Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
XI ғасырдың қасиетті Рим империясының императрицасы
11th century empress of the Holy Roman Empire
Евпраксия Всеволодовна Киевская (шамамен 1067 – 10 шілде 1109) (кейде Praxedis деп батыстық стильде жазылады; көне шығыс славян тілінде Еоупраксиа) – қасиетті Рим империясының императорының әйелі. Ол Киевтің Ұлы князі Всеволод I мен оның әйелі, куман ханының қызы Анна Половецкаяның қызы. 1089 жылы Германияның Генрих IV-іне үйленді және Аделаида (немесе Адельхайд) есімін қабылдады. Евпраксия мен Генрихтің 1087 жылы қайтыс болғанға дейін балалары болмады.
Eupraxia Vsevolodovna of Kiev (c. 1067 – 10 July 1109) (sometimes westernised as Praxedis; in Old East Slavic Еоупраксиа) was a Holy Roman Empress consort. She was the daughter of Vsevolod I, Grand Prince of Kiev, and his wife Anna Polovetskaya, daughter of a Cuman khan. She married Henry IV of Germany in 1089 and took the name Adelaide (or Adelheid). Eupraxia and Henry had no children before his death in 1087.
Императрица
Бірінші күйеуі қайтыс болғаннан кейін, Евпраксия Кведлинбург монастырына барып, сол кездегі саксон патшасы Генрих IV-пен танысты. Ол оның сұлулығына қатты таң қалды. 1087 жылы желтоқсанда алғашқы әйелі Берта Савойя қайтыс болғаннан кейін Генрих 1088 жылы Евпраксияға үйлену туралы ұсыныс жасады. Ерлі-зайыптылар келесі жылы, 1089 жылдың 18 тамызында Кельн қаласында үйленді. Тойдан кейін Евпраксия таққа отырғызылып, Аделаида (немесе Адельхайд) деген есімді алды. Генрих Италиядағы жорықтары кезінде Евпраксия Аделаиданы өзімен бірге алып, оны Сан Зено монастырында тұтқынға алды, онда император мен оның әскері дәстүрлі түрде, Верона қаласының қабырғасынан тыс орналасқан. Ол 1093 жылы қашып, Каноссаға қашты, онда Генрихтің жауларының бірі – Тоскана графинясы Матильдадан көмек сұрады. Евпраксия Аделаида 1094 жылғы сәуір айында Констанцияда өткен легаттық синодта оқылған хатында Генрихті өзіне жасаған зұлымдықтар үшін айыптады. Келесі жылы, Папа Урбан II-нің ықпалымен, Евпраксия Аделаида наурыздың бірінші аптасында Пьяченцада өткен шіркеу кеңесі алдында өзінің күнәларын ашық мойындады. Ол Генрихтің оны өз еркіне қарсы ұстап, оргияларға қатысуға мәжбүрлегенін және кейбір деректерге сәйкес, оның жалаңаш денесімен қара жұмыс жасауға тырысқанын айыптады. Кейінгі жылнамашылардың мәлімдеуінше, Генрих Николай сектасына қатысып, өз сарайларында олардың оргиялары мен ұятсыз ритуалдарын өткізген. Евпраксия Аделаида осы оргияларға қатысуға мәжбүр болды, ал бірде Генрих оны ұлы Конрадқа ұсынды. Конрад ашуланып, бас тартты, содан кейін әкесіне қарсы бүлік көтерді. Ол Инвеституралық даудың бір бөлігі болған итальян соғыстарында Папа жағын қолдауға кірісті. Бұл аңыз Генрих пен Урбан II арасындағы Инвеституралық дау кезінде туған антагонизмнің нәтижесі. Он екінші ғасырдың ортасында жазылған мәліметтерге сәйкес, Генрих Евпраксия Аделаиданы оргияларға қатысуға мәжбүрлегендіктен, ол жүкті болғанда баласының кімнен туғанын анықтай алмады. Сондықтан Евпраксия Аделаида Генрихті тастап кетуге шешім қабылдады. Кристиан Раффенспергер бұл оқиғаның шындыққа жақын болуы мүмкін екенін айтты, себебі Донизоның «Vita Mathildis» (шамамен 1115 жылы жазылған) еңбегінде Генрихтің бір ұлының қайтысы туралы айтылған. Генрихтің бірінші әйелі Бертадан туған балаларының барлығы белгілі болғандықтан, Раффенспергердің пікірінше, бұл бала Евпраксия Аделаидадан туған болуы мүмкін (немесе бұл сүйіктісінен туған балаға қатысты дерек болуы мүмкін, немесе жай ғана қателік).
After her first husband's death, Eupraxia went to live in the convent of Quedlinburg, where she met Henry IV, who was then the Saxon king. He was greatly impressed by her beauty. After his first wife Bertha of Savoy died in December 1087, Henry became betrothed to Eupraxia in 1088. The couple married the following year on 18 August 1089 at Cologne. Immediately after the wedding, Eupraxia was crowned and assumed the name Adelaide (or Adelheid). During Henry's campaigns in Italy, he took Eupraxia Adelaide with him and kept her imprisoned at the monastery of San Zeno, where the emperor and his troops traditionally stayed, just outside the walled city of Verona. She escaped in 1093 and fled to Canossa, where she sought the aid of Matilda of Tuscany, one of Henry's enemies. Eupraxia Adelaide accused Henry of ill treating her in a letter that was read at legatine synod held in Constance in April 1094. The following year, at the urging of Pope Urban II, Eupraxia Adelaide made a public confession before the church Council of Piacenza, held in the first week of March. She accused Henry of holding her against her will, of forcing her to participate in orgies, and, according to some later accounts, of attempting a black mass on her naked body. According to these later chroniclers, Henry became involved in a Nicolaitan sect, and hosted the sect's orgies and obscene rituals in his palaces. Eupraxia Adelaide was forced to participate in these orgies, and on one occasion Henry allegedly offered her to his son, Conrad. Conrad refused indignantly, and then revolted against his father. He began to support the papal side in the Italian wars which formed part of the Investiture Controversy. This legend takes its origin from the hostility between Henry and Urban II during the Investiture Controversy. According to an account written in the mid twelfth century, because Henry forced Eupraxia Adelaide to take part in orgies, when she became pregnant she was unable to tell who the father of her child was. Eupraxia Adelaide thus decided to leave Henry. Christian Raffensperger has suggested that there might be some truth to this story, based on a reference to the death of one of Henry’s sons in Donizo’s Vita Mathildis (written c.1115). Since Henry’s children by his first wife Bertha are accounted for, according to Raffensperger this could be a child by Eupraxia Adelaide (alternatively, it could be a reference to a child by a mistress, or simply a mistake).
Кейінгі өмірі
Евпраксия Аделаида Италиядан Венгрияға кетіп, 1099 жылға дейін онда тұрды, содан кейін Киевке қайтып келді. 1106 жылы Генрих қайтыс болғаннан кейін, ол 1109 жылы өмірінің соңына дейін қалып болды.
Eupraxia Adelaide left Italy for Hungary, where she lived until 1099, when she returned to Kiev. After Henry's death in 1106 she became a nun until her own death in 1109.