі Идальго; «Лекс» (заң) деген жазуы бар Бенито Хуарес; және «Пакс» (бейбітшілік) деген жазуы бар Порфирио Диас. Мұқабада сонымен қатар Мексиканың эмблемасы мен бостандық сәукелесі де бейнеленген. Диас қыркүйек айындағы жүз жылдық тойларда алтын періштесімен бірге Тәуелсіздік монументін ашты. Диас пен Хуарес француз интервенциясынан кейін саяси қарсыластар болғанымен, Диас қайтыс болған қарсыласының есімін жариялауға көп еңбек етті және Аламеда саябағында Хуареске үлкен ескерткіш орнатты, оны жүз жылдық мерекеде Диас ашты. 1910 жылы жарық көрген бір еңбек қыркүйек мерекелерінің күнделікті оқиғаларын толық баяндайды.
The year 1910 was important in Mexico's history—the centennial of the revolt by Miguel Hidalgo, seen as the beginning of the Mexican War of independence. On the cover of the official program for the centennial, three figures are shown: Hidalgo, father of independence; Benito Juárez, with the label "Lex" (law); and Porfirio Díaz, with the label "Pax" (peace). Also on the cover are the emblem of Mexico and the cap of liberty. Díaz inaugurated the monument to Independence with its golden angel during the September centennial celebrations. Although Díaz and Juárez had been political rivals after the French Intervention, Díaz had done much to promote the legacy of his dead rival and had a large monument to Juárez built by the Alameda Park, which Díaz inaugurated during the centennial. A work published in 1910 details the day by day events of the September festivities.
1910 жылғы сайлау және қуғын-сүргін
Топтар президенттік кандидаттарын анықтай бастағанда, Диас зейнетке шықпай, керісінше, элиталық, бірақ демократиялық көзқарасты реформатор Франсиско И. Мадероға қарсы сайлауға қатысуға рұқсат беруге шешім қабылдады. Мадеро жер иесі болғанымен, идеологиясы жағынан Диасқа ұқсас болса да, Мексикадағы басқа да элиталар президентпен бірге билік жүргізуіне үміттенді. Бірақ, соңында Диас Мадероны жақтырмады және оны 1910 жылғы сайлау кезінде түрмеге қамады. Сайлау өтті. Мадеро көптеген халықтың қолдауын алды, бірақ үкімет ресми нәтижелерді жариялағанда, Диас дерлік бірауыздан қайта сайланды деп мәлімдеді, ал Мадероның алған дауысы өте аз болды. Бұл ірі сайлау алдауы Мексика азаматтарының кең ауқымдағы наразылығын тудырды. Диас 1911 жылдың 25 мамырында қызметтен кетуге мәжбүр болды және алты күннен кейін, 1911 жылдың 31 мамырында Испанияға кетіп қалды.
As groups began to settle on their presidential candidate, Díaz decided that he was not going to retire but rather allow Francisco I. Madero, an elite but democratically leaning reformer, to run against him. Although Madero, a landowner, was very similar to Díaz in his ideology, he hoped for other elites in Mexico to rule alongside the president. Ultimately, however, Díaz did not approve of Madero and had him jailed during the 1910 election. The election went ahead. Madero had gathered much popular support, but when the government announced the official results, Díaz was proclaimed to have been re elected almost unanimously, with Madero said to have attained a minuscule number of votes. This case of massive electoral fraud aroused widespread anger throughout the Mexican citizenry. Díaz was forced to resign from office on 25 May 1911 and left the country for Spain six days later, on 31 May 1911.
Асылшылықтағы соңғы күндер мен өлім
Диас өзінің ағасының ұлы Феликс Диасты саяси немесе әскери биліктен алшақ ұстады. Бірақ ол немере інісінің байып кетуіне мүмкіндік берді. Тек Диас 1911 жылы елден қуылғаннан кейін ғана оның немере інісі ескі үкіметтің символы ретінде саясатта көзге түсті. Дегенмен, Диас немере інісін дұрыс бағалаған еді, себебі Феликс ешқашан әскерге сәтті басшылық жасай алмады немесе тұрақты қолдау таба алмады, соның салдарынан бірнеше рет елден қуылды. 1915 жылдың 2 шілдесінде Диас Францияның Париж қаласындағы жер аударылуда қайтыс болды. Ол Монпарнас зиратына жерленді. Оның қалған балалары нәресте немесе кішкентай кезінде дүниеден озды. Оның әйелі Кармен мен ұлына Мексикаға оралуға рұқсат берілді.
Díaz kept his brother's son Félix Díaz away from political or military power. He did, however, allow his nephew to enrich himself. It was only after Díaz went into exile in 1911 that his nephew became prominent in politics, as the embodiment of the old regime. Even so, Díaz's assessment of his nephew proved astute since Félix never successfully led troops or garnered sustained support, and was forced into exile several times. On 2 July 1915, Díaz died in exile in Paris, France. He was buried in the Cimetière du Montparnasse. His other children died as infants or young children. His widow Carmen and his son were allowed to return to Mexico.
Жеке өмір
Диас діншіл католик отбасында өскен, оның туысы Хосе Агустин Домингуес и Диас Оахаканың епископы болған. Диас діни қызметкер болу үшін дайындалған, және оның мансабы осы бағытта дамуы мүмкін еді. Оахака либерализмнің орталығы болды, ал Өнер және ғылым институтының құрылуы Бенито Хуарес пен Порфирио Диас сияқты Оахака либералдарының кәсіби біліктілігін арттыруға көмектесті. Диас әскери мансапқа шіркеудегі жолын тастағанда, оның ықпалды туысы одан бас тартты. Диас өмірінде діннің маңыздылығын сақтап қалғаны және дінге қарсы күрес жоғары құнға түсуі мүмкін екені анық. 1870 жылы оның ағасы Феликс, сол кезде Оахаканың губернаторы, реформаның дінге қарсы заңдарын қатаң түрде қолданды. Техуантепектегі бүлікшіл және сенімдеріне қарамастан, Джучитан қаласында Феликс Диас Жучитанның қасиетті әулиесінің мүсінін атына байлап, сүйреп алып кетіп, кейін бірнеше күннен соң аяқтары кесілген күйі қайтарды. 1871 жылы Порфирионың Хуареске қарсы жасаған сәтсіз төңкерісінен кейін Феликс Оахака қаласынан қашуға мәжбүр болды, ол Джучитанға келді, онда жергілікті тұрғындар оны өлтірді, оның денесіне олардың қасиетті әулиесіне жасағаннан да жамандық жасады. Диас француз интервенциясы кезінде солдат Рафаэла Киньонеспен қарым-қатынаста болды, нәтижесінде ол мойындаған Амада Диас (1867–1962) дүниеге келді. Амада Диаздың үйіне әйелі Дельфинамен бірге қоныстанды. Амада Игнасио де ла Торре и Миерге үйленді, бірақ олардың балалары болмады. Де ла Торре 1901 жылы полиция шабуыл жасаған гейлер мен киім алмастырушылардың жиыны – Қырық бірдің биінде болды деген қауесет тарады. Де ла Торренің сол жерде болғаны туралы ақпарат расталған жоқ, бірақ бұл би сол кезде үлкен дау тудырды және карикатурист Хосе Гуадалупе Посада оны сатиралық түрде бейнеледі. Диас 1881 жылы өзінің ең маңызды кеңесшісі Мануэль Ромеро Рубионың 17 жасар діншіл қызы Кармен Ромеро Рубиоға қайтадан үйленді. Оахаканың дін қызметкері Эулогио Гиллоу и Завала оларға бата берді. Гиллоу кейіннен Оахака архиепископы болып тағайындалды. Дона Кармен Диазды шіркеумен қайтадан жақындастыруға көмектескені үшін мақталады, бірақ Диас бұл бағытта бұрыннан бейімделген болатын. Бұл некеде балалар болмады, бірақ Диаздың аман қалған балалары ересек болғанға дейін олармен бірге тұрды. 1938 жылы марқұм генерал Порфирио Диаздың 430 данадан тұратын қару-жарақ жинағы Канада Корольдік әскери колледжіне, Онтарионың Кингстон қаласына сыйға тартылды. Диас көптеген жағдайлар бойынша сынға ұшыраса да, ол отбасылық династия құрмады. Оның ересекке дейін жеткен жалғыз ұлы, Порфирио Диас Ортега, "Порфирито" деп аталды, әскери академияда офицер болу үшін оқыды. Ол әскери инженер мамандығын бітірді және ешқашан жауынгерлік қимылдарға қатыспады. Диас отставкаға кеткеннен кейін ол отбасымен бірге Еуропаға эмиграциялады. Лазаро Карденастың кешірімі кезінде оларға Мексикаға оралуға рұқсат берілді.
Díaz came from a devoutly Catholic family; his relative, José Agustín Domínguez y Diaz, was bishop of Oaxaca. Díaz had trained for the priesthood, and it seemed likely that was his career path. Oaxaca was a centre of liberalism, and the founding of the Institute of Arts and Sciences, a secular institution, helped foster professional training for Oaxacan liberals, including Benito Juárez and Porfirio Díaz. When Díaz abandoned his ecclesiastical career for one in the military, his powerful uncle disowned him. In Díaz's personal life, it is clear that religion still mattered and that fierce anti clericalism could have a high price. In 1870, his brother Félix, a fellow liberal, who was then governor of Oaxaca, had rigorously applied the anti clerical laws of the Reform. In the rebellious and supposedly idolatrous town of Juchitán in Tehuantepec, Félix Díaz had "roped the image of the patron saint of Juchitán to his horse and dragged it away, returning the saint days later with its feet cut off". When Félix had to flee Oaxaca City in 1871 following Porfirio's failed coup against Juárez, Félix ended up in Juchitán, where the villagers killed him, doing to his body even worse than he did to their saint. Díaz had a relationship with a soldadera, Rafaela Quiñones, during the war of the French Intervention, which resulted in the birth of Amada Díaz (1867–1962), whom he recognized. Amada went to live in Díaz's home with his wife Delfina. Amada married Ignacio de la Torre y Mier, but the couple had no children. De la Torre was said to have been present at the 1901 Dance of the Forty One, a gathering of gay men and cross dressers that was raided by police. The report that de la Torre was there was neither confirmed nor denied, but the dance was a huge scandal at the time, satirized by caricaturist José Guadalupe Posada. Díaz remarried in 1881, to Carmen Romero Rubio, the pious 17 year old daughter of his most important advisor, Manuel Romero Rubio. Oaxaca cleric Father Eulogio Gillow y Zavala gave his blessing. Gillow was later appointed archbishop of Oaxaca. Doña Carmen is credited with bringing Díaz into closer reconciliation with the Church, but Díaz was already inclined in that direction. The marriage produced no children, but Díaz's surviving children lived with the couple until adulthood. In 1938, the 430 piece collection of arms of the late General Porfirio Díaz was donated to the Royal Military College of Canada in Kingston, Ontario. Although Díaz is criticized on many grounds, he did not create a family dynasty. His only son to survive to adulthood, Porfirio Díaz Ortega, known as "Porfirito", trained to be an officer at the military academy. He graduated as a military engineer and never served in combat. He and his family went into European exile after Díaz's resignation. They were allowed to return to Mexico during the amnesty of Lázaro Cárdenas.
Мұра
Диас мұрасы 1990 жылдан бері қайта қаралып келеді. Диас өмір сүрген кезеңде, оны биліктен қуудан бұрын, "Порфиризм" деп аталатын мадақтау әдебиеті болды. Ол Мексикаға тұрақтылық әкелген мемлекет қайраткері ретінде халықаралық беделге ие болды. Лев Толстой оны "табиғаттың керемет туындысы" деп атады. Элиу Рут оны адамзаттың мақтауына лайық батыр деп жариялады. Кайзер Вильгельм II Диасқа өзінің портретін сыйға тартып, оны континент үшін пайдалы деп бағалады. Диасты тиран және диктатор ретінде сипаттайтын ауқымды әдебиет Диас билігінің соңғы кезеңінде пайда болды және оның тарихи бейнесін қалыптастыруға әсер етіп келеді. Алайда, соңғы жылдары Диас бейнесін жаңартуға күш салынып жатыр, бұл жұмысты ең белгілі тележұлдыз және тарихшы Энрике Краузе "Нео-Порфиризм" деп аталатын бағытта жүзеге асырып жатыр. Мексика президенті Карлос Салинас де Гортари басшылығымен неолибералдық саясатты ұстанған кезде, Диас саясаты Мексиканы шетелдік инвестицияларға ашу арқылы Институционалдық-революциялық партияның мемлекеттік компанияларды жекешелендіру және нарыққа бағдарланған реформаларға ұмтылуымен үйлесті. Осы ревизионистер үшін Диас анағұрлым жайлы тұлға ретінде сипатталды. Диас әдетте: "Кешір, Мексика! Құдайдан алыс, Америка Құрама Штаттарына жақын!" (Қайран Мексика, Құдайдан алыс және АҚШ-қа жақын!) деген сөзді айтқандығымен еске алынады. Диас ұзақ жылдар бойы билікте болғандықтан, қазіргі Мексика конституциясы президенттің мерзімін қайта сайлану мүмкіндігі болмаған жағдайда, тіпті екі мерзімнің арасында үзіліс болса да, алты жылмен шектейді. Сонымен қатар, бұл лауазымды уақытша атқаратын адам да қайтадан сайлануға немесе қызмет етуге құқылы емес. Бұл ереже соншалықты мықты, тіпті заң шығарушыларға екінші рет сайлауға қатысуға рұқсат берілгеннен кейін де күшінде қалды. 1920 жылдан бері Диас сүйегін Мексикаға қайтаруға бірнеше әрекет жасалды. Соңғы қозғалыс 2014 жылы Оахакада Франсиско Хименес басқаратын Порфирио Диас Моридің қайтыс болған күнінің 100 жылдығын тойлау арнайы комиссиясы тарапынан басталды. Кейбір пікірлерге сәйкес, Диас сүйегінің Мексикаға қайтарылмауы "революциядан кейінгі мемлекеттің Диас режимінің мұрасымен санасудағы сәтсіздігін көрсетеді".
The legacy of Díaz has undergone revision since the 1990s. In Díaz's lifetime before his ouster, there was an adulatory literature, which has been named "Porfirismo". He maintained an international reputation as the statesman that had finally brought stability to Mexico. Leo Tolstoy referred to him as a "prodigy of nature." Elihu Root proclaimed him a hero who deserved the praise of mankind. Kaiser Wilhelm II gifted a portrait of himself to Díaz and referred to him as a benefit for the continent. The vast literature that characterizes him as a tyrant and dictator has its origins in the late period of Díaz's rule and has continued to shape Díaz's historical image. In recent years, however, there has been an effort to rehabilitate Díaz's figure, most prominently by television personality and historian Enrique Krauze, in what has been termed "Neo Porfirismo". As Mexico pursued a neoliberal path under President Carlos Salinas de Gortari, the policies of Díaz that opened Mexico up to foreign investment fit with the turn of the Institutional Revolutionary Party toward privatization of state companies and market oriented reforms. Díaz was characterized as a far more benign figure for these revisionists. Díaz is usually credited with the saying, "¡Pobre México! ¡Tan lejos de Dios y tan cerca de los Estados Unidos!" (Poor Mexico, so far from God and so close to the United States!). Partly due to Díaz's lengthy tenure, the current Mexican constitution limits a president to a single six year term with no possibility of re election, even if it is nonconsecutive. Additionally, no one who holds the post, even on a caretaker basis, is allowed to run or serve again. This provision is so entrenched that it remained in place even after legislators were allowed to run for a second consecutive term. There have been several attempts to return Díaz's remains to Mexico since the 1920s. The most recent movement started in 2014 in Oaxaca by the Comisión Especial de los Festejos del Centenario Luctuoso de Porfirio Díaz Mori, which is headed by Francisco Jiménez. According to some, the fact that Díaz's remains have not been returned to Mexico "symbolises the failure of the post Revolutionary state to come to terms with the legacy of the Díaz regime."
Порфириато
Камберленд, Чарльз С. Мексика революциясы: Мадеро кезеңі, Техас университетінің баспасы, Остин, 1952. Де Мария и Кампос, Альфонсо. "Porfirianos prominentes: origenes y años de juventud de ocho integrantes del grupo de los Científicos 1846–1876", Historia Mexicana 30 (1985), 610–681 беттер. Гонсалес Наварро, Моисес. "Ғылымшылардың нәсілдік идеялары". Мексика тарихы 37 (1988) 575–583 беттер. Хейл, Чарльз А. Юсто Сиера. Порфириато либералы. Мексика: Экономикалық мәдениет қоры 1997. Хейл, Чарльз А. XIX ғасырдың соңындағы Мексикадағы либерализмнің өзгеруі. Принстон: Принстон университетінің баспасы 1989. Харт, Джон Мейсон. Революциялық Мексика: Мексика революциясының басталуы мен дамуы, Калифорния университетінің баспасы, Беркли, 1989. Приего, Наталия. Позитивизм, ғылым және Порфирий Мексикасындағы «Ғылымгерлер». Ливерпуль: Ливерпуль университетінің баспасы 2016. Раат, Уильям. "Революцияға дейінгі Мексикадағы антипозитивистік қозғалыс, 1892–1911", Интерамерикандық зерттеулер және әлемдік істер журналы, 19 (1977) 83–98 беттер. Раат, Уильям. "Интеллектуалдар, позитивизм және үнді мәселесі". Мексика тарихы 20 (1971), 412–427 беттер. Вильегас, Абелардо. Позитивизм және Порфиризм. Мексика: Secreatria de Educación Pública, Col Sepsetentas 1972. Зеа, Леопольдо, Мексикадағы позитивизм. Тууы, өркендеуі және құлдырауы. Мексика: Экономикалық мәдениет қоры 1968.
Cumberland, Charles C. Mexican Revolution: Genesis Under Madero, University of Texas Press, Austin, 1952. De María y Campos, Alfonso. "Porfirianos prominentes: origenes y años de juventud de ocho integrantes del group de los Científicos 1846–1876", Historia Mexicana 30 (1985), pp. 610–681. González Navarro, Moisés. "Las ideas raciales de los Científicos'. Historia Mexicana 37 (1988) pp. 575–583. Hale, Charles A. Justo Sierra. Un liberal del Porfiriato. Mexico: Fondo de Cultura Económica 1997. Hale, Charles A. The Transformation of Liberalism in Late Nineteenth Century Mexico. Princeton: Princeton University Press 1989. Hart, John Mason. Revolutionary Mexico: The Coming and Process of the Mexican Revolution, University of California Press, Berkeley, 1989. Priego, Natalia. Positivism, Science, and 'The Scientists' in Porfirian Mexico. Liverpool: Liverpool University Press 2016. Raat, William. "The Antiposivitist Movement in Pre Revolutionary Mexico, 1892–1911", Journal of Inter American Studies and World Affairs, 19 (1977) pp. 83–98. Raat, William. "Los intelectuales, el Positivismo y la cuestión indígena". Historia Mexicana 20 (1971), pp. 412–427. Villegas, Abelardo. Positivismo y Porfirismo. Mexico: Secreatria de Educación Pública, Col Sepsetentas 1972. Zea, Leopoldo, El Positivismo en México. Nacimiento apogeo y decadenica. Mexico: Fondo de Cultura Económica 1968.