9-ғасырдағы Богемия ханшайымы және Полян герцогинясы Добрава
Doubravka of Bohemia
Добрава Богемиялық: 10 ғ. княжна, Польшаның герцогинясы. 966 ж. Польшаның дін қабылдауына ықпал етті, Богемия-Польша келісіміне қатысты. Тарих, мемлекеттік саясат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
10 ғасыр богемиялық ханшайым және Поланның герцогинясы
10th century Bohemian princess and Duchess consort of the Polans
Богемияның Дубравкасы, Добрава (Dobrawa, Dąbrówka; шамамен 940/45 – 977) – Премислидтер әулетінің богемиялық ханшайымы және неке арқылы Поланның герцогинясы. Ол Богемия герцогы Болеслав I Жәбіршілдің қызы, оның әйелі құпия Биагота болған болуы мүмкін. Ерте деректерге сәйкес, Дубравка күйеуі Польшаның Миешко I-ін 966 жылы, олардың некесінен кейін бір жыл өткен соң, крещение қабылдауға ынталандырған. Алайда, қазіргі заманғы тарихшылар Миешконың дінін ауыстыруы Дубравкамен некеге тұруға дейін жасалған поляк-богемиялық келісімде талқыланған мәселелердің бірі болды деп санайды. Оның дінге қайта оралуындағы рөлі енді ортағасырлық жылнамаларда көрсетілгендей маңызды емес деп есептеледі.
Doubravka of Bohemia, Dobrawa (, Dobrawa, Dąbrówka; ca. 940/45 – 977) was a Bohemian princess of the Přemyslid dynasty and by marriage Duchess of the Polans. She was the daughter of Boleslaus I the Cruel, Duke of Bohemia, whose wife may have been the mysterious Biagota. According to earlier sources, Doubravka urged her husband Mieszko I of Poland to accept baptism in 966, the year after their marriage. Modern historians believe, however, that the change of religion by Mieszko was one of the points discussed in the Polish Bohemian agreement concluded soon before his marriage with Doubravka. Her role in his conversion is not considered now to be as important as it is often represented in medieval chronicles.
Ерте өмір
Дубравканың туған күні белгісіз. Бұл туралы жалғыз мәлімет Прагалық хроникашы Космадан алынған. Ол Богемия ханшайымы Миешко I-ге үйленген кезде жасы ұлғайған әйел болған деп жазған. Бұл мәлімдеме қаскөйлік ниетпен жасалған деген пікір бар және оның сенімділігі төмен деп есептеледі. Мүмкін, Дубравканың жасы туралы айтқанда Космас оның әпкесі Младамен арадағы жас айырмашылығына назар аударған болар. Бұл оған Дубравканы «кәрі» деп сипаттауға мүмкіндік берген. (Млада сөзі «жас» деген мағынаны білдіреді). Сондай-ақ, Косма Дубравканы Миешко I-нің екінші әйелі Одамен шатастырған болуы мүмкін, ол үйленген кезде шамамен 19-25 жаста болған, бұл орта ғасырлардағы қалыңдық үшін салыстырмалы түрде үлкен жас саналған. Кейбір зерттеушілер, мысалы, Ежи Стржельчик сияқты, болжамды көзқарастарды ұсынады. Олардың пікірінше, сол кездегі неке салты бойынша (әдетте некелер жасөспірім қыздармен жасалған) Дубравка жас кезеңін өткен болуы мүмкін, яғни ол он жеті-жиырма жас аралығында болған. Дубравканың балалық шағы мен жастық кезеңі туралы ештеңе белгілі емес. 1895 жылы Освальд Балцер Дубравканың Миешко I-ге үйлену алдында Мерзебург графы Гюнтермен некеде болғаны және олардан Гунзелин есімді ұлы болғаны туралы хабарларды жоққа шығарды. Бұл пікір Тьетмар Мерзебургтің хроникасында Гюнтердің ұлы Гунзелиннің Батыр Болеслав I-нің інісі екенін айтуына негізделген. Қазіргі тарихшылар Гунзелин мен Болеслав I-нің іштен туған аға-інілер немесе құдалар болғанын қабылдайды.
Doubravka's date of birth is not known. The only indication is communicated by the chronicler Cosmas of Prague, who stated that the Bohemian princess at the time of her marriage with Mieszko I was an old woman. The passage is regarded as tendentious and of little reliability, and some researchers believe that the statement was made with malicious intent. It is possible that in the statement about Doubravka's age, Cosmas was making a reference to the age difference between her and her sister Mlada. That would give him a basis for determining Doubravka as "old." (The word Mlada means Young). It also found that Cosmas confuses Doubravka with Mieszko I's second wife Oda, who at the time of her marriage was around 19–25 years old, a relatively advanced age for a bride according to the customs of the Middle Ages. Some researchers have taken up speculative views, such as Jerzy Strzelczyk, who assumed that in the light of contemporary concepts and habits of marriage of that time (when as a rule marriages were contracted with teenage girls) is assumed that Doubravka had passed her early youth, so, it's probable that she was in her late teens or twenties. Nothing is known about Doubravka's childhood and youth. In 1895 Oswald Balzer refuted reports that previous to her marriage with Mieszko I, Doubravka was married to Gunther, Margrave of Merseburg and they had a son, Gunzelin. This view is based on the fact that Thietmar of Merseburg in his chronicles named Gunzelin, Gunther's son, brother of Bolesław I the Brave, Doubravka's son. Currently, historians believed that Gunzelin and Bolesław I are in fact cousins or brothers in law.
Польшаның некеге тұруы және христиандыққа айналуы
964 жылдың екінші жартысында Богемия герцогы Болеслав I Жәбірші мен Польшаның Миешко I арасында одақ шарттасылды. Келісімді нығайту мақсатында 965 жылы Болеслав I-нің қызы Дубравка Миешко I-ге үйленді. Бұл неке Дубравканың өлімінен кейін де сақталған поляк-богемиялық одақты бекітті. Екі тәуелсіз дереккөз Дубравканың Миешко I және Польшаның христиан дініне өтуіне зор үлес қосып, маңызды рөл атқарғанын көрсетеді. Біріншісі – Дубравканың өлімінен екі жыл бұрын дүниеге келген Тьетмардың жылнамалары. Ол Богемия ханшайымының күйеуін христиан дінін қабылдауға көндіруге тырысқанын, тіпті олардың некесі бұзылып, поляк-богемиялық одақ та тарап кетуі мүмкін екенін жазды. Ақырында ол Миешко I-нің және оның ізімен барлық Польшаның дінін өзгертуге қол жеткізді. Ал 12 ғасырдың тарихшысы Галл Аноним Дубравканың Польшаға діни және әлеуметтік мәртебелі адамдармен бірге келгенін айтады. Ол Миешко I-ге үйленуге тек қана оның шомылдырылу шарты орындалған жағдайда келісім білдірді. Польша билеушісі келісімін берді, содан кейін ғана Богемия ханшайымына үйлену мүмкін болды. Қазіргі заманғы тарихшылар Миешко I-нің шомылдырылуының саяси тиімділіктермен байланысты екенін, оны Дубравканың әрекеттерімен байланыстырудың қажеті жоқ екенін айтады. Ол күйеуінің дінін қабылдауына тікелей қатысы болмады деп есептеледі. Тарихшылар Миешко I-нің Дубравканың арқасында христиан дініне қайта оралуы туралы әңгімелердің, әйелдердің ықпалы арқылы мәжүсілік билеушілердің дінін өзгертуді баса көрсеткен шіркеу дәстүрінің бір бөлігі екенін атап өтеді. Дубравка поляктардың христиандануында маңызды рөл атқарды. Ол үйлену салтанатына христиан дін қызметкерлерімен бірге келді, олардың арасында 968 жылы Польшаның алғашқы епископы болып тағайындалған Иордан да болуы мүмкін. Дәстүр бойынша Дубравка Гнезнодағы Қасиетті Үштік және Әулие Вит шіркеулерін, сондай-ақ Познаньдегі Остров-Тумскидегі Әулие Мария шіркеуін салған.
In the second half of 964 an alliance between Boleslav I the Cruel, Duke of Bohemia, and Mieszko I of Poland was concluded. In order to consolidate the agreement, in 965 Boleslav I's daughter Doubravka was married to Mieszko I. The marriage cemented the Polish Bohemian alliance, which continued even after Doubravka's death. Two independent sources attribute to Doubravka an important role in the conversion to Christianity of Mieszko I and Poland. The first is the chronicles of Thietmar, who was born two years before the death of Doubravka. He wrote that the Bohemian princess tried to persuade her husband to accept Christianity (even at the cost of breaking their marriage and with it the Polish Bohemian alliance). In the end, she finally obtained the conversion of Mieszko I and with him, of all Poland. In turn, the 12th century chronicler Gallus Anonymus says that Doubravka came to Poland surrounded by secular and religious dignitaries. She agreed to marry Mieszko I providing that he was baptized. The Polish ruler accepted, and only then was able to marry the Bohemian princess. Modern historians agree that the baptism of Mieszko I was dictated by political benefits and should not be attributed to any action of Doubravka. She is held to have had virtually no role in the conversion of her husband. Historians note that the narrative of the conversion of Mieszko I thanks to Doubravka formed part of the tradition of the Church which stressed the conversion of Pagan rulers through the influence of women. Doubravka did have a significant role in the Christianization of the Poles. In her wedding procession, she arrived in Poland with Christian clergymen, among them possibly Jordan, ordained the first bishop of Poland in 968. Tradition attributes to Doubravka the establishment of the Holy Trinity and St. Wit Churches in Gniezno and the Church of the Virgin Mary in Ostrów Tumski, Poznań.
Балалар
Дубравка мен Миешконың кем дегенде бір ұлы болды, Батыл Болеслав (т. 967 – ө. 17 маусым 1025). Оның қыздарының бірі – Святослава немесе Мақтаншақ Сигрид – алдымен Швеция королі Эрик Жеңімпазға, кейін Дания королі Свен Вилосақалға тұрмысқа шығып, Ұлы Кнуттың анасы болды. Свен Вилосақалға үйленген Польшалық Гунгильда осы қыз деп есептеледі. Миешко I-нің тағы бір қызы болғаны туралы болжам бар, ол Помераниялық славян князіне үйленген. Ол Дубравканың немесе Миешконың бұрынғы, христиан емес әйелдерінің біреуінің қызы болуы мүмкін. Сонымен қатар, бір теория (Титмар Прага жазып, Освальд Балцер 1895 жылы қолдаған) Владивой (шамамен 981 – 1003 қаңтар), 1002 жылдан 1003 жылға дейін Богемия герцогі болған, Дубравка мен Миешко I-нің тағы бір ұлы болғанын айтады. Қазіргі тарихшылар бұл болжамды қабылдамаса да, чех тарихнамасы Владивойдың Пиаст және Премислид әулеттерінен шыққандығы туралы пікірді қолдайды.
Doubravka and Mieszko I had at least one son, Bolesław the Brave (b. 967 – d. 17 June 1025). A daughter, called Świętosława or Sigrid the Haughty, married first King Eric the Victorious of Sweden and later King Sweyn Forkbeard of Denmark, by whom she was the mother of Canute the Great. Gunhilda of Poland, who married Swyen Forkbeard, is usually identified as this daughter. There is a hypothesis asserting the existence of another daughter of Mieszko I who was married to a Pomeranian Slavic prince. She could have been the daughter of either Doubravka or one of Mieszko's previous pagan wives. Also, a theory has been advanced (apparently recorded by Thietmar of Prague and supported by Oswald Balzer in 1895) that Vladivoj (c. 981 – January 1003), who ruled as duke of Bohemia from 1002 until 1003, was another son of Doubravka and Mieszko I. Although modern historians have rejected this hypothesis, Czech historiography has supported the notion of mixed Piast Přemyslid parentage for Vladivoj.
Өлім және жерлеу
Дубравка 977 жылы қайтыс болды. 1888 жылғы зерттемесінде Йозеф Игнаци Крашевский: «Оның қабірі Гнезнен соборында табылған. Ол – крест белгісі қойылған қарапайым тас еді. Оның қабірінен тек күлгін жамылғы мен салмақты алтын белбеу ғана табылған» деп жазды. Дубравканың жерленген жері туралы ұқсас пікірді 1843 жылы Эдвард Рацинский өзінің «Wspomnienia Wielkopolski to jest województw poznańskiego, kaliskiego i gnieźnieńskiego» (Познань, Калиш және Гнезньоның Ұлы Польша аймақтарының естеліктері) зерттемесінде білдірген. Дегенмен, богемиялық ханшайымның жерленген орны қазір белгісіз деп есептеледі. Дубравканың өлімі поляк-богемиялық одақты әлсіретті, ол 980 жылдардың ортасында толыққандай күйреп қалды.
Doubravka died in 977. In his study of 1888, Józef Ignacy Kraszewski wrote that "her tomb was discovered in Gniezno Cathedral. It was a simple stone marked with a cross. Purple robes and a weighty gold loincloth were the only objects found in her tomb." A similar view of Doubravka's burial place was expressed earlier, in 1843, by Edward Raczyński in his study Wspomnienia Wielkopolski to jest województw poznańskiego, kaliskiego i gnieźnieńskiego (Memories of the Greater Poland districts of Poznań, Kalisz and Gniezno). However, the burial place of the Bohemian princess is now considered to be unknown. Doubravka's death weakened the Polish Bohemian alliance, which finally collapsed in the mid 980s.