Фредерик Войгт: Британ журналисі және жазушысының өмірі мен қызметі

Кіріспе

Британдық журналист және жазушы (1892–1957)

Фредерик Август Войт (9 мамыр 1892 – 8 қаңтар 1957) – неміс тегіндегі британдық журналист және жазушы, ең белгілісі «Манчестер Гардиан» газетімен жұмысы және Еуропа құрлығындағы диктатура мен тоталитаризмге қарсылығымен танымал.

Өмір

Войт 1892 жылдың 9 мамырында Лондонның Хэмпстед қаласында дүниеге келді. Ол шарап сатушы Людвиг Войт пен Хелен Хоффманның төртінші баласы еді. Оның ата-анасы екеуі де Германияда туған, бірақ ол туылмай тұрып-ақ британдық азаматтыққа өтті. Сондықтан ол көптілді отбасында өсіп, жазғы демалысын Францияда және Германияда өткізіп, француз және неміс тілдерін жетік меңгерді. Войт Хабердашерлердің Аске ер балалар мектебінде және Лондонның Биркбек колледжінде білім алды. Ол биологияны оқыды, бірақ кейін әдебиет пен қазіргі тілдерге көшті. 1915 жылы ол Лондон Король колледжінен ежелгі және қазіргі герман тілдерінен бірінші сыныптық дипломмен бітірді, содан кейін қысқа уақыт мектепте мұғалім болып жұмыс істеді, «Жаңа мектепте» неміс, француз, ботаника және зоология пәндерін оқытты. 1916 жылы Войт Бірінші дүниежүзілік соғыста әскери қызметке шақырылды және үш жылға жуық уақыт британдық армияда, оның екеуі Батыс майданда өтті. Осы тәжірибесінен кейін оның алғашқы жарияланған еңбегі – «Combed Out» (1920) атты соғыс естеліктері кітабы жарық көрді, ол оның күнделіктері мен майданнан үйге жолданған хаттарына негізделген еді. 1919 жылдың мамыр айында Войт «Манчестер Гардиан» газетінің жарнама бөліміне қосылды, ал келесі жылы редактор С. П. Скотт оны газеттің Берлиндегі тілшісі Дж. Г. Гамильтонға көмекші ретінде жұмыс істеуге жіберді. 1920 жылдан 1933 жылға дейін Войт «Манчестер Гардиан» газетінің Германиядағы тілшісі болды, Ваймар республикасындағы саяси, әлеуметтік және экономикалық жағдай туралы хабарлады. Ол Веймар Германиясының жанды мәдени және әлеуметтік өміріне белсенді қатысып, неміс қоғамының барлық деңгейлерінде, әсіресе неміс саясатының сол жағында құнды байланыстар орнатты. 1926 жылы ол Рейхсвер мен Кеңес әскери билігінің Версаль келісімінің әскери тармақтарын тікелей бұза отырып, құпия ынтымақтастығы туралы ақпаратты жариялап, журналистік сенсация жасады, бұл Германия үкіметі үшін ірі ішкі және дипломатиялық дағдарыс тудырды. Берлинде тұрса да, Войт Германияның барлық аймақтарын аралап, провинциялардағы саяси және әлеуметтік жағдай туралы хабарлады, сондай-ақ Орталық және Шығыс Еуропаға сапар шегіп, Польшадағы саяси жағдайға ерекше қызығушылық танытты. Оның назар аударған басты мәселесі – саяси қуғын-сүргін мен мемлекеттік террорды әшкерелеу болды, және ол Польшаның шығысындағы украин азшылығына жасалған шабуылдар туралы хабарларымен сенсация тудырды. Войт Германия мен Еуропаға қауіп төндіретін жаңадан пайда болған Ұлттық-социалистік (нацистік) қозғалысқа назар аударған алғашқы британдық журналистердің бірі болды. 1930 жылдан бастап ол Гитлер мен нацистердің кескілесімді қарсыласы болды. Дегенмен, көптеген британдық зиялылар сияқты, ол нацистердің билікті басып алуын болжауға үлгермеді, 1932 жылдың желтоқсанында неміс солшылдары ешқашан нацистердің билікті иеленуіне жол бермейтінін сенімді түрде болжады. 1933 жылдың басында Войт Берлиннен Парижде, ал 1934 жылдың қыркүйегінде Лондонға оралды, онда ол «Манчестер Гардиан» газетінің дипломатиялық тілшісі лауазымын иеленді, бұл лауазым онымен арнайы байланысты болды. Алайда ол 1930 жылдары Орталық және Шығыс Еуропа туралы жазуын жалғастырды және неміс эмигранттарының және Вольф есімді швейцариялық агенттің көмегімен құпия ақпарат желісін құрды, бұл оны нацистік режим кезінде Германияда не болып жатқаны туралы ақпараттың сенімді көзіне айналдырды. 1935 және 1939 жылдар аралығында Войт BBC үшін сыртқы істер туралы екі апта сайынғы баяндамалар жасады, ал 1938 жылдан 1946 жылға дейін ол «The Nineteenth Century and After» журналының редакторы болды, ал 1939 жылдың қаңтар-маусым айларында «The Arrow» атты бюллетеньді редакциялады. Оның тоталитарлық диктатураларға берген бағасы, «Цезарға дейін» 1938 жылы жарық көрді және Войттің саяси ойлауындағы өзгерісті білдірді. 1940 жылдың қаңтар айында ол «Манчестер Гардианнан» Дұшман елдердегі пропаганда департаментіне ауысты, онда ол британдық психологиялық соғыс бөлімінің неміс тіліндегі кеңесшісі болып жұмыс істеді. Сол кезде Войт құпия барлау қызметіне байланысты байланыс арқылы поляк досы Кристина Скарбекке (кейіннен Кристина Гранвилл деп те аталды) соғысқа көмектесуге деген ықыласына қатысты британдық ресми күмәнді жеңуге көмектесті. Ақырында ол арнайы операциялар басқармасының жасырын операцияларына қатысып, Венгрия, Польша және Францияда жасаған ерліктерімен атаққа ие болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Войт өзін жазуға арнады және сыртқы істер мен еуропалық саясат туралы бірнеше кітап жариялады, соның ішінде «Pax Britannica» (1949) және «The Greek Sedition» (1949). Сыртқы келбеті әдемі болмаса да, шашы жұқарып, көзіне қалың көзілдірік таққан Войт «әйелдерге ұнайтын адам» ретінде танымал болды және үш рет үйленді. Ол 1926 жылы американдық журналист Маргарет Голдсмитпен (1930 жылы Пауль фон Гинденбургтің өмірбаянын бірге жазған) үйленді, бірақ ол 1935 жылы одан ажырасты. Осы жылы ол венгрлік скрипкашы Янка Радницпен үйленді, одан Эвелин Элизабет есімді қызы дүниеге келді, бірақ бұл неке де ажырасып бітті. 1944 жылы ол Энни Рэйчел Беннетке үйленді. Войт 1957 жылдың 8 қаңтарында Гилдфорд, Суррейдегі ауруханада 64 жасында бейбіт түрде қайтыс болды. Өмірінің соңында ол «Цезарға дейін» кітабына жалғас ретінде «Бастапқыда» атты кітапты жазумен айналысып жатқан еді.

Voigt was born in Hampstead, London, on 9 May 1892, the fourth child of Ludwig Voigt, a wine merchant, and Helene Hoffmann. Both his parents had been born in Germany, but became naturalised British subjects before his birth. He therefore grew up in a multi lingual household, spent summer holidays in France and Germany and became fluent in both French and German. Voigt was educated at Haberdashers' Aske's Boys' School and Birkbeck College, London, where he at first studied biology before abandoning the natural sciences for literature and modern languages. In 1915 he graduated with a first class honours degree in old and modern Germanic languages from King's College London, and he worked briefly as a schoolmaster, teaching German, French, botany and zoology at the "New School", Abbotsholme, Derbyshire. In 1916 Voigt was called up for military service in the First World War and spent nearly three years in the British Army, two of them on the Western Front. Out of this experience came his first published work, a book of memoirs of his war service based on his diaries and letters home from the front, entitled Combed Out (1920). In May 1919 Voigt joined the advertising department of the Manchester Guardian and the following year was dispatched by the editor, C. P. Scott, to act as assistant to the newspaper's Berlin Correspondent, J. G. Hamilton. From 1920 until 1933 Voigt was the Manchester Guardian’s correspondent in Germany, reporting on political, social and economic conditions under the Weimar Republic. He threw himself wholeheartedly into the vibrant cultural and social scene of Weimar Germany and developed valuable contacts at all levels of German society and particularly on the left of German politics. In 1926 he scored a journalistic coup with his disclosures about the secret collaboration of the Reichswehr and the Soviet military authorities in direct contravention of the military clauses of the Treaty of Versailles, disclosures that sparked a major domestic and diplomatic crisis for the German Government. Although based in Berlin, Voigt travelled widely throughout Germany, reporting on political and social conditions in the provinces and also ventured further afield in Central and Eastern Europe, taking a particular interest in the political conditions within Poland. His particular interest was in the exposure of political repression and state terror and he caused a sensation with his reports on Polish attacks on the Ukrainian minority in eastern Poland. Voigt was among the first British journalists to bring attention to the threat to Germany and Europe posed by the nascent National Socialist (Nazi) movement and from 1930 he was an implacable opponent of Hitler and the Nazis. Nevertheless, like many British intellectuals, he failed to predict the Nazi seizure of power, confidently predicting as late as December 1932 that the German left would never allow the Nazis to take power. Voigt was transferred from Berlin to Paris in the first months of 1933 and then moved back to London in September 1934 where he took up the position of diplomatic correspondent for the Manchester Guardian, a post specially created for him. However, he continued to write on Central and Eastern Europe throughout the 1930s and with the help of German émigrés and a Swiss agent named Wolf he built up a confidential news network that made him one of the few reliable sources of information about what was really happening within Germany under the Nazi regime. Between 1935 and 1939 Voigt broadcast fortnightly talks on foreign affairs for the BBC and from 1938 to 1946 he was editor of The Nineteenth Century and After, and from January to June 1939 he edited a newsletter called The Arrow. His assessment of the totalitarian dictatorships, Unto Caesar, was published in 1938 and marked a shift in Voigt's political thinking. In January 1940 he left the Manchester Guardian to join the Department of Propaganda in Enemy Countries, where he worked as German advisor to the British psychological warfare department. At that time, Voigt used his contacts in the Secret Intelligence Service to help his Polish friend Krystyna Skarbek (subsequently also known by the nom de guerre, Christine Granville) overcome British official skepticism about her wish to help the war effort. She eventually entered upon a wartime undercover career with the Special Operations Executive, winning fame with her exploits in Hungary, Poland and France. After the Second World War, Voigt devoted himself to writing and published several books on foreign affairs and European politics, including Pax Britannica (1949) and The Greek Sedition (1949). Despite not being conventionally good looking with his thinning hair and thick glasses, Voigt seems to have been something of a "ladies' man" and was married three times. He married his fellow journalist, the American Margaret Goldsmith (with whom he collaborated on a biography of Paul von Hindenburg in 1930) in 1926, but she divorced him in 1935. The same year he married Hungarian violinist Janka Radnitz, with whom he had a daughter, Evelyn Elizabeth, but the marriage was eventually dissolved. In 1944 he married Annie Rachel Bennett. Voigt died peacefully in hospital in Guildford, Surrey, on 8 January 1957, aged 64. At the time of his death he was working on a follow up to Unto Caesar, to be entitled In the Beginning.

Саясат

1919 жылы бұрынғы мұғалімі Войгтты "жоғары деңгейдегі және біршама ескірген либерал" деп сипаттады. Сол жақты либералдық, тіпті партиялық емес газеттің неміс тілшісі ретінде Войгт жеке бостандық пен демократияның жақтасы болды. 1920-1930 жылдары Германия мен Шығыс Еуропа саясатының сол жағындағы көптеген адамдармен тығыз жұмыс істеді, Веймар Республикасын қолдады және соғыстан кейінгі бейбіт келісімге қарсы болды, оны әділетсіз және тым қатал деп есептеді. Ол әділетсіздікке, мәжбүрлеуге және мемлекеттік терроризмге қатысты тұнғыш қарсылас болды, Орталық және Шығыс Еуропаның қысымға ұшыраған халықтары мен азшылықтарына жасалған қатыгездік пен әділетсіздікті әшкерелеуге бел буған журналист еді. Сонымен қатар ол Ұлттар Лигасының халықаралық дауларды шешуге қабілетіне күмәнданды. Алайда, нацистер билікті басып алғаннан кейін Войгт неміс солшылдарына көңілі тоймады, олардың нацистік қысымға мойынсынып, арсыздықпен берілгенін сенді. Ол сол кездегі еуропалық өркениетке ең үлкен қауіп төндіретін екі басым тоталитарлық идеологияны жамандық деп санады және бұрынғы ғылыми материализмінен бас тартып, жастық шағындағы англикандық дініне қайта оралды. Ол фашизм/нацизм мен коммунизмді Еуропаның негізінен христиандық өркениетіне қауіп төндіретін жалған діни идеологиялар деп қарастырды және осы өркениетті қорғауға батыс демократиялары міндеттенсе ғана оларға қарсы тұруға болады деді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол Джордж Оруэлл "неоторизм" деп атаған идеяның жетекші жақтасы болды, британдық империялық билікті коммунизмге қарсы құнды қорғаныс ретінде сақтауды және халықаралық бейбітшілік пен саяси тұрақтылықты құру және сақтау үшін қажет деп есептеді. Ол сонымен қатар соғыстан кейін коммунистік Чехословакияның неміс азаматтарын қууы мен өлтіруіне қатысты қатты сынға алды, әсіресе 1953 жылы жарық көрген "Судет немістерін қуу туралы құжаттар" кітабына алғы сөз жазды.

Voigt was described by his former tutor in 1919 as “a first rate and rather old fashioned liberal”, and, as befitted the German Correspondent of a left leaning liberal, if non partisan, newspaper, Voigt was a champion of individual liberty and democracy. He worked closely with many on the left of German and Eastern European politics in the 1920s and 1930s, was a supporter of the Weimar Republic and broadly opposed to the post war peace settlement, which he regarded as unfair and too harsh. He was a staunch and implacable opponent of injustice and the use of coercion and state terrorism, a crusading journalist determined to expose the cruelty and injustice meted out to the oppressed peoples and minorities of Central and Eastern Europe. He was also sceptical about the ability of the League of Nations to solve international disputes. However, after the Nazi seizure of power, Voigt became disillusioned with the German left, which he believed had ignominiously given up in the face of Nazi pressure. He came to regard the two dominant totalitarian ideologies as being the abiding evils and threats to European civilization of the day and moved away from his former scientific materialism and returned to the Anglicanism of his youth. He came to regard both Fascism/Nazism and Communism as pseudo religious ideologies that seriously threatened the essentially Christian civilization of Europe, and could only be opposed if the Western democracies committed to defend that civilization. After World War II he became a leading exponent of what George Orwell termed “neo toryism”, regarding the maintenance of British imperial power as an invaluable bulwark against Communism and as being indispensable to the creation and continuation of international peace and political stability. He also became a fierce critic of the communist Czechoslovak expulsions and murders of German citizens after the war, most notably in the 1953 book Documents on the Expulsion of the Sudeten Germans for which he wrote the foreword.

Негізгі жұмыстар

Соғыс аралық жылдардағы жақсы дамыған журналистикалық қызметінен өзге, Войгт бірнеше кітап жариялады, оның ішінде соғыс естеліктері, неміс саясаты және сыртқы істер туралы еңбектердің аудармалары, сондай-ақ 1946 және 1950 жылдар аралығында соғыстан кейінгі Грекияға жасаған сапарларының негізінде жазылған халықаралық ахуалды зерттейтін «Грек бүлігі» кітабы бар. Дегенмен, оның екі маңызды еңбегі – оның кейінгі саяси көзқарастарын түсінудің кілті – «Цезарьға – Цезарьдікі» (1938) және «Британдық бейбітшілік» (1949) болып табылады. «Цезарьға – Цезарьдікі» кітабының негізгі тезисі – коммунизм мен ұлттық социализм «адамның діни уәделерді тікелей дүниелік шындыққа айналдыруға жасаған мақтаншаң тырысының нәтижесінде пайда болған діни емес революциялық діндер» (Маркус Хуттнер) екендігі. Войгт мұндай «діни емес діндердің» «Құдайға тиесіліні Цезарьге беру» арқылы еуропалық өркениеттің негіздеріне қауіп төндіретінін, және оларды жеңу үшін батыс демократиялары, әсіресе Ұлыбритания, тұрып, христиандық пен өркениетті тоталитарлық шабуылдан белсенді түрде қорғауы керек екенін айтады. «Британдық бейбітшілік» кітабында Войгт соғыстан кейінгі әлемді қалай құру керек деген пікірлерін жазды, оның ішінде Ұлыбританияның жаңа әлемдік тәртіпте атқаратын рөліне ерекше мән берді. Ол британдық империялық биліктің сақталуы коммунистік революцияның күшін тоқтату және «Үшінші әлем» деп аталатын аймақта бейбітшілік пен тұрақтылықты сақтау үшін өте маңызды екенін мәлімдеді. Сонымен қатар, оның пікірінше, күшті Ұлыбритания мен қайта жаңғырған Германия Еуропада кеңестік экспансияны болдырмау үшін қажет, ал Ұлыбританияның сыртқы саясаты үш негізгі принципке негізделуі керек: Еуропадағы күштер тепе-теңдігін сақтау, барлық көрші елдердің тәуелсіздігін қамтамасыз ету және «қарулы күш пен әділ себептер болған жағдайда соғысуға дайындық».