Кіріспе

Американдық жазушы

Дэниел Кларенс Куинн (11 қазан 1935 – 17 ақпан 2018) – американдық автор (көбінесе, романист және аңыз жазушы), мәдени сыншы және оқулықтарды басып шығарушы. Ол 1991 жылы «Тернер ертеңгілік стипендиясы» сыйлығын жеңіп алған және келесі жылы жарық көрген «Исмаил» романымен ең танымал. Куинннің идеялары көбінесе экологиямен байланысты, бірақ ол бұл терминді қоршаған ортаны адам өмірінен бөлек көрсетуі үшін сынға алды, осылайша жалған екіұштылық тудырды. Оның орнына Куинн өзінің философиясын «жаңа тайпалық» деп атады.

Негізгі

Куинн азық-түлік жарысын адамзаттың саны, басқа жануарлар сияқты, тамақ көлеміне тәуелді деген тұжырымға негіздейді. Сондықтан, халықтың көп болуы – мол тамақ қорларының нәтижесі, ал халық санының өсуіне байланысты тамақ өндірісін арттыру одан да көп халық өсуіне алып келеді. Куинн мұны Суық соғыстағы қарулану жарысымен салыстырды. Гаррет Хардин сияқты, Куинн тамақ қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған кез келген әрекет тек апатқа ұшыратады деп есептейді.

Мальтустың апатымен салыстыру

Бұл тұжырымдама мен Мальтус катастрофасы арасындағы ұқсастықтар айқын, бірақ Куинн белгілі бір маңызды айырмашылықтар бар екенін айтады. Мальтус катастрофасындағы басты мәселе – халық санының азық-түлік өндірісінен жылдам өсуі. Куинн халық санының азық-түлік өндірісінің функциясы екенін, және ол тек тәуелсіз айнымалы емес екенін айтады. Куинн мәселенің азық-түлік тапшылығы емес, керісінше, халықтың артық көбеюі екенін санайды. Куинн Мальтус мәселесін "Біз осы барлық адамдарды қалай тамақтандырамыз?" деп сипаттайды, ал "Куинн мәселесін" – "Біз осы адамдарды өндіруді қалай тоқтатамыз?" деп сипаттайды.

Сын

Алайда, адам санының азық-түлік көлемімен байланысты екендігі туралы пікір даулы. Көптеген биологтар Куинннің бағалауымен келіспейді. Азық-түлік көлемі халық өсіміне жоғары шек қоятыны рас болғанымен, олар мәдениет, тұрмыс деңгейі, адам ақылы және ерік бостандығы халық өсіміне төменгі, екіншілік шек қоятынын атап көрсетеді. Сыншылар сондай-ақ, ең үлкен халық өсімі азық-түлік өндірісі ең төменгі деңгейдегі дамушы елдерде жүзеге асуда екенін көрсетеді. Ал азық-түлікке толы дамыған елдерде туыс көрсеткіші төмендеп келеді. Куинн мұның себебі халықаралық азық-түлік таратылуы екенін айтады, дамыған елдердің шаруашылықтары басқа жерлерде халық өсімін ынталандырады деп санайды. Біріккен Ұлттар Ұйымының жақын арада әлем халқының өсімі тегістелетіні туралы болжамдары да Куинннің сөздеріне қайшы келеді. 1998 жылы Даниель Куинн мен Алан Д. Торнхилл, сол кездегі Қорғау биологиясы қоғамының өкілдері, осы тақырыптарды зерттейтін "Азық-түлік өндірісі және халық санының өсуі" атты видео түсірді.