Кіріспе
Солтүстік Йоркширдегі Пикеринг аңғары – Англияның Солтүстік Йоркшир аймағындағы аласа, жазық жер. Оны Дервент өзені кесіп өтеді. Аймақ шашыраңқы ауылдармен және кішкентай сауда орталықтарымен сипатталады. Бұл жерде ежелгі тас дәуірінен бері үздірілмей адамдар қоныстанған. Бүгінгі күні экономиканың басым бөлігі ауыл шаруашылығына негізделген, сонымен қатар жеңіл өнеркәсіп және туризм де маңызды рөл атқарады.
The Vale of Pickering is a low lying flat area of land in North Yorkshire, England. It is drained by the River Derwent. The landscape is rural with scattered villages and small market towns. It has been inhabited continuously from the Mesolithic period. The present economy is largely agricultural with light industry and tourism playing an increasing role.
Орналасу және тасымалдау
Пикеринг аңғары – шығыс-батысқа қарай бағытталған аласа жазық. Оның оңтүстік шекарасын Йоркшир Волдс тіктеуі, солтүстік шекарасын Солтүстік Йоркшир құрлыстарындағы коралл тасты таулардың етегі, шығысын Солтүстік теңіз жағалауы, ал батысын Ховард төбелері анықтайды. Аңғардағы шығыс-батысқа бағытталған басты жолдар (A64 және A170) соңғы мұз дәуірінен кейін аңғарда пайда болған мұздық көлдің жағалау бойымен өтеді. А169 басты жолы солтүстік-оңтүстік бағытында аңғардан өтіп, Малтон және Пикеринг қалаларын байланыстырады. Аңғардың шығыс жиегінде A165 тас жолы Скарборо қаласы арқылы солтүстік-оңтүстік бағыттағы жағалау жолымен қозғалысты қамтамасыз етеді. Басты теміржол жолы аңғардың шығыс бөлігін оңтүстіктен солтүстік-батысқа қарай кесіп өтеді, Малтонды Скарборомен байланыстырады, ал шығыс жағалауындағы теміржол Скарбороны Файли және Бридлингтонмен жалғастырады. Пикерингтен Гросмонтқа, содан кейін Уитбиге дейін саяхаттайтын тарихи теміржол бар, ол туристік маусымда бу және ескі дизель локомотивтерін пайдаланады. Әкімшілік жағынан Пикеринг аңғары толығымен Солтүстік Йоркшир біртұтас әкімшілік аймағының құрамына кіреді.
the North Sea coast to the east and the Howardian Hills to the west. The east–west orientated main roads (A64 and A170) in the vale follow the shoreline of the glacial lake, which formed in the vale after the last ice age. The main A169 road crosses the vale in a north–south direction, joining the market towns of Malton and Pickering. At the eastern edge of the vale the A165 carries traffic along a north–south coastal route through Scarborough. The main line railway crosses the eastern part of the vale from south to north west linking Malton to Scarborough and the east coast rail line links Scarborough to Filey, and Bridlington. There is a heritage railway from Pickering to Grosmont with connections to Whitby, which operates steam and old diesel engines in the tourist seasons. Administratively, the Vale of Pickering lies wholly in the North Yorkshire unitary authority area.
Климат
Біріккен Корольдіктің құрамында Пикеринг аңғарында әдетте салқын жаз және салыстырмалы түрде жұмсақ қыс мезгілі болады. Ауа райы күннен күнге және маусымдар бойынша өзгеріп тұрады. Аймақтың географиялық орны батыс желдерінің, төмен қысымдық аймақтардың және олармен байланысты фронттардың күшті әсер етуіне себеп болады, бұл әсіресе қыс айларында дауылды және желді ауа райын келтіреді. Төмен қысымдық аймақтардың арасында көшпелі антициклондық аймақтар жиі пайда болады, олардың әсерінен қолайлы ауа райы орналысады. Қыс мезгілінде антициклондық аймақтар суық және құрғақ ауа райын әкеледі. Жазда антициклондық аймақтар құрғақ және тұрақты жағдайларды тудырады, бұл құрғақшылыққа алып келуі мүмкін. Бұл аймақ географиялық орнына қарамастан, Солтүстік Атлант мұхитындағы Гольфстрим ағысының әсерінен қыста жұмсақ, ал жазда салыстырмалы түрде салқын болады. Ауа температурасы күнделікті және маусымдық өзгерістерге ұшырайды. Температура түнде көбінесе төмендейді, ал қаңтар айы – жылдың ең суық кезеңі, орташа ең жоғары температурасы 5,8 градус Цельсийді құрайды. Шілде айы әдетте ең жылы ай болып табылады, орташа ең жоғары температурасы 19,4 градус Цельсийге жетеді. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 129 күнге дейін созылады.
Геология
Мұздықтан кейінгі Пикеринг көлі орналасқан аңғарда мұздық ағынды шөгінділерімен жабылған, көбінесе тегіс топография басым. Алыс шығыста жартасты саз және мореналармен төмендіктеу жерлер кездеседі. Негіздегі юралық құмтастар мен сазтастар ландшафтқа тікелей әсер етпейді. Ховард тауларының етегінде және Солтүстік Йорк Моорс аймағында юралық әктастың шағын участалары бар, ал оңтүстік-шығыстағы Волдс тауларының түбінде құммен араласқан эрозияға ұшыраған бор тастары кездеседі. Аңғардың шет жағаларында әктас сулы горизонттармен байланысты бұлақтар бар.
Су бұру
Пикеринг аңғары – айналағы төбелердің су жиналатын алабы. Аймақтың шығыс жағында арнасы түзетілген және түзуленген Хертфорд өзені батысқа қарай Дервентке құяды, ол Скарбородан бірнеше шақырым жерде бастау алатын Солтүстік Йоркшир тауларынан басталып, оңтүстікке қарай аңғарға ағып келеді. Аймақтың батыс бөлігінде Рай өзені және оның көптеген салалары шығысқа қарай ағып, Малтонның солтүстігінде Дервентке қосылады. Дервент содан кейін Малтон мен Киркхэм шатқалы арқылы оңтүстікке қарай ағып, ақырында Бамби-он-де-Марш тұсында Оуз өзеніне қосылады. Пикеринг аңғарындағы көптеген су жолдары Пикеринг аңғарының ішкі дренаж кеңесімен күтіледі.
Табиғат тарихы
Соңғы мұздық дәуірден кейін Пикеринг көлі біртіндеп тартылып, өзендер мен батпақтардың күрделі жүйесін қалдырды. Балдырлар, батпақтар, шалғынды далалар мен ылғалды жайылымдар адамдар тарапынан кептірілді. Өзендермен қатар, ландшафт су деңгейін реттейтін каналданған арналар мен каналдардың желісімен кесіліп өтеді. Өзен инженерлерінің және жерді кептірудің салдарына қарамастан, Пикеринг аңғарының өзендері аймақтың ең маңызды жануарлар дүниесінің бірі болып қала береді. Өзен жағалауларында көптеген су құстары, өсімдіктер, жәндіктер мен сүтқоректілер мекендейді, ал батыс аймақтағы өзендерде шырыш және алабұқа балықтары гүлденеді. Жиі тереңдетіліп, ауыл шаруашылығынан ағылған сулармен ластанған терең арналар жануарлар үшін нашар орта болып табылады. Жерді кептірудің арқасында егістік және жайылым үшін қолайлы топырақтар пайда болды. Аймақта ашық жайылымдар, қарқынды егістік өндірісі және көбірек ұсақ тілімделген, жасыл төбелі ландшафттар бар, бұл аңғардың әртүрлілігін арттырады. Ормандық жерлер аз, бірақ Батыс Эйтон және Уайкхэмге қарай шығыс жағында көбірек. Жағалау аймағының ландшафты мүлдем өзгеше. Шығыс жері бұрынғы Пикеринг көлінің мұздық бөлігі болған жоқ, ал мұздық шөгінділері дөңгелек және толқынды ландшафтты қалыптастырды. Барлық аймақтарда ауыл шаруашылығының дамуы табиғи ортаның жоғалуына әкелді, бірақ қазіргі уақытта бақыланып, сақталып жатқан бұрынғы аймақтардың шағын қалдықтары ғана қалды.
Тарих және қоныстану
Бұл аймақта адамның болғандығына қатысты ең ерте белгілер мезолит дәуіріне дейін жетеді. Осы кезеңдегі ең маңызды қоныс – Стар Карр, археологтар бұл жерде 10 500 жыл бұрынғы тұрақты үйдің іздерін тапқан, сондай-ақ Скарбороға жақын көлдің бетінен 18–20 футқа созылатын ағаш платформаны тапқан. Сулы жағдайларға байланысты, органикалық қалдықтар мен кремний құралдарының көп мөлшері сақталған. Бұл Ұлыбританиядағы ең белгілі мезолиттік орын. Пикеринг көлінің шығыс жағасында орналасқан бұл жерді қайың ағаштары қоршап тұрған, олардың бір бөлігі кесіліп, бұтақтар мен бұталардан жасалған қарапайым платформа құру үшін пайдаланылған. Ауыл құру үшін бұл құрылымның үстіне топырақ пен тас үйінділері жиналған. Бұл жерге шамамен төрт-бес отбасы уақыт-уақыт келіп, аң аулау, балық аулау, жабайы өсімдіктер жинау, құрал-жарақ жасау және киім үшін тері өңдеумен айналысқан. Аңғардың оңтүстік шетінде Батыс Хеслертон орналасқан, жақындағы қазба жұмыстары б.з.д. 5000 жылға дейінгі соңғы мезолит дәуірінен бері үздіксіз қоныстанғандығын көрсетті. Бұл орын неолит дәуірінен бастап қазіргі күнге дейінгі тұрғын үйлер мен қоныстардың көптеген іздерін ашты. Келесі неолит дәуіріндегі егіншіліктің дамуы аймақ бойынша жерлеу дөңгелектерінің таралуынан көрінеді. Аңғардың шетінде қола және темір дәуіріне қатысты іздер табылған. Римдік жолдар мен виллалардың бөліктері осы кезеңде аңғардағы экономикалық белсенділікті көрсетеді. 2011 жылы қазіргі Шербурн ауылының жанында, аңғардың оңтүстік-шығыс шетіндегі қазба жұмыстары ірі англосаксон қонысының қалдықтарын ашты. Аңғар 11-15 ғасырлар аралығындағы ағылшын ортағасырлық кезеңінің көптеген іздерімен толы. Хелмсли және Пикеринг сияқты қамалдар, сондай-ақ бекітілген үйлер мен шіркеулер бар. Миддлтонде ортағасырлық жолақты егістіктердің көрнекті мысалы сақталған. 17-18 ғасырларда бай жер иелері Вайкхэм аббаттығы, Наннингтон Холл және Эбберстон Холл сияқты әдемі ғимараттар мен меншіктер құрды. Пикеринг аңғарының қоныстану үлгісі ерекше. Екі түрлі қоныс бар, екеуі де жер бедерімен байланысты. Бірінші топ – аймақтың солтүстік және оңтүстік шеттеріндегі ауылдар мен қалалар. Бұл қоныстар мұздық көлдің бұрынғы жағалауына жақын орналасқан. Олар сулы жерлер бойында, су өткізбейтін тау жыныстарымен кездесетін жерде салынған. Бұл қоныстармен байланысты көптеген аудандар аңғардың түбінен жоғарыраққа қарай созылады, яғни әрқайсысының әртүрлі топырақ түрлері мен биіктігі бар. Екінші типтегі қоныстар аңғардың түбінде орналасқан. Бұл – көтеріңкі жерлерде орналасқан, бірақ кеңірек араласқан шағын ауылдар. Бұл ауылдар 19 ғасырдың басында карр жерлерін кептіруден кейін салыстырмалы түрде кеш жабылған. Бұл қоныстарды ұзын, тар жолдар мен кең шөптесін жолдар байланыстырады, ал олардың бойында тығыз, жақсы күтілген қоршаулар орналасқан. Құрылыс материалдары жұмсақ әк тастан және құмтастан бастап, қатты құмтасқа дейін әртүрлі. Шатырлардың тік еңістері ескі ғимараттардың сабанмен жабылғандығын көрсетеді, бірақ олардың көп бөлігі қызыл черепицамен ауыстырылған.
Экономика
Рыдэйл ауданының ең ірі халық орталықтары Хельмсли, Киркбимурсайд, Пикеринг және Мальтон қалалары болып табылады, онда аудан халқының шамамен жартысы тұрады. Аймақтың шығыс бөлігіне Скарборо қаласының ықпалы зор. Рыдэйл ауданындағы әрбір сауда қалашығында өнеркәсіптік пайдалануға арналған учаскелер бар, оларды жеңіл өнеркәсіп және қызмет көрсету саласындағы шағын фирмалар пайдаланады. Ауданның ең ірі жұмыс берушісі – Мальтон бекон фабрикасы, онда 2000-нан астам адам жұмыс істейді. Басқа кәсіпорындар көбінесе 25 адамнан кем жұмыспен қамтиды. Пикеринг аңғарының Скарборо ауданында Хунманбиде шағын өнеркәсіптік аймақ орналасқан. Аңғардағы жұмыспен қамтудың басты көзі – ауыл шаруашылығы, сондай-ақ сауда қалаларында және жағалауға жақын жерлердегі туризм мен бөлшек сауда.