Кіріспе

Американдық саясаткер

Кристофер Лейтон (8 наурыз 1821 – 7 тамыз 1898) – мормон отарлаушысы және патриарх, ол Юта штатындағы Кейсвилл, Лейтон қалаларын, сондай-ақ Аризона штатындағы Тэтчер қаласын құрған. Юта штатындағы Лейтон қаласы оның құрметіне аталған.

Өмір

Лейтон Англияның Бедфордшир графтығындағы Нортхиллде туған. Ол 1842 жылы Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуіне қосылды және бір жылдан кейін Америка Құрама Штаттарына көшіп барды. 1846 жылы Лейтон мормон батальонына қосылды. 1852 жылы ол Юта аумағындағы Кейсвиллге көшіп келді. (Бұл жаңылыс, ол 500 ер адаммен бірге Мексикаға қарсы соғысқа шақырылды. Бұл Мормон батальоны деп аталды. Президент Полк Калифорнияны жедел түрде басып алу және көшіп келе жатқан мормондарды осы мақсат үшін пайдалануды жоспарлаған.) 1866-1867 жылдары Лейтон Юта аумақтық заң шығару органының мүшесі болды. 1883 жылдан 1898 жылға дейін ол Аризона штатының Тэтчер қаласында Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуінің Сент-Жозеф қауымының президенті қызметін атқарды. Кристофер Лейтон өзін бизнесмен, шіркеу адамы және, әсіресе, отбасылық адам ретінде үлкен жетістікке жеткен қарапайым адам ретінде таныстырады, ол алпыс бес баланың әкесі және он әйелдің күйеуі болған. Англияда туған ол жеті жасында бидай егістігінен қарғаларды аптасына бір шиллинг алты пенстен, яғни сол кездегі британдық ақшамен аптасына 36 центтен қорғауға алғашқы тәжірибесін алды.

Тікенді кесу

1841 жылы, жиырма жасқа келгенде, Торнкатқа соңғы күнгі қасиеттілердің миссионерлері келді. Кристофер Лейтон олардың уағызын тыңдап, сене бастады және 1842 жылдың 1 қаңтарында суға батырылды. Келесі жылы ол Мэри Мэтьюсқа үйленді, ал 1843 жылы екеуі Ежелгі Лоренцо Сноу басқарған «Суантон» кемесімен 212 қасиеттімен бірге Америкаға аттанды. Олар 1843 жылдың сәуір айында Наувуға жетіп, үй салды. Наувуда олар пайғамбар Жозеф Смитпен кездесіп, ол Лейтон бауырластың қолын қысып, «Құдай сені нығметке бөлесін» деді. Бұл сөздер оның жүрегіне терең сіңіп, олар бұрын сезінген емес бейбітшілік сезімін сыйлады. Осы күннен бастап өмірінің соңына дейін Кристофер Лейтонның өмірі шіркеуге адалдықпен, оның басшыларына берілгендікпен, Батыс Сионды қоныстандыру ісіндегі белсенділікпен және шіркеу мүшелеріне қызмет етумен толы болды. Науводан сегіз шақырым жердегі ағылшын елді мекені Биг-Маундта Кристофер Лейтон егістікке тұқым себіп жатқанда Жозефтің қазасы туралы хабарды естіп, жүгін тастап, баяу далаға шықты. Екі жылдан кейін Мэри Мэтьюс Лейтон қайтыс болды, күйеуі он үш айлық қызымен жалғыз қалды.

Батыс сапарлары

Достық отбасы баланы тәрбиелеп өсірді, ал 1846 жылы Кристофер Лейтон жер аударылған қасиеттілермен бірге батысқа аттанды. Миссури өзеніне жеткенде, ол Мормон батальонының C ротасына қатысып, Калифорнияға дейін ұзақ жолға жаяу шабысты. Ол Мормон батальонының қарапайым сарбазы болғанымен, әскери қызметіге келгенде, ол шамамен 25 жылға созылды. 1868 жылы ол подполковник шеніне ие болды. 1847 жылдың шілдесінде Лос-Анджелестегі әскери қызметтен босатылғаннан кейін ол алтын іздеуге бет бұрды. Бірақ ол кен өндіруден бас тартып, жылқы сатып алу-сатумен айналыса бастады. Лейтон ранчода бригадир болып жұмыс істеді. Ол бір жылқыны 1,50 доллардан сатып алып, әрқайсысын 100 доллардан сатты. Ол көп ақша тауып, Англияға ата-анасын көруге шешім қабылдады. Ұзақ, дауылды сапардан кейін ол туған жеріне жетті, бірақ анасының өзі келгенге екі апта бұрын қайтыс болғанын естіді. Осы жиған ақшасымен ол жаңа әйелін, алты туысын және 250 досын Америкаға әкелді. Ол олардың бәріне жолдама рәсімдеді. Англияда сапарлағанда ол Сара Мартинге үйленді. Сент-Луисте бір жылдан астам күткеннен кейін, ол көптеген қасиеттілерді алып, жазықтар мен тауларды басып өтіп, Тұзды көл аңғарына жеткізді. Келесі 30 жыл бойы Кристофер Лейтон Невада штатының Карсон долында пионерлік жұмыстар жасады, онда ол өзіне үлкен мал фермасын салды.

Кейсвилл

Үкімет Ютаға әскер жіберіп жатқаны белгілі болған кезде, шеттегі елді мекендер тасталып, Кристофер Лейтон Ютаға шіркеу штаб-пәтеріне шақырылды. Ол Дэвис округіне қоныстанды және Кейсвилл қаласын құрды. Ол бұл жерде құрғақ егістіктің алғашқыларын жасап, кейіннен маңызды жаңалық болған люцернаны енгізді. Оның Антилопа аралында да шаруашылығы болды. Ол Юта орталық темір жолының бас басқарушысы болды. Ол аумақтық заң шығарушы жиналыста бір мерзім қызмет етті (1866–67). 1876 жылы ол Солт-Лейк-Ситидегі Сионның ынтымақты сауда мекемесінің (ZCMI) директоры болып сайланды. Кейсвиллде ол байлыққа ие болып, өмірінің қалған бөлігін осында өткізеді деп ойлады, бірақ Бірінші Президенттік Аризонаның оңтүстігіндегі елді мекендерді басқаруға шақырды. Кристофер Лейтон шейіт болған Пайғамбардың құрметіне әйгіленген Сент-Джозеф деп аталатын жаңа қазыққа басшылық етуге тағайындалды. Ол оңтүстікке, мексикалық және ақ халықтың сирек кездесетін елді мекендері апаштар мен шөлмен бөлінген далаларды жайлауға жіберілді. Ютада алты әйелін қалдырып, Лейтон ең кіші әйелі Элизабетпен бірге оңтүстікке кетіп, 21 000 доллармен Аризонаның оңтүстік-шығысында империя құруға кірісті. Ол екі мың акр жер сатып алып, оны Тэтчер деп атады, участоқтарға бөлді және оларды мормон қоныс салушыларына сатты. Ол диірмен сатып алып, жолдар, каналдар, үйлер салды. 1898 жылы ол 76 жасқа толды, ауырып, өлімге жуықтап қалды. 1898 жылдың 13 маусымында ол Ютаға қайтып кетті.