Кіріспе
Швед белсендісі және деректі фильм режиссері Хелена Норберг Ходж – бұрын Халықаралық экология және мәдениет қоғамы (ISEC) деп аталған Local Futures ұйымының негізін қалаушы және директоры. Local Futures – "мәдени және биологиялық әртүрлілікті қайта жандандыруға және бүкіл әлем бойынша жергілікті қауымдастықтар мен экономиканы нығайтуға арналған" коммерциялық емес ұйым. Норберг Ходж – халықаралық бестселлер атанған «Ежелгі болашақ» (1991) кітабының авторы. Бұл кітап Гималайдың Ладакх аймағындағы дәстүр мен өзгерістер туралы жазылған, және ол көптеген тілдерде, экологиялық кітап ретінде және аудиокнига түрінде қолжетімді. Ол сондай-ақ «Жергілікті – біздің болашағымыз» (2019) кітабының авторы, онда ол жаһандық экономикаға жергілікті баламаларды ұсынады, әсіресе авторитаризмге тиімді қарсы тұра алатын берік жергілікті азық-түлік жүйелерін және демократиялық құрылымдарды құруды жақтайды. Экономикалық жаһандануды ашық сынға алатын ол Джерри Мандер, Даг Томпкинс, Вандана Шива, Мартин Хор және тағы басқалармен бірге 1994 жылы Жаһандану жөніндегі халықаралық форумды (IFG) құрды. Ол жаһанданудан туындайтын мәселелерге қарсы құрал ретінде жергіліктілендіруді ынталандыратын жетекші тұлға және 2014 жылы Халықаралық жергіліктілендіру альянсын (IAL) құрды. Норберг Ходж «Бақыт экономикасы» (2011) атты марапатқа ие болған деректі фильмін өндіріп, режиссерлікке бірлесіп қатысты. Жақында ол бүкіл әлемде онлайн трансляцияланатын Дүниежүзілік жергіліктілендіру күнін (WLD) ұйымдастырды. 1986 жылы ол «Ладакхтың дәстүрлі мәдениеті мен құндылықтарын туризм мен дамудың қаупінен сақтағаны үшін» «Жақсы тіршілік ету» сыйлығымен марапатталды. 2012 жылы «жергіліктілендіру қозғалысындағы пионерлік еңбегі үшін» Гой бейбітшілік сыйлығын алды.
Helena Norberg Hodge is founder and director of Local Futures, previously known as the International Society for Ecology and Culture (ISEC). Local Futures is a non profit organization "dedicated to the revitalization of cultural and biological diversity, and the strengthening of local communities and economies worldwide." Norberg Hodge is the author of the international best selling book Ancient Futures (1991), about tradition and change in the Himalayan region of Ladakh, available in multiple languages, as an ecobook and audiobook versions. She is also the author of Local is Our Future (2019), in which she advocates for localized alternatives to the global economy, particularly involving the creation of robust local food systems and democratic structures that can effectively resist authoritarianism. An outspoken critic of economic globalization, she co founded – along with Jerry Mander, Doug Tompkins, Vandana Shiva, Martin Khor and others – the International Forum on Globalization (IFG) in 1994. She is a leading proponent of localization as an antidote to the problems arising from globalization, and founded the International Alliance for Localization (IAL) in 2014. Norberg Hodge produced and co directed the award winning documentary film The Economics of Happiness (2011), which lays out her arguments against economic globalization and for localization. Recently she initiated World Localization Day (WLD), which broadcasts globally online. In 1986, she was awarded the Right Livelihood Award for "preserving the traditional culture and values of Ladakh against the onslaught of tourism and development." In 2012, she received the Goi Peace Award for "her pioneering work in the localization movement".
Білім
Норберг Ходж Швецияда, Германияда, Австрияда, Англияда және АҚШ-та білім алған. Ол тіл білімі саласында маманданған, соның ішінде Лондон университетінде және MIT-де Ноам Хомскиймен бірге докторлық деңгейде оқыған. Жеті тілді еркін меңгерген ол түрлі деңгейде индустрияланған көптеген мәдениеттерде өмір сүрген және зерттеген. Норберг Ходждың дүниетанымын қалыптастыруда ең әсерлі болғаны – Гималайдың Ладакх аймағы.
Ладах
Ладакх, сондай-ақ Кіші Тибет деп те аталады, Тибет үстіртінің шалғай аймағы. Саяси тұрғыдан Үндістанның бөлігі болғанымен, мәдени жағынан Тибетпен көптеген ортақ белгілері бар. Қытай мен Пәкістанмен шекаралас орналасқандықтан, Үндістанмен шиеленісті қарым-қатынаста болып, жиі шекаралық дау-дамаylar тудыратын елдерге жақын болғандықтан, Үндістан үкіметі Ладакхты сыртқы әлемнен көптеп оқшаулап келді. Аймақтың қалған бөлігінен бөліп тұратын биік тау жоталарынан алғашқы жол 1962 жылы ғана салынды, тіпті содан кейін де аймаққа Үндістан әскери қызметкерлерінен басқа ешкімнің кіруіне рұқсат берілмеді. 1975 жылы Үндістан үкіметі Ладакхты туризм мен «дамиту» үшін ашуға шешім қабылдады, ал Норберг Ходж неміс түсірілім тобымен бірге аудармашы ретінде аймаққа келген алғашқы батыстықтардың бірі болды. Үндістанның Infochange веб-сайтына берген сұхбатында ол сол жылдары көрген мәдениеттің әлеуметтік және экологиялық тұрғыдан дерлік жұмаққа жақын болғанын, бірақ сыртқы экономикалық күштердің әсерінен тез бұзылып кеткенін айтты: «Мен 5000 тұрғыны бар Лехке алғаш келгенімде, көлік кептелісінің ең көп себебі – сиырлар еді, ал ауа өте таза болды. Қала орталығынан бес минуттық жерде арпа егістіктері мен үлкен шаруа үйлері орналасқан. Келесі 20 жыл ішінде Лехтің қалаға айналып, кеңінен жайылып жатқанын көрдім. Көшелер көлікпен толып, ауа дизельдік түйінге иіс берді. Шөл далаға жайылған, жансыз, цементтен жасалған «тұрғын үйлер» пайда болды. Бұрын таза болған өзендер ластанды, суын ішуге болмайтын болды. Алғаш рет баспанасыз адамдар пайда болды. Экономикалық қысымның күшеюі жұмыссыздық пен бәсекелестікке әкелді. Бірнеше жылдың ішінде түрлі қауымдар арасында шиеленіс пайда болды. Бұлардың бәрі өткен 500 жыл ішінде болмаған еді». «Дамудың» көптеген өзгерістері психологиялық сипатта болды, ол «Ежелгі болашақ» фильмінде былай деді: «Мен Ладакхтағы алғашқы жылдарымның бірінде осы керемет әдемі ауылда болдым. Барлық үйлер үш қабатты, аққа боялған. Мен таң қалдым. Сұраныштан, ауылдың бір жігітіне ең кедей үйді көрсетуін өтіндім. Ол ойланып тұрып: «Бізде кедей үйлер жоқ» деді. Сегіз жылдан кейін бір туристке: «Егер бізге, ладакхтықтарға көмектесе алсаңыздар екен, біз өте кедейміз!» деп айтқан сол адамды естідім. Осы сегіз жылдың ішінде ол Батыстағы өмірдің бір жақты бейнелерімен қоршалды. Ол жылдам көлікпен жүретін, ешқашан жұмыс істемегендей көрінетін, көп ақшасы бар адамдарды көрді. Ал бірден оның мәдениеті артта қалған, қарапайым және кедей болып көрінді». 1978 жылы Норберг Ходж Ладакх жобасын құрды, қазіргі Local Futures ұйымының бас ұйымы, қалалық тұтынушылық мәдениеттегі өмірдің шамадан тыс қызғылт бейнелеріне қарсы тұру және дәстүрлі мәдениетке деген құрметті қайта жаңғырту мақсатында. Сондай-ақ, ол Ладакхтағы бірнеше жергілікті үкіметтік емес ұйымдарды құруға көмектесті, оның ішінде Ладакх әйелдер альянсын (WAL), Ладакх қоршаған ортаны қорғау және денсаулық сақтау ұйымын (LEHO) және Ладакх экологиялық даму тобын (LEDeG) құрды. LEDeG су жылытқыштары, пештер, пассивті жылытқыштар және жылыжайларды қоса алғанда, шағын масштабты технологиялардың кең ауқымын жобалады, жасады және орнатты. 1986 жылы Норберг Ходж мен LEDeG осы күш-жігерлері үшін «Тікелей тіршілік ету сыйлығымен» (сондай-ақ «Альтернативті Нобель сыйлығы» деп те аталады) марапатталды.
Жарияланымдар
Норберг Ходжтың "Жергілікті – біздің болашағымыз" (2019) атты соңғы кітабы жаһандалған экономикадан орталықтандырылмаған, жергілікті экономикалар желісіне жүйелі ауысудың экономикалық теңсіздіктен бастап климаттық дағдарысқа және психикалық денсаулық мәселелеріне дейін бірқатар проблемаларды бір мезгілде шешуге қалай көмектесетінін сипаттайды. Оның бұрынғы кітабы "Ежелгі болашақ: Ладахтан алған сабақтар" (Sierra Club, 1991) Норберг Ходждің Ладахтың дәстүрлі мәдениетімен және оған конвенциялық дамудың әсерімен жеке тәжірибесі негізінде жазылған. Кітап жақсы қабылданып, содан бері басылып келеді. (2009 жылы "Глобализацияланушы әлем үшін Ладакхтан сабақтар" деген басқаша тақырыппен екінші басылымы жарық көрді; үшінші басылымы, тақырыпсыз, 2016 жылдың сәуірінде жарық көруге жоспарланған). "Ежелгі болашақ" кітабы "The London Times" газетімен "шабыттандыратын классикалық туынды" деп, ал автор Сьюзан Гриффин "біздің заманымыздың ең маңызды кітаптарының бірі" деп сипаттаған. Кітаптың фильмге түсірілген нұсқасымен бірге "Ежелгі болашақ" 40-тан астам тілге аударылды. 1993 жылы "Earth Journal" журналы оны "әлемдегі ең қызықты он экологиялық белсендінің" бірі деп таныды. Карл МакДаниелдің "Жұмыс істеуге жарамды планета үшін даналық" (Trinity University Press, 2005) кітабында ол бүгінгі әлемді өзгертетін сегіз көреген тұлғаның бірі ретінде бейнеленген. Жапониядағы Гой Бейбітшілік қорының Гой Бейбітшілік сыйлығы (2012), "жаңа экономика қозғалысындағы пионерлік еңбегі үшін, осы арқылы тұрақты және теңдікті әлем құруға көмектескені үшін" табысталды. Италияның Тоскана аймағындағы Тигнано фестивалінде "Қоршаған орта туралы сыйлық" (2023).
Қауымдастықтар
Норберг Ходж – Халықаралық жаһандану форумының және Жаһандық экоауылдар желісінің бірлескен негізін қалаушысы. Ол Тоскана үкіметінің қолдауымен құрылған Тамақ пен Ауыл шаруашылығының болашағы жөніндегі Халықаралық комиссияның құрылтайшы мүшесі болды және бұрын The Ecologist журналының редакциялық алқасында жұмыс істеген. Қазір ол Австралияда тұрады.