Кіріспе
Француз саясаттанушысы Оливье Рой (1949 жылы Ла-Рошельде туған) – француз саясаттанушысы, Италияның Флоренция қаласындағы Еуропалық институттың профессоры. Ол секуляризация және ислам тақырыбында мақалалар мен кітаптар жариялады, оның ішінде "Жаһандық ислам" және "Саяси исламның сәтсіздігі". Ол кейбір басқа сарапшылардан өзгеше, радикалды исламға ерекше көзқараспен қарайды, оны діндар және "нақты" мұсылман қауымдастығының бөлігі емес, радикалистік және "виртуалды", сондай-ақ батыстыққа айналған және шеткі деп санайды. Жақында ол "Шарли Эбдо" журналына жасалған шабуыл және 2015 жылғы қарашада Парижде болған теракт туралы жазды.
Olivier Roy (born 1949 in La Rochelle) is a French political scientist, professor at the European University Institute in Florence, Italy. He has published articles and books on secularisation and Islam including "Global Islam", and The Failure of Political Islam. He is known to have "a different view of radical Islam" than some other experts, seeing it as peripheral, Westernized and part of a radicalized and "virtual" rather than pious and "actual" Muslim community. More recently he has written on the Charlie Hebdo shooting, and the November 2015 Paris attacks.
Ерте өмір
Рой 1949 жылы Ла-Рошельде дүниеге келген. Рой философия саласында агрегация және 1972 жылы Француз Ұлттық тілдер және шығыс өркениеттері институтынан парсы тілі мен өркениеті бойынша магистр дәрежесін алды. 1973 жылы орта мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді. 1970-ші жылдары "La Gauche prolétarienne" (Пролетариаттық солшыл) маоистік қозғалысында қатысты. 1996 жылы ИЭП-тен саяси ғылымдар бойынша докторлық диссертациясын қорғады.
Мансап
Ол бұрын Франция Ұлттық ғылыми зерттеулер орталығында (CNRS) ғылыми директор, ал Әлеуметтік ғылымдардағы жоғары оқу орны (EHESS) мен Париждегі саяси зерттеулер институтында (IEP) оқытушы болып жұмыс істеген. 1984 жылдан 2008 жылға дейін Франция Сыртқы істер министрлігінің кеңесшісі қызметін атқарды. 1988 жылы Рой Біріккен Ұлттар Ұйымының Ауғанстандағы көмек көрсетуді үйлестіру жөніндегі кеңсесінің (UNOCA) кеңесшісі болды. 1993 жылдың тамызынан бастап 1994 жылдың ақпанына дейін Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының (ЕҚЫҰ) Тәжікстандағы арнайы өкілі болып тағайындалды, содан кейін 1994 жылдың қазанына дейін Тәжікстандағы ЕҚЫҰ миссиясының басшысы болды. Рой Иран, ислам және Азия саясаты тақырыбында бірнеше кітап жазған. Оның еңбектеріне «Глобалданған ислам: жаңа үмметті іздеу», «Бүгінгі Түркия: Еуропалық мемлекет пе?» және «11 қыркүйек – аңыз» кітаптары кіреді. Сондай-ақ, ол «Central Asian Survey» академиялық журналының редакциялық алқасының мүшесі. Оның ең танымал кітабы – «Саяси исламның сәтсіздігі» (1992) (1994), саяси исламды зерттеуші студенттер үшін негізгі оқулық саналады. Рой 2005 жылы Францияда болған тәртіпсіздіктер туралы көп жазды, зорлық-зомбылықтың діни себептерден туындағаны туралы пікірді жоққа шығарды. Оның пікірінше, исламизм – қиын жағдайдағы жастардың зорлық-зомбылыққа бейімділігін көрінетін бір құрал ғана. Бұл пікірге Ройдің зиялы қарсыласы Жиль Кепель қатаң қарсылық білдірді. Оның «Сәлемдесушілік исламға қарсы тұрады» (Колумбия, 2007) атты кітабы зайырлы қоғамда исламның орнына және Батыстағы мұсылман иммигранттарының әртүрлі тәжірибесіне қатысты көзқарастарды ұсынады. Рой мұсылман зиялыларының мұсылмандарға «нағыз сенуші» болып қала тұра, секулярлы әлемде өмір сүруге қалай мүмкіндік бергенін зерттейді. 2010 жылы ол «Киелі білушіліксіздік, дін мен мәдениет жолдары айырғанда» атты кітабын жариялады, онда дін, этника және мәдениеттің талдауы жасалған және осылардың айырылысуының салдары қарастырылған. Шарли Эбдоға жасалған шабуылдан кейін, француз мұсылмандарының көпшілігі зорлық-зомбылықтың алдын алуға бейілді екенін айтты, ал 2015 жылдың қарашасында Парижде болған шабуылдардан кейін «Нью-Йорк Таймс» газетінде ИМ және оған қарсы күреске қатысты стратегиялық талдау жариялады. Рой: «Мені террористік зорлық-зомбылық пен исламның салафизм арқылы діни радикализмі арасындағы байланысты елемегенім үшін айыптады, бұл сенімнің өте консервативті түсіндірмесі. Мен осы барлық аспектілерді жақсы білемін, бірақ біз зерттеп жатқан құбылыстарды түсіндіру үшін олардың жеткіліксіз екенін айтамын, себебі қолда бар эмпирикалық деректердің негізінде себеп-салдар байланысын табу мүмкін емес» деді.