Кіріспе

Корольдік теңіз күшінің канонерлік қайығы Онтарио көлінде батып кетті. HMS Speedy шкунасы немесе канонерлік қайығы 1804 жылғы 8 қазанда Онтарио штатының болашақ Брайтон қаласының оңтүстігінде және Принс-Эдвард округінің батысында, Онтарио көлінде қарлы боран кезінде барлық экипажымен бірге батып кетті. Осы апаттың салдарынан Канада тарихының бағыты өзгерді, себебі осы қайғылы оқиғада жоғалған Үстіңгі Канаданың шағын колониясының азаматтарының маңызы зор болды. Кеме 1798 жылы Пойнт-Фредерик әскери-теңіз базасында провинциялық теңіз флоты үшін салынды және үкімет шенеуніктерін мен жабдықты тасымалдау үшін қолданылды.

Сипаттама

HMS Speedy – 1798 жылы Катаракиде (қазіргі Кингстон) жасыл ағаштан асыққан түрде салынған, жаңа құрылған АҚШ-тан туындаған қауіптен британдық Үстіңгі Канаданы қорғауға жәрдемдесу үшін құрылған бес әскери кемелердің бірі болды. Бұл қауіп кейін 1812 жылғы соғыс ретінде іске асты, бірақ Speedy сол қақтығыста қызмет ете алмайды. Speedy төрт фунттық зеңбіректермен қаруланған, 55 фут (17 м) екі мачталы корпусы және 6 метрден асатын боксприті болды, оның жалпы ұзындығы шамамен 80 футқа (24 м) жетеді. Атына қарамастан, Speedy сол дәуір үшін баяу кеме саналды. Ол тиісінше кептірілмеген жасыл ағаштан салынғандықтан, пайдалануға берілген соң дереу су ағып, құрғақ шіріуге ұшырады.

"Спидидің" соңғы сапары

Кеме Жоғарғы Канаданың жас астанасы – Королеваның Кеясынан (Йорк, қазіргі Торонто) Пресквайл Пойнт (қазіргі Пресквайл провинциялық паркі) ауданындағы Ньюкасл округіне (қазіргі Ньюкасл қаласы емес) жаңа салынған аудандық сот үйін «заңдыландыру» үшін мәлімді кісі өлтіру ісі бойынша сотқа жүзуге дайындалды. «Спиди» кемесімен провинцияда қызмет атқару кезінде қаза тапқан алғашқы құқық қорғау қызметкері болды. Жоғары констебль Фиск тұтқынды Ньюкаслға сотқа апарып бара жатқан еді. Тұтқын – Огибуай тайпасының мүшесі Огетоникут, ол Скугог көлінің жанындағы сауда бекетінің иесі Джон Шарпты өлтіргені үшін айыпталды. Огетоникуттың ағасы «Сыңғырлаған қазды» өлтіргені үшін кек алуы күдіктелді. Огетоникут Йорк маңында тұтқындалғанымен, қылмыс Ньюкасл округінде жасалған деп есептелді, ал сол кездегі британдық заң бойынша қылмыс жасалған жерде сотталу керек еді. Кемеде сонымен қатар Огетоникут ісі бойынша судья Томас Кокрейн және айыпталушының адвокаты да болды. Кемеде сондай-ақ Жоғарғы Канада конституциясының алты қолжазба көшірмесі, жабдықтар және корольдік геодезист Джон Стегман, бұрынғы гессендік солдат, жаңадан құрылған округ қалашығын жоспарлауға, салуға және кеңейтуге көмектесу үшін болды. Бұл қалашық үш қабатты сот үйі/түрме, бірнеше тұрғын үй және жоспардан ғана тұрды. Сэр Роберт Исаак Дей Грей (Брюс Грей округімен танымал), Жоғарғы Канаданың бірінші солиситор-генералы да кемеде болды. Шкуна 1804 жылдың 7 қазанында автократиялық вице-губернатор Питер Хантердің талабы бойынша Йорктен шықты, кеме капитаны лейтенант Томас Пакстонның қарсылығына қарамастан. Пакстон – тәжірибелі британдық теңіз офицері еді. Ол кеменің құрғақ шірігеннен әлсірегенін, асығыс салынғанын және алда келе жатқан дауылды алаңдады. «Спиди» алты жылдық болғанымен, асығыс құрылысынан қабығы құрғақ шірігеннен әлсіреген еді. Кеменің жүзуін сақтау үшін экипаждың екі мүшесі үнемі қолмен су сорғыларын іске қосуға тиіс болды. Әскери сотқа берілу қаупімен Пакстон кемеден кетті. Кеме теңізге шыққаннан кейін дереу ауыр жүк салдарынан портта тұрып қалды, нәтижесінде алты сағаттық кешігу туды. Өзін босатып алғаннан кейін, ол тікелей шығысқа қарай жүзді. «Спиди» Ошава портына тоқтады, сауда бекетінің иесінің серіктестері және айыптау тарапынан басты куәгерлер болған Фэрвелл ағайындыларын, сондай-ақ куәлік беруге келген бірнеше үндістерді алды. Фэрвелл ағайындылары кемедегі жүк тым көп, тығыз және қауіпсіз емес деп, кемеге отырудан бас тартты. Олар «Спидимен» бірге каноэмен жүруге шешім қабылдады. 8 қазан күні түстен кейін және кешке қарай дауылдың қарлы боранға айналуынан «Спиди» мен каноэ бөлініп кетті. Жел бағытын өзгертті және солтүстік-шығыстан соғып бастады. 9 қазан таңында ағайындылар Ньюкасл портына жетті. Бірақ «Спиди» үшін олай болмады. Шкуна 8 қазан күні кешкісін Пресквайл Пойнтінен өтіп бара жатқаны көрінді. Экипаж өзінің жағдайы мен орнын көрсету үшін бір зеңбірегін атты. Жауабы ретінде жағалаудағы оттар жақылды, оның мақсаты – кемені қауіпсіз жерге бағыттау еді. Шкуна шығанақтың аузына (Пресквайл шығанағы) жақындағанда жоғалып кетті. Кемеден, жолаушыларынан, жүгінен және алты адамнан тұратын экипаждан тауық үйі мен компас қорабы ғана табылған. Бұл шығанақтың қарама-қарсы жағалауына соғылып келді.

Тергеу

Дауылдың салдарынан аспан денелерін немесе сигналдық оттарды көре алмағандықтан, капитан кеменің компасына толық сеніп бағдар алды. Дәлелдерге сүйенсек, "Speedy" қазір Софиасбург үшбұрышы деп аталатын аймақта екенін білмеген, онда магниттік аномалиялар бар екендігі айтылады және бұл компастың дұрыс жұмыс істеуіне кедергі келтіреді. Төрт жақтық желкенді кеме болғандықтан, ол солтүстік-шығыстан соққан желге тікелей қарсы жүзе алмай, рульді басқаруда қиындықтар туды. Ықтимал, "Speedy" таинсты Devil's Horseblock (немесе Hitching Post) деген тас тіреуге соқтығысқан, ол су бетінен 20 см-ге дейін көтерілген. Аймақ үкіметтің қолдауымен ілгектермен тексерілді, осылайша оқиғаның мән-жайын анықтауға тырысты. Нәтижесінде, құпия монолитті Horseblock сайы да жоғалып кеткені анықталды. Кейбіреулер 200 тонналық "Speedy" кемесінің осы ерекше құрылымды құлатуға немесе тоңкеруге қабілетті болғанын айтты. "Speedy" 18 ғасырдың басынан бері Софиасбург үшбұрышының құрбаны болған шамамен 100 кемелердің соңғысы болды, бұл аймақтың ірі порт үшін тым қауіпті екеніне деген қорқынышты күшейтті.

Мұра

Осы апаттың салдарынан Пресквиль аудандық қала орналасуға қолайсыз және "ыңғайсыз" деп танылды. Оқиға "Төрелік, адвокаттар қауымдастығы, заң шығарушы орган және ел үшін сезілген апат" деп аталды. Ньюкаслдегі жаңа елді мекен тасталып, 1805 жылы аудан орталығы Амхерстке (қазір Кобург деп аталады) көшірілді. Шамамен 50 жыл өткен соң, басқа жерде Ньюкасл деген жаңа қала салынды. Әр жаз Пресквиль провинциялық паркінің Табиғи мұра білім беру бағдарламасы аясында Спидидің тарихы тарихи қойылым арқылы көрсетіледі. Оқиға сонымен қатар "Маяк" түсіндіру орталығындағы интерактивті бейне дисплейде де баяндалады. Бұл жерде Онтарио тарихи қоғамы орнатқан ескерткіш тақта да орналасқан. 2017 жылы Торонтодағы Харборфронт орталығында кеме шөгуі туралы спектакль қойылды.

Ауадан ұшатын жерді іздеу

Эд Берт, кеме апатын іздеуші, кеме апатын іздеді және 1990 жылы оны тапқанын мәлімдеді, сонымен қатар теңіз заңдарына сәйкес оны құтқаруға үміттенді. Берт апаттан бірнеше заттарды алып шықты, бұл оның қандай кеме екенін анықтауға көмектесуі мүмкін. Ол оның орнын құпия сақтап, мұражайда көрме жасауды жоспарлады. Берт 2017 жылы кеменің орнын ашпай қайтыс болды. Басқа су астына түсушілер іздеуді жалғастыруды көздеп отыр.