Кіріспе
Топологиялық кеңістіктердің гомология теорияларының ортақ қасиеттері Математикада, әсіресе алгебралық топологияда, Эйленберг-Стинрод аксиомалары – топологиялық кеңістіктердің гомология теорияларының ортақ қасиеттері болып табылады. Аксиомаларды қанағаттандыратын гомология теориясының классикалық мысалы – Сэмюэл Эйленберг және Норман Стинрод жасаған сингуляр гомология. Гомология теориясын Эйленберг-Стинрод аксиомаларын қанағаттандыратын функторлар тізбегі ретінде анықтауға болады. 1945 жылы жасалған аксиоматикалық тәсіл, аксиомаларды қанағаттандыратын барлық гомология теорияларына ортақ нәтижелерді, мысалы Майер-Виторис тізбегін дәлелдеуге мүмкіндік береді. Егер өлшем аксиомасын (төменде сипатталғандай) жойсақ, қалған аксиомалар ерекше гомология теориясын анықтайды. Ерекше кохомология теориялары алғаш рет К-теориясы және кобордизмде пайда болды.
In mathematics, specifically in algebraic topology, the Eilenberg–Steenrod axioms are properties that homology theories of topological spaces have in common. The quintessential example of a homology theory satisfying the axioms is singular homology, developed by Samuel Eilenberg and Norman Steenrod. One can define a homology theory as a sequence of functors satisfying the Eilenberg–Steenrod axioms. The axiomatic approach, which was developed in 1945, allows one to prove results, such as the Mayer–Vietoris sequence, that are common to all homology theories satisfying the axioms. If one omits the dimension axiom (described below), then the remaining axioms define what is called an extraordinary homology theory. Extraordinary cohomology theories first arose in K theory and cobordism.
Салдарлар
Гомология топтары туралы кейбір фактілерді аксиомалардан тікелей шығаруға болады, мысалы, гомотоптық эквивалентті кеңістіктердің гомология топтары изоморфты болады. Кейбір салыстырмалы түрде қарапайым кеңістіктердің, мысалы n сфераларының гомологиясын аксиомалардан тікелей есептеуге болады. Осыдан (n-1) сферасы n дискінің қайтарылуы емес екенін оңай көрсетуге болады. Бұл Брауэрдің тұрақты нүкте теоремасын дәлелдеуде қолданылады.
Өлшем аксиомасы
Өлшем аксиомасынан басқа Эйленберг-Стинрод аксиомаларының бәрін қанағаттандыратын "гомологияға ұқсас" теория ерекше гомология теориясы (соответственно, ерекше кохомология теориясы) деп аталады. Мұндай теориялардың маңызды мысалдары 1950 жылдары табылды, мысалы, топологиялық K-теориясы және кобордизм теориясы, олар ерекше кохомология теориялары болып табылады және оларға сәйкес келетін гомология теорияларымен бірге келеді.