Кіріспе

Канаданың тауар таңбалары заңнамасы тауар таңбалары туралы заңға сәйкес және сонымен қатар, жалпы құқық бойынша белгілерді заңмен қорғауды қамтамасыз етеді. Тауар таңбалары заңнамасы ерекше белгілерді, сертификаттау белгілерін, көзге түсетін сыртқы түрін және ұсынылып отырған белгілерді, белгінің беделін пайдаланатын немесе әртүрлі сатушылардың тауарлары мен қызметтері арасында шатасу тудыратын тұлғалардан қорғайды. Белгі, заң бойынша тіркелген тауар таңбасы ретінде немесе жалпы құқық бойынша қолданылатын іс-қимыл арқылы қорғалуы мүмкін.

Канадалық тауар таңбалары туралы заңның қолданылу аясы

Тауар таңбасы тек оны бір адам өнімді немесе қызметті басқадан ажырату үшін пайдаланған жағдайда ғана қорғалады. Тауар таңбалары, мысалы, белгіге ерекше құқық бермейді, тек белгіні нақты бір қолданысқа қатысты, өнімді басқалардан ажырату мақсатында ғана қорғайды. Тауар таңбалары потенциалды тұтынушыларға өнімнің қайдан келгенін анықтауға көмектеседі, сондықтан саудаға маңызды әсер етеді, әсіресе өнімнің имиджі тұтынушының жеке өзіндік ерекшелігінің бір бөлігі ретінде ұсынылғанда. Кез келген атау немесе белгі тауар таңбасы заңдарымен қорғалуы мүмкін болғанымен, осы қорғаудың шегіне қатысты мәселелер бар. Мысалы, егер тұтынушылар шатаспаса, таңбаның қорғалуын күшейту және оның танылуын қамтамасыз ету сұрақ тудырады. Сондай-ақ, таңбаны барлық сын-ескертпелерден немесе сілтемелерден, оны нақты адам сияқты қорғау даулы, себебі таңбаларды кез келген құнмен қорғауға тырысу сөз бостандығы мен еркін саудаға зиян келтіруі мүмкін.

Тауар белгілері мен зияткерлік меншік

АҚШ Жоғарғы Сотының мәлімдемесіне сәйкес, сауда белгілері патенттер мен авторлық құқықтан айқай түрлі, себебі оларға "ерекше ойлау, шешім табу, немесе көп еңбек жұмсау" қажет емес. Канада Жоғарғы Соты оларды "бір жағынан ерекшелікке ие" деп сипаттайды. Зияткерлік меншік құқығының басқа салаларынан өзгеше, сауда белгілерін қорғау міндетті түрде еңбек етіп шығарған нәтижеден туындамайды. Сауда белгілері негізінен коммерциялық мақсатта қолданылатындықтан, "зияткерлік меншік" орнына "өнеркәсіптік меншік" терминін қолдану қолайлырақ болуы мүмкін, бірақ "мүлік" термині бәрібір жаңылыстырады, өйткені сауда белгілері туралы заң "иесіне" басқаларды оны пайдаланудан тыюға құқық бермейді.

Тауар таңбасын тіркеудің артықшылықтары

Заңның 19-бабына сәйкес, жарамды тіркелген тауар таңбасының иесі оны Канаданың бүкіл аумағында тіркелген тауарлар мен қызметтер үшін пайдаланудың эксклюзивті құқығына ие. 20-бапта рұқсат етілмеген тұлғаның шатастыратын тауар таңбасымен немесе сауда атауымен байланысты тауарларды немесе қызметтерді сатуға, таратуға немесе жарнамалауға тыйым салынған, ал 22-бап тауар таңбасына байланысты жақсы ниеттің құнын төмендетуі мүмкін кез келген жолмен тіркелген таңбаны иесі емес тұлғаның пайдалануын қосымша тыйымдайды. Ортақ құқық иеленушінің географиялық және нарықтық шектеріне сәйкес, оның орнатылған сауда репутациясының шегінде эксклюзивті пайдалану құқығын мойындау арқылы таңбаларды қорғайды. Тіркеу, сонымен қатар, иеленушіге Өнеркәсіптік меншікті қорғау жөніндегі халықаралық конвенцияға қатысушы басқа елдерде тіркеуге мүмкіндік береді.

Ұзақтығы және тоқтатылуы

2019 жылдың 17 маусымына дейін тиісінше тіркелген тауар белгісі он бес жылға жарамды болып, оны кез келген уақытта жаңартуға болады еді. 2019 жылдың 17 маусымында Тауар белгілері туралы заңның 46-бабына енгізілген өзгерістер барлық болашақ тіркеулер мен жаңартулар үшін осы жарамдылық мерзімін он жылға дейін қысқартты. Тауар белгілерін тіркеудің жаңартыла беретін мүмкіндігі оны заңмен қорғалатын, бірақ мерзімі шектелмейтін жалғыз зияткерлік меншік түріне айналдырады. Дегенмен, Заңның 44 және 45-баптары тіркеушіге иеленушілерден тіркелген таңбаларды қолдану туралы мәліметтерді немесе куәліктерді уақыт-уақыт талап етуге құқық береді. Егер тауар белгісі қолданылмай қалса, қолданылғанына дәлелдемелер ұсынылмаса немесе жаңартылмаса, Тауар белгілерін тіркеуші оны тізілімнен шығаруға құқылы.

Тауар белгілері агенттері, таңдау, іздеу

Сауда белгісінің иелері әдетте сауда белгісін тіркеу үшін өтінішті дайындауға, ұсынуға және тіркеуге көмектесу үшін сауда белгісі агентінің қызметін пайдаланады. Заңның 12-бабында (а) (i) тармақшалары бар, онда тіркеуге жарамсыз белгілердің түрлері тізілген. Бұл шектеулер, әдетте, жеткілікті айқындылықты қамтамасыз ету және тіркеу арқылы атаулардың, жерлердің, адамдардың және сипаттамалық немесе жалпы сөздердің монополияға ие болмауын қамтамасыз ету мақсатында жасалған. Сонымен қатар, егер бірнеше дистрибьюторлар арқылы заңды түрде сатылатын жалпы қолданыстағы өнім болса, бір өндірушіге оның сауда белгісіне эксклюзивті қорғау құқығын талап ету әдетте мүмкін емес. Заң сондай-ақ, патшалыққа, үкіметке, халықаралық ұйымдарға, кәсіптерге қатысты белгілерді немесе ұятты мазмұнға ие белгілерді тіркеуге тыйым салады. Егер белгі тіркеуге жарамды болса, сауда белгісі агенттері тіркелген белгілердің ұқсастығы шатасуға әкелуі мүмкін емеуін анықтау үшін тізілімдерді іздеуді жүргізе алады. Сауда белгісі міндетті түрде жаңа болуы керек емес, бірақ ол жеткілікті дәрежеде ерекше болуы тиіс. Канаданың Зияткерлік Меншік Офисінің (CIPO), NUANS және, мүмкін, АҚШ тізілімдеріндегі тізілімдерді іздеу – стандартты тәжірибе.

Тіркеу туралы өтініш

Заңның 16-бабында өтініш беруші өтінішін негіздеуге болатын үш негізгі себеп көрсетілген. Біріншіден, белгі бұрын Канадада қолданылған немесе жария етілген болуы керек. Сауда белгісін жарнамалау, оның Канадада жария етілгенін растау үшін жеткілікті болуы мүмкін, тіпті ол Канадада ешқашан қолданылмаса да. Екіншіден, белгі халықаралық конвенцияға қатысушы елде тіркеліп, қолданылуда. Үшіншіден, өтініш беруші белгіні Канадада пайдалануды жоспарлап отыр; себебі белгі тек өтініш беруші 40(2) тармақшасына сәйкес, Канадада белгіні пайдалануды бастағаны туралы мәлімдеме ұсынғаннан кейін тіркеледі, сондықтан өтініш беруші тіркеу кезінде сауда белгісіне иелік ету талабын орындайды.

Құқықтық негіздемеден кейінгі процесс

Тіркеуші таңбаны тіркеуге қабілетті немесе қабілетсіз деп табады. Иесі тіркеушінің қабілетсіздік туралы шешіміне сотқа шағымдануға құқылы. Қабілетті таңба үшін келесі қадам – CIPO өтінімді жариялауға мақұлдау туралы хабарлама беру болып табылады. Өтінім мен тауар белгісі содан кейін екі ай бойы "Тауар белгілері журналында" жариялануы керек, бұл қарсыластарға ұсынылып отырған тіркеуге қарсылық білдіру үшін мәлімдеме жасауға мүмкіндік береді. Заңның 38-бабы қарсыластардан қарсылықтың негіздерін егжей-тегжейлі көрсетуді талап етеді, соның арқасында өтініш беруші айыптауларды жоққа шығаруға және тіркеушіге тіркеудің қажеттігін дәлелдеу міндетін орындауға лайықты мүмкіндік алады.

Ұсынылған тіркеуге қарсылық білдіру

38-баптың 2-тармақшасы қарсыласушыға қарсылық білдіру үшін жеті негіз ұсынады, оларды әдетте мынадай салаларға бөлуге болады: тіркеу талаптарын сақтамау, таңба тіркелмейтін (12-бөлімді қараңыз), өтініш беруші таңбаның иесі емес немесе таңбаның ерекшелену қабілеті жоқ. Қарсылық білдіру мәлімдемесі тіркелгеннен кейін, іс жүргізуді Тауар таңбаларына қатысты қарсылық тақтасы анықтайды. Тақтаның шешімдеріне Канада Федералды сотына шағымдануға болады.

Тілдік қызмет

Бұл функция тауарлық белгілердің күрделі ақпаратты тұтынушылар бірден танитын бір сөз немесе символ түрінде жинақтау арқылы қызмет ететіні туралы идеямен айналысады. Нәтижесінде бұл тұтынушылар үшін шешім қабылдау процесін жеңілдетіп, іздеу шығындарын төмендетіп, сатушы мен тұтынушылар арасындағы сауда-саттықты жеңілдетеді.

Екі функция арасындағы байланыс

Сенім функциясы тілдік функциядан маңыздырақ болса да, екі функция тығыз байланысты. Тауар таңбалары тұтынушылардың өздері тексеріп анықтай алмайтын күрделі қасиеттерді көрсетеді, дәл сол сияқты есім адамды ғана емес, оның қасиеттерін де анықтауға көмектеседі. Екі функция сақталғанда нормативтік тұғырлы ереже құрылады. Мұның мысалы – өтірік айту (passing off): өтірік айту көбінесе тілдік функцияны (тұтынушылар үшін іздеу құнын арттыру арқылы) және сенім функциясын (нақтырақ айтқанда, «жаман тауарлар» мәселесін тудыру арқылы) бұзады. Ал функцияның бірі немесе екеуі де бұзылса, ереже нормативтік тұрғыдан әлсіз деп есептеледі. Мысалы, Канададағы салыстырмалы жарнамаға қатысты ереже екі функцияның да талаптарына сай келмейді, себебі компанияға бәсекелес компанияның атын тұтынушыларға дұрыс ақпарат жеткізу үшін пайдалануға тыйым салу коммуникацияны тиімсіз етеді және қымбатқа соғады (тілдік функция), сондай-ақ компанияға өзі сататын өнімдерінің бәсекелес өнімдерден неліктен ерекше екенін түсіндіруді қиындатады, бұл сенім мәселесін тудырады (сенім функциясы).

Тілдік функцияны бұзу іздеу құнын арттырса, сенім функциясын бұзу тұтынушылар өнімдерді ажырата алмайтындықтан нарықтың күйреуіне әкеледі. Егер екі өнімнің айырмашылығы болмаса, мысалы, брендтері өте ұқсас болса не болады? Бір сөзді қолдану көбінесе сенім функциясын бұза алмайды, ал ол тілдік функциядан маңыздырақ. Бұл тұтынушыларға іздеу құнын арттыруы мүмкін, бірақ қосымша ақпарат берілгенше сенім функциясы сақталады және тұтынушылар екі өнімді ажырата алады, бірақ кейбір жағдайларда қосымша ақпарат одан да көп шатастыру тудыруы мүмкін.