Кіріспе

Азияға саяхат еткен 14 ғасырғы католик еуропалық саяхатшы

Джованни де Мариньолли (Johannes Marignola;), кейде Джон Марьинолли немесе Джон Флоренциялық деп аталған, ортағасырлық Қытай мен Үндістанға барған белгілі католик еуропалық саяхатшы болды.

Ерте өмір

Джованни, шамамен 1290 жылға дейін, флоренциялық ақсүйек Марьинолли отбасында дүниеге келді. Отбасы қазір толықтай жойылған, бірақ соборға жақын орналасқан Виа де’ Серретани көшесі бұрын олардың атымен аталып келген. Джованни жас кезінде Францискан Санта-Кроче базиликасында тәлімін алды. Оның еңбектерінде кейін Болонья университетінде теология профессоры болғаны айтылады.

Кету

1338 жылы ол Авиньонға келді, онда папа Бенедикт XII сотын өткізді, Қытайдың ұлы ханынан (қытайлық Юань әулетінің моңғол императоры) келген елшілік, ханның өзінен және оның қызметіндегі христиан Алан дворяндарынан понтификке хаттар әкелді. Бұл дворяндар Монте Корвино қайтыс болғаннан бері сегіз жыл (сегіз жылдан астам) рухани жетекшісіз қалғанын және осындай жетекшіге зор мұқтаждық сезінетінін мәлімдеді. Папа хаттарға жауап беріп, хан сарайына өзінің легаттары ретінде төрт дін қызметкерін тағайындады. Комиссия хаттарында "Флоренциялық Иоанн" есімі үшінші болып тізілген. Төрт бас елшімен бірге үлкен топ саяхат жасады: Ханбалықта (қазіргі Пекин) елшілік бастапқыдағы елу адамның отызы екісінен тұрды. Миссия 1338 жылдың желтоқсан айында Авиньоннан аттанды, 1339 жылдың 10 ақпанында Неапольде "татар" елшілерін күтіп алды, және 1 мамырда Константинопольге жақын Пэраға жетті. Сол жерде Византия императоры Андроник III батыс шіркеуімен келісімге келу және одақтасу үшін бекер өтініш жасады. 24 маусымда олар Қара теңіз арқылы Қырымдағы Каффаға жүзіп, одан Алтын Орда ханы Өзбектің сарайына, Волгадағы Сарайға сапарлады. Хан оларды 1339-1340 жылдардың қысында қонақжайлылықпен қарсы алды, содан кейін оларды шөл дала арқылы Армалекке немесе Алмалыққа (қазіргі Хуочэн округінің ішінде), Шағатай әулетінің солтүстік ордасына қадағалаушылармен бірге жіберді. Мариньолли айтқандай: «Сол жерде біз шіркеу салдық, жер сатып алдық, ән шырқадық және бірнеше адамды крещениеге шомырдық, әсіресе бір жыл бұрын епископ (Армалек епископы) және алты басқа кішкентай монах Христиан діні үшін даналықпен шейіт болған еді».

Қытайда

1341 жылдың қысында Алмалықтан шығып, олар Гоби шөлін Құмул арқылы (қазіргі Хамиде) өтіп, 1342 жылдың мамыр-маусымында Ханбалыққа жетті. Оларды Қытайдағы Юань әулетінің соңғы императоры Тогон Темур жақсы қарсы алды. Қытай жылнамаларындағы жазба Марьиноллидің қабылдану жылын Фолланг (яғни, Фаранг немесе Франк) елдерінен келген ұлы жылқылардың келуімен байланыстырады. Олардың бірінің ұзындығы 11 фут 6 дюйм, биіктігі 6 фут 8 дюйм, ал түсі толығымен қара болған. Марьинолли Ханбалықта үш-төрт жыл тұрды, содан кейін Оңтүстік және Шығыс Қытай арқылы Кванчжоуға (қазіргі Сямен) сапар шегіп, шамамен 1347 жылдың желтоқсанында Қытайдан кетті. Ол Қытайдағы христиан қауымына, оларға көрсетілген императорлық қолдауға және қытай мәдениетіне қатты әсерленді.

Қайту

Ол 1348 жылы Пасха аптасында Колумбумға (Малабарда Каулам, Коллам немесе Килон) жетті. Бұл жерде ол 1330 жылы Рим папасы Иоанн XXII Колумб епископы (Квилон епархиясы) етіп тағайындаған Северактан Джордан негізін қалаған латын қауымының шіркеуін тапты. Мұнда Мариньолли он алты ай болды, содан кейін ол, көшпенді саяхатқа шықты. Алдымен ол қазіргі Мадрас қаласының жанындағы Сент-Томас қасиетті орнына барды, содан кейін ол Саба патшалығы деп атаған жерге, Яғуда кітабындағы Шебаға теңестірген аймаққа сапар шекті, бірақ түрлі мәліметтерге сүйенсек, бұл Жава болған сияқты. Еуропаға қайта оралу жолында Малабарға қайтып келе жатып, ол қатты дауылға тап болды. Олар Сейлонның оңтүстік-батысындағы Первили немесе Первилис (Берувала немесе Берберин) кішкентай портында паналады; бірақ мұнда легат "Коя Джаан (Ходжа Джахан) деп аталатын бір тиран, евнух және қарғыс атқан сараценнің" қолына түсті, ол оған құрметпен қарағанын көрсетсе де, төрт ай бойы тұтқынға алып, үйіне алып бара жатқан барлық сыйлықтар мен шығыс ескерткіштерін тонады. Сейлондағы бұл тұтқындау Мариньоллиге буддалық монахтар, Сейлонның түпкі тұрғындары және басқа да кереметтер туралы көптеген қызықты мәліметтер беруге мүмкіндік берді. Ол Жұмақтың 40 шақырай жерде екенін білді, бірақ сол аймақты зерттеуге мүмкіндік болмады. Бұл жұмыс 1768 жылға дейін ешкімнің назарына ілікпеген сияқты, ол Добнерде жарияланды. Осылайша, басылымда Марьинолли 1820 жылға дейін оқылмағандай көрінеді, содан кейін Майнерт оның саяхаттары туралы мақала жариялады. Кунстманн орта ғасырлардағы діни саяхатшылар туралы зерттемелерінің бірін осы оқиғаға арнады.