Кіріспе
Польшаның жоғары герцогинясы, Гедвига Силезиялық (Święta Jadwiga Śląska), сондай-ақ Андхтың Гедвигасы (Heilige Hedwig von Andechs, Hedvigis; 1174 – 15 қазан 1243), Баварияның Андх әулетінің мүшесі, 1201 жылдан бастап Силезия герцогинясы, ал 1231 жылдан бастап Ұлы Польша герцогинясы болды, сондай-ақ 1232 жылдан 1238 жылға дейін Польшаның жоғары герцогинясы болды. Оны 1267 жылы Рим папасы Клемент IV қасиетті деп жариялады.
Hedwig of Silesia (Święta Jadwiga Śląska), also Hedwig of Andechs (Heilige Hedwig von Andechs, Hedvigis; 1174 – 15 October 1243), a member of the Bavarian comital House of Andechs, was Duchess of Silesia from 1201 and of Greater Poland from 1231 as well as High Duchess consort of Poland from 1232 until 1238. She was canonized by the Catholic Church in 1267 by Pope Clement IV.
Өмір
Андхс графы Бертольд IV, Карниола және Истрия маркграфы және оның екінші әйелі Агнес Веттиннің қызы, ол Бавария герцогтығындағы Андхс қамалында дүниеге келді. Оның үлкен әпкесі Агнес Франция королі Филипп II-ге (1200 жылы некесі жойылған) тұрмысқа шықты, ал оның әпкесі Гертруда (1213 жылы қаза тапқан) Венгрия королі Андрей II-ге үйленді, ал ең кіші Матильда (Мехтильд) Франкониядағы Китцинген бенедикттік аббаттығының әйелі болды, онда Гедвига да білім алды. Гедвигтің ағасы Бамберг епископы Экберт, Андхс-Мерания графы болды. Тағы бір ағасы – Калокса архиепископы және Аквилея патриархы Бертольд, ал оның ағасы Генрих, Истрия маркграфы Карниоланың алғашқы иесі болды. Әпкесі Гертруда арқылы ол Венгрияның Елизаветасының тәтесі болды.
Герцогиня жұбайы
Он екі жасында Гедвига Пьяст әулетінен Болеслав Тальдың ұлы және мұрагері Генрих І-ге үйленді. 1201 жылы Генрих әкесінен билікке келген соң, ол бірден Пьяст туыстарымен күресуге мәжбүр болды, бастапқыда оның ағасы, Миешко IV Tanglefoot герцогы, Ополе Жоғарғы Силезия герцогтігін дереу басып алды. 1206 жылы Генрих пен оның туысы, Ұлы Польшаның герцогы Владыслав III Spindleshanks, Силезияның Любуш жерін Калиш аймағымен алмастыруға келісті, бұл Владыслав III-нің немере інісі Владыслав Одоничтің қатты наразылығын тудырды. 1227 жылы Генрих Пьяст туыстарымен кездесу үшін Гасаваға барғанда, өмірін қиындықпен сақтап қалды, ал Жоғарғы герцог Лешек I Ақ Владыслав Одоничтің ықпалымен Померелия герцогы Свиетопельк II-нің адамдары тарапынан өлтірілді. Келесі жылы Генрихтің одақтасы Владыслав III Spindleshanks Лешек I-нің орнына Жоғарғы герцог болды; алайда, ол әлі де Ұлы Польшадағы немере інісімен дауласып жатқандықтан, Генрихті Краковтағы өкілі етіп тағайындады, осылайша Силезия герцогы тағы да Серинат провинциясы үшін болған дауға тартылды. 1229 жылы ол Мазовия герцогы Конрад I-нің қарсыластарымен бірге Плоцк қамалында тұтқындалды. Гедвига Генрихтің босатылуы үшін Плоцкқа барып, оны босатуға қол жеткізді. Оның әрекеттері күйеуінің билігін нығайтты: 1231 жылы поляк Жоғарғы герцогы Владыслав III Spindleshanks қайтыс болғаннан кейін Генрих Ұлы Польша герцогы болды, ал келесі жылы Краковта Жоғарғы герцог атанды. Осылайша, ол 1138 жылғы Болеслав III Krzywousty-ның өсиетіне сәйкес, Силезия мен Серинат провинциясын басқару құқығына ие болған Владыслав II-нің Силезиялық Пьяст әулетінің алғашқы өкілі болды.
Жесір
1238 жылы қайтыс болғаннан кейін Генрих Гедвигтің өтініші бойынша 1202 жылы құрған цистерциандық әйелдер монастырінде, Тржебница абаттығында (Kloster Trebnitz) жерленді. Гедвиг сүйікті күйеуінің өлімін сеніммен қабылдады. Ол былай деді:
"Құдайдың еркіне қарсы келесіз бе? Өміріміз Оның қолында." Жесір әйел монастырға көшіп барды, оны қызы Гертруда басқарды, діни киім киіп, дінге келуші әйел ретінде өмір сүрді, бірақ шүкірлік етуге ант бермеді. Ол Силезия жеріне Киелі Рим империясынан көптеген неміс дін қызметкерлерін, сондай-ақ Остсиедлунг кезінде көптеген қалалар, кенттер мен ауылдарды құрған неміс қоныс аударушыларын шақырды, сонымен қатар Силезияның шөлейт жерлерін егін шаруашылығына пайдаланды. Гедвиг пен Генрихтің бірнеше қызы болды, бірақ Генрих II ғибадатты, оның әкесі Силезия герцогы және Польшаның жоғары герцогы болған жалғыз ұлы ғана тірі қалды. Бірақ 1241 жылы Польшаға моңғолдар шапқанда, император Фридрих II-нің қолдауына үміттенген жесір әйелдің ұлы қаза тапты. Польшаның қайта бірігу үміті жойылды, тіпті Силезия да Генрих II-нің ұлдарының басқаруымен көптеген Пиаст герцогтықтарына бөлінді. Гедвиг пен оның келіні, Генрих II-нің жесірі Анна Богемиялық Легниц Полесіндегі шайқас орнында Бенедикт монастырын салды, ол Богемиядағы Опатовицеден келген монахтармен қоныстанды. Гедвиг пен Генрих өте ізгі өмір сүрді, Гедвиг өте ынталы дінші болды. Ол күйеуіне Новгород Бобрзанскидегі (Naumburg) Августин протопресвитериясын және Олесница Маладағы (Klein Oels) Тамплиерлер орденінің командирлігін сыйлауға көмектесті. Гедвиг кедейлерге, жесірлерге және жетімдерге көмектесті, аурулар мен мәйіттерге арналған бірнеше ауруханалар құрды және барлық байлығын шіркеуге берді. Ол ешкімді көңілсіз қалдырмады, бірде он апта бойы кедей әйелге «Пәтерша дұғасын» үйретті. Аңыз бойынша, ол тіпті қыста да жалаң аяқ жүрді, ал Вроцлав епископы оған аяқ киім киюге кеңес бергенде, ол оларды қолында алып жүрді. XVII ғасырға қарай, Гедвиг Римге қажылық сапармен барғанда, Австриядағы Бад-Зелльде тоқтады, онда бүгін де оның атымен аталатын шипалы су көзі пайда болды. 1773 жылы Пруссия патшасы Ұлы Фридрих Бірінші Силезия соғысында Силезияның көп бөлігін бағындырып, қосып алғаннан кейін Берлиндегі Санкт-Гедвиг шіркеуін католик жоғарғы Силезиядан келген қоныс аударушылар үшін салды, ол 1930 жылдан бері Берлиннің Рим-католик архиепископтығының соборы болып табылады. Силезиядан немістердің көп бөлігі қуылғаннан кейін, неміс силезиялықтары Гедвигтің құрметін Германияның қалған бөлігіне жеткізді. 2020 жылдың наурыз айында Гедвигтің ғасырлар бойы жоғалып кеткен қалдықтары табылғаны хабарланды. Оның қалдықтары Тржебницадағы оның қасиетті орнында, Гедвигтің есімін растайтын жазуы бар мырыш тақтасы бар күміс лақетте табылған. Силезиялық Гедвигтің құрметіне жасалған көзілдіріктер Гедвиг көзілдірігі деп аталады.
"Would you oppose the will of God? Our lives are His." The widow moved into the monastery, which was led by her daughter Gertrude, assuming the religious habit of a lay sister, but she did not take vows. She invited numerous German religious people from the Holy Roman Empire into the Silesian lands, as well as German settlers who founded numerous cities, towns and villages in the course of the Ostsiedlung, while cultivating barren parts of Silesia for agriculture. Hedwig and Henry had several daughters, though only one surviving son, Henry II the Pious, who succeeded his father as Duke of Silesia and Polish High Duke. The widow, however, had to witness the killing of her son, vainly awaiting the support of Emperor Frederick II, during the Mongol invasion of Poland at the Battle of Legnica (Wahlstatt) in 1241. The hopes for a re united Poland were lost, and even Silesia fragmented into numerous Piast duchies under Henry II's sons. Hedwig and her daughter in law, Henry II's widow Anna of Bohemia, established a Benedictine abbey at the site of the battle in Legnickie Pole, settled with monks coming from Opatovice in Bohemia. Hedwig and Henry had lived very pious lives, and Hedwig had great zeal for her faith. She had supported her husband in donating the Augustinian provostry at Nowogród Bobrzański (Naumburg) and the commandery of the Knights Templar at Oleśnica Mała (Klein Oels). Hedwig always helped the poor, the widows and the orphans, founded several hospitals for the sick and the lepers and donated all her fortune to the Church. She allowed no one to leave her uncomforted, and one time she spent ten weeks teaching the Our Father to a poor woman. According to legend, she went barefoot even in winter, and when she was urged by the Bishop of Wrocław to wear shoes, she carried them in her hands. A 17th century legend has it that Hedwig, while on a pilgrimage to Rome, stopped at Bad Zell in Austria, where she had healing waters spring up at a source which today still bears her name. In 1773 the Prussian king Frederick the Great, having conquered and annexed the bulk of Silesia in the First Silesian War, had St. Hedwig in Berlin built for the Catholic Upper Silesian immigrants, since 1930 the cathedral of the Roman Catholic Archdiocese of Berlin. After the expulsion of almost all Germans from Silesia, German Silesians carried Hedwig's veneration to all over remaining Germany. In March 2020 the discovery of Hedwig's remains, that had been missing for centuries, was reported. The remains were found in her sanctuary in Trzebnica, in a silver casket bearing a lead tablet with an inscription confirming Hedwig's identity. Hedwig glasses are named after Hedwig of Silesia.