Кіріспе

Мельбурн қаласындағы қоғамдық алаң, Австралия

Қала алаңы – Австралияның Виктория штатындағы Мельбурн қаласының Орталық бизнес ауданында (CBD) орналасқан қоғамдық алаң болатын. Алаң Свонстон көшесі, Коллинз көшесі, Флиндерс-лейн және Вестин қонақ үйімен шектелген. Мельбурн қала әкімдігінің және Сент-Пол соборының тарихи ескерткіштері тиісінше солтүстік және оңтүстік жақтағы көшелердің ар жағында орналасқан. Алаң бірнеше рет қайта жаңартылып, жылдар бойына дау-дамайларға себеп болған. 2017 жылдың 3 сәуірінде Метро туннелі жобасының бір бөлігі ретінде Ратуша станциясының құрылысына дайындық үшін жабылып, сол жылдың соңында бұзылды. Алаң 2025 жылы туннель аяқталғаннан кейін қайта қалпына келтіріледі.

Тарих

Мельбурнның орталық бизнес ауданы (CBD) 1837 жылы Роберт Ходдл жасаған 8 х 4 қалалық блоктан тұратын тікбұрышты тор ретінде салынды, ал шеттерінде ашық кеңістіктер қалдырылды. Австралияның көптеген алғашқы қалалық жоспарлары сияқты, бұл жоспарда да азаматтық немесе ашық кеңістіктер болмады, бірақ базарлар, мемлекеттік ғимараттар және шіркеулер үшін арнайы блоктар немесе жер участақтары бөлінді. Бұл қоғамдық кеңістіктердің немесе кең бульварлардың жоқтығы 1850 жылдан бастап сынға түсті, ал 1850 жылдардан 1950 жылдарға дейін желі ішінде қоғамдық алаңдар құру туралы ұсыныстар жиі айтылды.

Кеңес әрекет етеді

1961 жылы архитектор және қалалық кеңес мүшесі сэр Бернард Эванс Мельбурнның Лорд-мэрі болған кезде, ол Флиндерс-стрит станциясына қарама-қарсы теміржол ауласының үстінде жаңа қалалық зал бар азаматтық алаңның орнына, қалалық зал мен собордың арасында қалалық алаң құру керек деген пікірде болды; немесе қалалық залдаң солтүстігінде немесе шығысында кеңістік болуы мүмкін; бірақ ол өзінің әріптес кеңесшілерін мұндағы дұрыстығына көндіре алмады. 1966 жылы Королева Виктория ғимараты (Свонстон және Коллинз көшелерінің бұрышында) және іргелес орналасқан Сити-клуб қонақ үйі (қалалық залға қарама-қарсы) болашақ дамуды күтіп тұрған құрылыс компаниясымен бұзылғаннан кейін, Кеңес бұл жердің қалалық алаң үшін өте қолайлы екеніне шешім қабылдады және жерді сатып алды. Олар қалалық зал мен собордың арасындағы Свонстон көшесі бойындағы және шығысқа қарай, Регент театрына дейін, оның ішіндегі мүлікті сатып алу процесін бастады. Сатып алынған ғимараттардың қатарында Кафедральдық қонақ үй, Кафедральдық үй, Гайдың ғимараттары (1969 жылы бұзылған), Гриннің ғимараты, Ратуша палаталары (1971 жылы бұзылған), Вентворт үйі және Флиндерс-лейндегі Регент үйі болды. 1970 жылы Регент театры жабылғаннан кейін, Кеңес оны да сатып алды, оны үлкен алаң мен қонақ үй мұнарасын салу үшін бұзуды жоспарлады, бұл жобаның қаржыландырылуына көмектесуі тиіс еді, бірақ 1974 жылы кәсіби одақ шешімімен бұл қадам тоқтатылды. 1968 жылы Виктория ғимараты мен Сити-клуб қонақ үйінің орнына уақытша шөптік алаң мен төселген жолдар жасалды. 1970-ші жылдардың басында ол Флиндерс-лейнге дейін, содан кейін шығысқа қарай Реджент-плейске дейін кеңейтілді. 1976 жылдың ақпанында осы алаңда AC/DC тобының "It's a Long Way to the Top (If You Wanna Rock 'n' Roll)" синглына видеоклип түсірілді. Бұл видео Свонстон көшесімен жүріп өткен жүк көлігінің артқы жағында түсірілген нұсқасымен бір күні түсірілді.

Тұрақты квадрат

1976 жылы Мельбурн қалалық кеңесі тұрақты алаңның дизайнын жасау үшін архитектуралық конкурс жариялады, оны Дентон Коркер Маршалл архитекторлары жеңіп алды. Дизайн күрделі талаптарға жауап ретінде алып бейнеэкраны, мейрамханалар, дүкендер және ашық ауадағы кафелерді қамтиды; шыныдан жасалған шатырмен, көмкерілген амфитеатрмен, граффити қабырғасымен, айналатын бассейнмен, су төбесімен және каскадтармен, сондай-ақ алаңның негізгі аймағымен байланысты. Көптеген элементтер мен үлкен жазық аумақ кесілген көк таспен қапталған. Чарльз Саммерстің 1864 жылғы Берк пен Уиллс ескерткіші, бұрын Коллинз және Рассел көшелерінің қиылысында орналасқан, каскадтардың үстіне қойылды. 1980 жылдың 28 мамырында Елизавета II салтанатты түрде ашты. Жаңа алаң көпшіліктің сынына ұшырады. "The Age" газеті хабарлағандай, "газет тілшілерімен сұхбаттасқанда және радиодағы эфирде көптеген мельбурндықтар ұзақ күткен қалалық алаңды бос екендігі, оның даулы бейне матрицалық экранының шуы және Регент театрының қабырғасы бойымен созылған шыныдан жасалған болат шатырдың қаталдығы үшін сынады". Рон Робертсон Сваннның "Vault" атты сары түсті үлкен болат мүсіні, алаңның орталық бөлігі ретінде тапсырыс берілген, 1981 жылдың шілдесінде қоғамдық пікірталасқаннан кейін Бэтмен паркіне көшірілді. 1981 жылдың 14 қаңтарында су тасқыны бассейнінде жүзіп жүрген 12 жасар бала су тасқынының сүзгі жүйесіне сорылып, суға батып кеткен деп есептелді. Өрт сөндірушілер 40 минуттан астам уақыт бойы тұтқында болған баланы құтқаруға қол жеткізді. Келесі онжылдықтарда алаңның сәтсіздігі көріне түсті.

Екінші квадрат

1990 жылдардың ортасында алаңның шығыс жартысы Westin қонақ үйін салу үшін әзірлеуші Дэвид Марринерге сатылды. Бұл күрделі келісімшарттың аясында Регент театры қайта жаңартылып, оны Марринердің Staged Developments компаниясы басқаруға тиіс болды. 1997 мен 2000 жылдар аралығында алаңның қалған бөлігі әлдеқайда қарапайым жоспармен қайта құрылды: қонақ үйдің төменгі қабаттарында барлар мен кафелер ашылды, орындықтар қойылды, үлкен емен ағашы Коллинс-стрит бұрышына көшірілді, іс-шаралар өткізуге арналған үлкен, тегіс гранитті қиыршық таспен жабылған алаң жасалды, сондай-ақ 450 орындық автотұрақ салынды. 2003 жылы алаңды көгалдандырып, жасыл желекшелермен және бейресми отыру орындарымен көркейту үшін көтеріңкі жазықтар қосылды. Алаңның аумағы едәуір қысқарғаннан және 2002 жылы жақын жердегі Федерация алаңының ашылуынан кейін, қалалық алаңның маңызы азайды. 2011 жылдың қазан айында қала әкімі Роберт Дойл 100-ге жуық "Оккупация Мельбурн" наразыларын қалалық алаңнан шығаруға бұйрық берді, бұл бұйрық 400-ге дейін тәртіпсіздікке қарсы полиция қызметкерлерімен орындалды.

Ағымдағы жағдай

2016 жылдың басында метро туннелі құрылысының бір бөлігі ретінде Сити-сквердің сатып алынып, КҚБ Оңтүстік станциясын салу үшін бұзылатыны жарияланды, бұл станция қалалық әкімшілік станциясы деп аталады. Сити-сквердегі кәсіпорындар көшірілді және алаң 2017 жылдың 3 сәуірінде жабылды. Алаңды және оның астындағы автотұрақ құрылымының бөлігін бұзу 2017 жылдың соңында басталды. 2019 жылы құрылыс шуын және шаң-тозаңды басу үшін үлкен дыбыс өткізбейтін жабын орнатылды. Дыбыс өткізбейтін жабын 2022 жылы екі 50 метрлік кран арқылы алты айдан астам уақыттан кейін демонтаждалды. 2021 жылы жергілікті суретші Эмма Коултердің "Кеңістіктік деконструкция #23 (тұрақтылық)" атты суреті жабынға салынды. Алаңды қайта құрудың жобалары алаңның дерлік бұрынғы қалпына келтірілетінін, бірақ жаңа станцияға кіреберіс солтүстік жағында болатынын көрсетеді. Тағдырынан адасқан саяхатшылар Барк пен Уиллстің әйгілі мүсіні 2017 жылы Сити-скверден алынып, станция аяқталғаннан кейін Коллинз және Суонстон көшелерінің бұрышына қайта орнатылмақ. Джон Мокридж фонтанының су қабырғасы да қайтарылып, Коллинз көшесі бойындағы Сити-сквердің солтүстік жиегіне орнатылмақ.