Кіріспе

1919 жылғы Х.П. Лавкрафттың қысқа әңгімесі
XII ғасырға жататын кеме

"Ақ кеме" – американдық жазушы Х.П. Лавкрафттың қорқыныш әңгімесі. Алғаш рет 1919 жылдың қараша айында "The United Amateur" журналының 19-шы томы, 2-ші санында жарияланған, кейіннен 1927 жылдың наурыз айында "Weird Tales" журналында жарық көрген.

Сюжет

Базиль Элтон, маяк күзетушісі, ерекше қиялға беріледі, онда киім киген сакалды адам ай толу кезінде пайда болатын мистикалық ақ кемені басқарады. Элтон ай сәулесінен құралған көпір арқылы судан өтіп, кемедегі сакалды адаммен қосылады, екеуі бірге Жер бетінде табылмайтын құпия аралдар тізбегін зерттейді. Олар "адамдарға бір рет келіп, содан кейін ұмытылатын барлық армандар мен сұлулық туралы ойлардың мекені" – Сардың жасыл жерінен өтеді, содан кейін "Мың ғажайыптың қаласы" Таларионның сұлу қаласына жетеді. Олар Таларионның зәулім қақпасы Акариелден өтіп, саяхатын жалғастырады. Элтонға екі орынға кірген ешкім қайтып келмегені айтылады. Саяхат барысында олар көк аспан құсын ұшып барып, оны қадағалап жүргендей көрінеді. Сондай-ақ, олар "Қол жетпеген рахат елі" – Ксурадан өтеді, ол алыстан әдемі көрінсе де, жақындағанда оба ауруының иісі сезіледі. Ақырында олар "Қиял елі" – Сона Найлға қоныстанады, онда Элтон "сансыз ғасырлар" деп сипаттаған уақытты өткізеді, ол өте әдемі қоғам болып көрінетін жерде өмір сүреді. Сона Найлда болғанда ол "Үміт елі" – Катурия туралы біледі. Ешкім Катурияның қайда екенін немесе онда не бар екенін нақты білмесе де, Элтон осы ойға қатты қуанады, оны көңілінде суреттейді және сакалды адамды оны сол жерге алып кетуге көндіреді, ол да ықылассыз келіседі. Олар аспан құсын батысқа қарай еріп келеді. Қауіпті сапардан кейін экипаж Катурияға жеткенін ойлайды, бірақ кеме әлемнің шетіне жетіп, құлайды. Элтон маяғының жанындағы ылғалды тастарда оянады, ақ кемеге алғаш аттанғаннан кейін бірнеше сәт өткен соң, сонымен қатар жарық алғаш рет сөнгендіктен туған қайғылы кеме апатына куә болады. Кейін ол өлген көк құс пен таза ақ түсті кеменің бөлігін табады. Ол ақ кемені ешқашан қайтадан көрмейді.

Байланыстар

Суреттің негізгі сюжеті Лорд Дансанидің 1910 жылғы "Янның бос күндері" әңгімесіне негізделген. Лавкрафттың көптеген басқа шығармаларынан өзгеше, "Ақ кеме" тікелей танымал Ктулху мифологиясына байланысты емес. Дегенмен, бұл әңгімені мифологиялық байланыстан толығымен шеттетуге болмайды, себебі ол табиғаттан тыс, құдайларға ұқсас жандарды еске алады. "Ақ кеме" шығармасының мәнері мен сипаты Лавкрафттың "Белгісіз Кадатты іздеу" (1926) және "Ультардың мысықтары" (1920) сияқты басқа да әңгімелерінде қолданған арман циклының әдеби құрылымын көрсетеді.

Қабылдау

Генри С. Уайтхед 1927 жылғы мамыр айында «Weird Tales» журналының «The Eyrie» (оқырмандар хаттары) бетіне жазған хатында «The White Ship» туындысын жоғары бағалаған.

Бейімделулер

Базиль Элтон - Стивен Филип Джонстың "Lovecraftian: The Shipwright Circle" атты туындысындағы маңызды кейіпкер. "Lovecraftian" сериясы Х.П. Лавкрафттың қорқынышты әңгімелерін біртұтас, заманауи эпосқа айналдырады, ал Элтон Массачусетс штатының Аркхам қаласындағы "Ақ кеме тавернасының" иесі. "Anything Goes!" комикстер антологиясының 4-ші нөмірінде 1985/86 жылдары Алек Стивенс жазған осы әңгіменің комикстегі бейімделуі жарияланды. Бұл әңгіме сондай-ақ 1960-шы жылдардағы психоделикалық рок тобы "H. P. Lovecraft" өздерінің аттас дебюттік альбомында әнге айналдырды. Doom metal тобы "Solitude Aeturnus" өздерінің тұңғыш альбомы "Into the Depths of Sorrow"-да "White Ship" атты ән жазып орындады. 2015 жылы "Year of the Goat" рок тобы бұл әңгімені "Pillars of the South" әнінде еркін бейімдеп, лирикасында Катурия мен Таларионға, сондай-ақ мистикалық ақ кемеге сілтеме жасады.