Кіріспе

Американдық блюз әншісі (1907–1960)

Глэдис Альберта Бентли (12 тамыз 1907 – 18 қаңтар 1960) – Гарлем Ренессансы дәуіріндегі американдық блюз әншісі, пианист және артист. Оның мансабы 1920 жылдары Нью-Йорктегі белгілі гей спикизиі Гарри Хансберридің Clam House-ында қара, лесбиян және киім ауыстырып ойнайтын артист ретінде сахнаға шыққанда өркендеді. Ол 1930 жылдардың басында Харлемдегі Убанги клубында жетекші әнші болды, онда оған трансвеститтер тобы сүйемелдеді. Ол ер адамдардың киімдерін киіп (оның ішінде ерекше құйрық пальтосы мен цилиндр шапаны), пианинода ойнап, сол заманғы танымал әндерге өзінің ұстамсыз мәтіндерін терең, қарқыраған дауыста орындады және залдан көрермендерге көз көрсетіп, әйелдерге сүйкелестік білдірді. Харлемдегі спикизилердің құлдырауымен, тиым салу алынғаннан кейін ол Оңтүстік Калифорнияға көшіп, онда "Американың ең ұлы Сепия пианиношысы" және "Жасыраған әндердің қоңыр бомбасы" деп танылды. Ол еркек киім кигені үшін жиі мазаланды. Ол музыкалық мансабын жалғастыруға тырысты, бірақ бұрынғы жетістіктеріне жете алмады. Бентли мансабының басында ашық лесбиян болған, бірақ Маккарти дәуірінде ол көйлек киіп, үйленді және әйел гормондары қабылдау арқылы "емделгенін" мәлімдеді.

Ерте өмір

Бентли 1907 жылдың 12 тамызында Пенсильвания штатының Филадельфия қаласында, америкалық Джордж Л. Бентли мен оның Тринидадтан келген әйелі Мэри Моттың қызы болып дүниеге келді. Бентли "Эбони" журналындағы мақаласында өсіп келе жатқан кезіндегі үй ішіндегі қиындықтар мен өзі мен анасы арасындағы қарым-қатынас туралы жазды. Ол Солтүстік Филадельфиядағы 1012 W. Евклид даңғылында тұратын, төмен кірісті отбасының төрт баласының үлкені болды және әрқашан өзін қаламаған немесе қабылдамаған сезінетін. Себебі анасы оның ұл болып тууына қатты ниеттенген: "Анама қыз туғанын айтқанда, ол маған тиіспеуге тырысты. Тіпті мені емшектен де тартты, сондықтан әжем мені 6 ай бойы сүттен өсірді, содан кейін ғана анамды өз баласына күтім жасауға көндірді". Ол өзін қабылдамау сезімінен өскендігінің өзінің мінез-құлқына әсер еткеніне сенді; ол ешқашан ер адамның өзіне қол тигізуін қаламады, ағаларын жек көрді, ұлдардың киімдерін киді және бастауыш мектептегі бір әйел мұғаліміне ғашық болды.

Киім таңдау

Бентли Ebony журналына берген сұхбатында: "Мен басқаша туылған сияқтымын. Мен өзімді сондаймын деп ойладым". Бентли ерте жасынан-ақ гендерлік нормаларға және әйелдікке қарсы шықты. Ол жиырмасыншы ғасырдың басындағы нәзік және жіңішке сұлулық идеалына сай келмеді, көбінесе киім мен блузканың орнына ағасының костюмін кигенді жақтырды. Жыныстық сәйкестігінің болмауы салдарынан сыныптастары оны мазақтап, отбасы мен достары жиі мазалады. Бентли бастауыш мектептегі әйел мұғалімдері туралы армандап, құмар болғанын еске алды, бірақ осы сезімдерін өмірінің кейінгі кезеңінде ғана түсінді. Бентлидің мінез-құлқы қалыпты емес және "ханымға жат" деп есептелді, сондықтан оның отбасы оны жағдайын түзету үшін дәрігерлерге апарды. Кейінірек психиатрлар Бентлидің гетеронормативтік емес мінез-құлқын "ауыр әлеуметтік бейімдемеушілік" деп атады. Өзін қабылдамауы және отбасының оны өзгермей қабылдамауынан Бентли 16 жасында үйден қашып, Нью-Йорк қаласында жаңа өмірін бастады. 16 жасында оған пианист қажет болды. Сонда ол ерлер киімінде өнер көрсетуді бастады ("ақ толық көйлек, қатты жаға, кішкентай галстук, оксфорд аяқ киім, қысқа Этон жакеттері және тік кесілген шаш"), Ол ел бойынша гастрольдік сапарлар жасады, Кливленд, Питтсбург, Чикаго және Голливуд секілді қалаларда болды, онда оны Сезар Ромеро, Хью Герберт, Кэри Грант, Барбара Стэнвик және басқа да танымал тұлғалар жақсы көретін. Бентли пианинода ойнау, ән айту және көңіл көтеру саласында зор талант иесі болды. Оның қойылымдары "комедиялық, тәтті және ашық" болды, көбінесе әйел достары туралы әңгімелер айтатын, сондай-ақ көрермендердегі әйелдерге флирт жасады. Ол көбінесе блюз бен сол кездегі танымал әндердің пародийларын орындады: "жоғары" сыныптық бейнелерді "төмен" сыныптық әзіл-қалжыңмен мазақтап, жыныстық қуатты "қара" блюз элементтерін қарапайым, романтикалық "ақ" балладаларға қолданды, бұл екі музыкалық стильдің арасында мәдени қақтығыс тудырды". Бентли танымал әндерді алып, оларға ашық мағына бере білуімен танымал болды. Ол дауыспен қатты ән шырқады, оның дауысы терең және құлшынды болды, кейде мұңлы әсер мен горнның дыбысын еліктеді. 1928 жылдың тамызында ол Okeh Records компаниясымен келісімшарт жасады және келесі жылға дейін, 1929 жылға дейін сегіз әнді жазды. 1930 жылы ол Виктор үшін Washboard Serenaders тобымен бір әнді жазды, кейін Excelsior және Flame лейблдері үшін жазды. Оның дауысының диапазоны кең болды, оны оның жазбаларынан естуге болады. Ол көбінесе терең, төменгі диапазонды ән шырқады, бірақ сонымен қатар жоғары ноталарға да жете алды. Бентлидің қойылымдары қара, ақ, гей және гетеросексуал көрермендерге бірдей ұнады, және көптеген танымал тұлғалар оның шоуларына қатысты. Лэнгстон Хьюз Бентлидің мансаптық табысының басталуына байланысты реакциясын жазды:

Екі-үш таңғажайып жыл бойы мисс Бентли түн бойы пианинода ойнады, ноталар арасында тынығусыз, бір әнден екіншісіне ауысып, джунгли ырғағының күшті және үздіксіз соққысымен. Мисс Бентли музыкалық энергияның таңғажайып көрінісі болды – аяқтары еденді соққылап, саусақтары клавиатураны басып тұрған ірі, қараңғы, еркектік әйел. Өз ырғағымен жанданған африкалық мүсіннің тамаша бөлігі. Харлемдегі спикизилердің құлдырауымен, тыйым салудың жойылуымен ол Оңтүстік Калифорнияға көшіп барды, онда ол "Американың ең ұлы Сепия пианиношысы" және "Көрілі әндердің қоңыр бомбашысы" деп аталды. Ол музыкалық мансабын бірнеше гей түнгі клубтарында ойнап жалғастыруға тырысты, бірақ бұрынғыдай жетістікке жете алмады. Уақыт өте келе және федералды заңдар өзгерген сайын, Бентлиге ерлер киімінде өнер көрсетуге рұқсат беру үшін арнайы рұқсаттар алу қажет болды. Ол ерлер киімі кигені үшін жиі мазаланды. Ол Атлантик-Ситиде ақ әйелге үйленгенін айтты. Бентли карьерасының басында ашық лесбиянка болған, бірақ Маккарти дәуірінде ол киім киіп, 1952 жылы Калифорния штатының Санта-Барбара қаласында азаматтық рәсімде 28 жастағы Чарльз Робертспен (онымен кездескеннен кейін бес ай ішінде) үйленді. Кейіннен Робертс олар ешқашан үйленбегенін мойындады. 1958 жылдың 15 мамырында ол You Bet Your Life бағдарламасына қатысушы ретінде қатысып, "Them There Eyes" әнін орындаған кезде алып барушы Граучо Маркспен әңгімелесті. Бентли сондай-ақ дін қызметкері болу үшін оқыды, әйелдер гормондарын қабылдап, "емделгенін" айтты. Гомосексуализмге деген "емдеу" жолын сипаттау үшін ол "Мен қайтадан әйелмін" атты эссе жазды, онда ол операция жасағанын және оның "өмірін қайтадан өзгертетінін" мәлімдеді.

Құқықтық күрес

1933 жылы Бентли Гарри Хансберри мен Нат Пейлинмен Жоғарғы сотта дауласты. Хансберри мен Пейлин Бентлиге оның мюзиклін Бродвейге көшіруіне тыйым салу үшін сотқа шақырып алды. Хансберри клубтың Бентлидің табысының арқасында дамығанын және Бентли мен оның ұстамсыз әндері бойынша бес жылдық келісімшарты бар екенін мәлімдеді. Екеуі Бентлидің клуб жақсы қызмет ете бастағанда оларды қараусыз қалдырғанын және одан қаржылық пайда көре алатын басқа мүмкіндіктерді іздегенін айтты. Сол жылы ол заңдық қиындықтарға қарамастан, өнерін Бродвейге көшіруге тырысты. Бірақ ол жерде оның ұстамсыз өнерлеріне көп шағым түсті, соның салдарынан полиция оның өнер көрсететін орындарының есіктерін жапты. Бродвейде өнерін көрсетуге мүмкіндік таппағаннан кейін, 1934 жылы ол Гарлемге қайта оралуға мәжбүр болды. Ол 1937 жылы жабылатынша үш жыл бойы Убанги клубында өнер көрсетті.

Жеке өмір және өлім

1930 жылы Бентли Беатрис Роберт есімді әйелмен бірге өмір сүрді. 1931 жылы Бентли Нью-Джерсиде азаматтық рәсіммен, жеке басы белгісіз ақ әйелмен ресми одақ құрды. Бентли Лос-Анджелеске көшкеннен кейін, 1952 жылы қайтыс болған Дж.Т. Гибсонға үйленді деген қауесет бар, сол жылы ол Лос-Анджелесте аспаз болған Чарльз Робертске үйленді; олар Санта-Барбарада, Калифорнияда үйленді және Мексикада бал айына шықты. Бентли 1960 жылдың 18 қаңтарында Лос-Анджелестегі үйінде күтпеген жерден пневмониядан 52 жасында қайтыс болды. Бастапқыда бұл "азиялық тұмау" деп есептелген, бірақ кейін "пневмония" деп қойылды. Ол қайтыс болған кезде шіркеу ісіне белсенді қатысып, ресми қағаздары болмаса да, дін қызметкері болып тағайындалған болатын. Ол Калифорния штатының Карсон қаласындағы Линкольн ескерткіш паркінде анасының қасына жерленген.