Кіріспе
Оңтүстік Африкалық крикетші Хашим Магомед Амла ОИС (1983 жылғы 31 наурызда туған) – Оңтүстік Африканың бұрынғы халықаралық крикетшісі, тест матчтары мен бір күндік ойындарда ұлттық құраманың капитаны болған. Амла бір күндік матчта ең жылдам 3000, 4000, 6000 және 7000 ұпай жинаған, ал 5000 ұпайға жеткен екінші ойыншы. Ол сондай-ақ бір күндік ойында 10 жүздікке (century) ең жылдам жеткен крикетші. Ол Оңтүстік Африка үшін ойнаған ең ұлы ойыншылардың бірі және барлық уақыттағы ең үздік ашылушы (opening batsman) ойыншылардың бірі саналады. Оң қолмен ойнайтын Амла 2012 жылғы шілдеде Лондонның «Овал» стадионында Англияға қарсы өткен матчта 311 ұпай жинап, Оңтүстік Африка крикетшісінің ең жоғары жеке тесттік көрсеткішінің рекордын жасады. Ол бір күндік халықаралық крикетте (ODI) 15, 16, 17, 18 және 20 жүздікке (century) ең жылдам жеткен крикетші, бұл көрсеткішті сәйкесінше 86, 94, 98, 102 және 108 иннингсте (innings) көрсетті. Ол барлық тест ойындарына қатысатын елдерге қарсы жүздіктер (centuries) соққан төртінші ойыншы. 2013 жылы «Висден» журналы оны «Жылдың үздік крикетшілерінің» бірі деп атады. 2017 жылы Үндістан Премьер-лигасында «Кингс XI Пәнжаб» командасы сапында 2 жүздік (century) соқты. 2017 жылғы 3 маусымда ол бір күндік ойындарда 25 жүздікке (century) ең жылдам жеткен крикетші атанды. 2018 жылғы 19 қаңтарда Амла Вират Кохлидің бір күндік крикетте 27 жүздікке (century) ең жылдам жеткен ойыншының рекордын бұзды. Амла 167 иннингсте (innings) бұл көрсеткішті бағындырып, Кохлидің 169 иннингсін (innings) артта қалдырды. Ол Квинтон де Кок, Фаф ду Плессис және АБ де Вильерспен бірге Оңтүстік Африка командасының ұзақ жылдар бойы шабуылдың негізгі күшін құрады, команданың тұрақты түрде және жоғары қарқынмен ұпай жинауына көмектесті. 2019 жылғы 8 тамызда Амла халықаралық крикеттен зейнетке шығуын жариялады. 2023 жылғы 18 қаңтарда Амла барлық крикеттен зейнетке шығуын мәлімдеді.
Hashim Mahomed Amla OIS (born 31 March 1983) is a South African former international cricketer who captained the national side in Tests and ODIs. Amla holds the record for being the fastest ever to score 3,000, 4,000, 6,000 and 7,000 ODI runs, and second fastest to reach 5,000 runs. He also became the fastest cricketer to reach 10 ODI centuries. He is widely regarded as one of the greatest batsmen to have played for South Africa, and one of the greatest opening batsmen of all time. He is a right handed batsman and holds the record for the highest individual Test score of any South African batsman of 311 not out, scored against England at The Oval, London in July 2012. He became the fastest cricketer to score 15, 16, 17, 18 and 20 centuries in One Day International (ODI) Cricket, doing so in 86, 94, 98, 102 and 108 innings, respectively. He has scored ODI centuries against all Test playing countries and is only the fourth person to do so. He was named as one of the Wisden Cricketers of the Year in 2013. In 2017, he scored 2 centuries in the Indian Premier League, playing for Kings XI Punjab. On 3 June 2017, he became the fastest cricketer to reach 25 ODI centuries. On 19 January 2018, Amla broke Virat Kohli’s record for being the fastest cricketer to reach 27 centuries in ODI cricket. Amla has reached the milestone in 167 innings, surpassing Kohli's 169. He, along with Quinton de Kock, Faf du Plessis and AB de Villiers formed the batting core of the South African team for a long time, helping the team score runs consistently and at a high run rate. On 8 August 2019, Amla announced his retirement from international cricket. On 18 January 2023, Amla announced his retirement from all cricket.
Жеке өмір
Дурбанда туған Амла – берілген мұсылман. Ол орташа табысты отбасында өсіп, Дурбан жоғары мектебіне оқыды, бұл мектеп Лэнс Клузенер мен Барри Ричардстың да бітірген орны. Оның үлкен ағасы, Ахмед Амла да кәсіби крикетші болған. Ахмед, Хашимге қарағанда екі жыл бұрын өнер көрсеткен, және олар біраз уақыт бойы Квазулу-Натал Дельфиндері үшін бірге ойнады. Амла Сумайяға үйленген, және олардың екі баласы бар.
Алғашқы жылдар
Дурбан орта мектебін бітіргеннен кейін және жастар турнирлерінде өзін танытқаннан соң, Амла провинциялық командасы Квазулу-Натал «Дельфиндері» үшін тұңғыш рет өнер көрсетті. Көп ұзамай 2002 жылы Жаңа Зеландияда өткен 19 жасқа дейінгі Крикет әлем чемпионатында Оңтүстік Африка құрамасын қаптандап, командасын финалға жеткізді. Оның қалыптасу кезеңінде Батыс провинциясының бұрынғы капитаны және жаттықтырушысы Хилтон Акерман Амланың дамуына зор ықпал етті, оның талантын ерте байқап, жаттықтырушылық жолында оның шеберлігін жетілдірді. Оның үміттері 21 жасында Квазулу-Натал командасының капитаны болып тағайындалуына себеп болды. Амланың алғашқы кәсіби жылдарынан бастап-ақ Оңтүстік Африка құрамасының болашақ капитаны ретінде қарастырылды. 2013 жылы Амла «Дельфиндерден» «Кейп Кобрасқа» ауысты.
Отандық және Т20 франшизалық мансабы
Амла Кариб теңізі чемпионатында (CPL) «Триньбаго Найт Райдерс» командасы сапында ойнады. 11 матчта 410 ұпай жинап, 126,54 соққы жылдамдығын көрсетті. 2016 жылғы Үндістан премьер лигасына (IPL) Шон Марш жарақат алғаннан кейін Амла «Кингс XI Панджаб» командасына қосылды. Осыдан бері ол команданың шабуылдық құрамының маңызды бөлігіне айналды. Ол 16 матчта 577 ұпай жинады, оның ішінде екі жүздік және үш жартылай жүздік соқты. Ол турнирдің Cricbuzz IPL XI құрамына енді. 2018 жылғы IPL аукционында Амла 44,38 орташа ұпаймен 2 жүздік соғып, 577 ұпай жинағанына қарамастан сатылмады. 2018 жылдың қазан айында ол «Мзанси Супер Лигасы» Т20 турнирінің бірінші маусымында «Дурбан Хит» командасының құрамына қосылды. 2020 жылғы Пәкістан Супер Лигасы маусымының алдында Хашим Амла Юнус Ханды «Пешавар Зальми» командасының шабуылдық жаттықтырушысы ретінде алмастырды. 2021 жылдың сәуірінде ол Оңтүстік Африкадағы 2021–22 жылғы крикет маусымы алдында «Батыс провинция» құрамасына шақырылды.
Халықаралық мансап
Амла "Долфинс" клубының капитаны болып тағайындалғаннан кейін 2004–2005 жылғы Оңтүстік Африка отандық маусымын бастады, алғашқы сегіз иннингте төрт жүздік соқты. 2004 жылғы 28 қарашада Калькуттадағы Эден Гарденс стадионында дебют жасады. 2004 жылы Англияға қарсы өткен серияда 36 ұпай жинағаннан кейін оның техникасы сынға ұшырады. 2008 жылғы 27 наурызда Ченнаидағы Үндістанға қарсы матчта жеңіліссіз 159 ұпай жинады. Амла Англиядағы округтік крикетте төрт рет ойнады: 2009 жылы "Эссекс", 2010 жылы "Ноттингемшир", 2013 жылы "Суррей" және 2015 жылы "Дербишир" командаларында. 2009 жылғы сәуірде ол 2009 жылғы ағылшын округтік маусымының бір бөлігіне Даниялық Канерияның орнына "Эссекс" клубының шетелдік ойыншысы ретінде келісімшарт жасады. Клубта болған кезінде ол екі Чемпиондық матчта екі жүздік соқты, оның ішінде дебюттік матчында 181 ұпай жинап, ойынды сақтап қалды, бұл "Эссекс" клубының дебют жасаған ойыншысы үшін ең жоғары көрсеткіш. Сондай-ақ, "Суссекске" қарсы өткен алғашқы Pro40 матчында 107 доптан 111 ұпай жинады. "Эссекс" жанкүйерлері оған ыстық қабалдады және оны В.Г. Грейске сілтеме жасай отырып, сүйіспеншілікпен "W. G." деп атады. Оның көрсеткен нәтижелері оны ICC тестілік рейтингісінде жоғары көтерді.
2010 жыл
Амла 2010 жылды ақпан айында Үндістанда Үндістанға қарсы екі матчтық сынақ сериясымен бастады. Бірінші сынақта ол 253* ұпай жинады, ал Оңтүстік Африка 558 ұпайға жетті. Содан кейін Дейл Стейннің тамаша добы салғаннан кейін Үндістан 233 ұпайға тоқтатылды, Стейн жеті қақпа алды. Оңтүстік Африка бір иннингпен және алты ұпаймен жеңіске жеткенде, Үндістан екінші ойында 319 ұпай жинады. Екінші сынақ матчында Амла М.С. Дхониге ұсталмас бұрын 114 ұпай жинады. Амланың жүзге жеткеніне қарамастан, Оңтүстік Африканың қалған ойыншылары 296 ұпайдан асып түспеді. Үндістан 643 ұпай жинады, онда Вирендер Севаг, Сачин Тендулкар, ВВС Лаксман және М.С. Дхони жүздік соқты. Оңтүстік Африканың қуып жете алуы нашар аяқталды, бірақ Амла тағы да жүздік соқтырып, 123* ұпай жинады, ал Оңтүстік Африка 290 ұпаймен ойынды жеңіліспен аяқтады. Осыдан кейін Амла Батыс Индияға 5 бір күндік және үш сынақ матчына сапарлады. Амла бірінші бір күндік матчта 102 ұпай жинап, Оңтүстік Африканың жеңіске жетуіне көмектесті. Ол екінші бір күндік матчта 92 ұпай жинады, Оңтүстік Африка тағы да 17 ұпаймен жеңіске жетті. Үшінші бір күндік матчта Амла 30 ұпай жинады, бірақ төртінші бір күндік матчта 115 доптан 129 ұпай жинап, жүздік соқты. Бесінші және соңғы бір күндік матчта ол 45 ұпай жинады, содан кейін Кирон Поллард оны шығарып алды, Оңтүстік Африка бір ұпаймен жеңіске жетті. Үш матчтық сынақ сериясында Амла тұрақты түрде өнер көрсетті, бірақ ешқандай жүздік тіркемеді, ол 44 ұпаймен ең көп ұпай жинады. Бірінші сынақ Амла үшін 2 және 5 ұпаймен аяқталды, бірақ Оңтүстік Африка жеңіске жетті. Келесі сынақта ол 44 және 41 ұпай жинады, матч тең аяқталды, ал соңғы сынақ матчында ол 5 және 25 ұпай жинады, Оңтүстік Африка жеті қақпамен жеңіске жетті. Зимбабвеге қарсы үш матчтық бір күндік серияда Амла 110 ұпай жинады, Оңтүстік Африка Зимбабвеге 351 ұпай берді және Оңтүстік Африка матчты 64 ұпаймен жеңіске жеткізді. Екінші бір күндік матчта Амла 110 ұпай жинады, Оңтүстік Африка 8 қақпамен жеңіске жетіп, үш матчтық серияны бір ойын қалдырып аяқтады. Амла соңғы бір күндік матчта 24 ұпай жинады, Оңтүстік Африка 264 ұпаймен жеңіске жетті. Амла Пәкістанға қарсы бес матчтық бір күндік серияға жақсы формада кірді және бірінші бір күндік матчта 35 ұпай жинады, Оңтүстік Африка 8 қақпамен жеңіске жетті. Амла екінші бір күндік матчта жылдам жартылай ғасыр соқты, бірақ Шахид Афридидің аяқ сынығына LBW соққысын алды, Амланың бұл жақсы ойынына және Оңтүстік Африкадан 286 ұпайға қарамастан, олар Абдул Разақтың тамаша жүздігінің арқасында жеңіске жете алмады, ол 73 доптан 109 ұпай жинады. Үшінші бір күндік матчта Амла 119* ұпай жинады, ал Оңтүстік Африка командасының қалған бөлігі оның айналасында құлдырады, команда тек 228 ұпай жинады, бірақ Оңтүстік Африка Расти Теронның тамаша соңғы добының арқасында екі ұпаймен жеңіске жетті. Бұл тамаша өнер көрсеткеннен кейін Амла Дарбандағы Мұса Мабида стадионында өткен Үндістанға қарсы 12 ойыншыдан тұратын T20 құрамасына шақырылды. Ол ашылушы Лутс Босманның орнына шақырылды. Матчтың ең маңызды жағдайы - бұл заманауи крикеттегі ең ұлы тұлғалардың бірі ретінде танымал жылдамдықпен ойнаған Махая Нтинидің соңғы матчы болды. 2010 және 2011 жылдардағы өнері үшін ол ICC-нің World Test XI құрамына енді.
2012 жыл
Англияға жасаған "Протеас" командасының туры кезінде ол оңтүстік африкалық ойыншылардың арасындағы ең жоғары тестілік көрсеткішті жасады және Овалда өткен 1-ші тестіде елдің алғашқы үш жүздігін соқты. Ол ойынның үздік ойыншысы атанды және 311 ұпай жинады, нәтижесінде Оңтүстік Африка Англияны иннинг пен 12 ұпаймен жеңді. Содан кейін ол Лордста өткен 3-ші тестінің 2-ші иннингінде өзінің 16-шы тестілік ғасырын соқты, ал Оңтүстік Африка Англияны 51 ұпаймен жеңіп, 2:0 есебімен серияны жеңіп, ICC тестілік рейтингісінде көшбасшылыққа шықты. Ол Оңтүстік Африканың серияның үздік ойыншысы атанды, ал одан кейін өткен бір күндік серияда Саутгемптонда Англияға қарсы 2-ші ойында мансабындағы ең жақсы көрсеткіш – 150 (124 доптан) ұпай жинады. Содан кейін олар Австралияға сапар шекті, онда Амла 104 ұпай жинап, Габбадағы 1-ші тестіде Жак Каллиспен 3-ші қақпа үшін 165 ұпайлық серіктестік құрды. Амла мен Каллис Оңтүстік Африканың тестілік матчтары тарихындағы ең табысты серіктестік болып табылады. WACA-дағы 3-ші тестіде Амла 2-ші иннингте 196 ұпай жинап, жеңіске және серияны жеңіп алуға үлкен үлес қосты. Грэм Смитпен бірге 2-ші қақпа үшін 178 ұпай жинады, ал оның ғасыры 87 доптан соғылды. 2012 жылғы өнерлері үшін ол ICC және ESPNcricinfo-ның World Test XI құрамына енді. Ол ESPNcricinfo сайты бойынша жылдың бір күндік XI құрамына да ілікті. 2013 жылдың тамызында Амланың "Суррей" клубымен келісімшарт жасасқаны жарияланды, онда ол бірнеше жергілікті матчтарда ойнады. 2013 жылғы өнерлері үшін ол ICC-нің World Test XI және ODI XI құрамына енді. Сондай-ақ ол ESPNcricinfo-ның 2013 жылғы Тест XI құрамына да ілікті.
2014 жыл
2014 жылдың маусым айында Амла Грейм Смит зейнеткерлікке шыққаннан кейін Шри-Ланкаға сапар алдында Оңтүстік Африканың тұңғыш тұрақты, ақ емес тестілік капитаны атанды (әлде Ashwell Prince уақытша капитандық еткен болатын). Амла капитан ретіндегі алғашқы тестілік сериясында Шри-Ланкаға қарсы тарихи жеңіс сыйлады. Басқа міндеттеріне уақыт болғанда ол «Серрей» командасының ішкі ойындарына қатысып тұрды.
2015 жыл
2015 жылдың қаңтар айында Батыс Индияға қарсы екіжақты серияда "Серияның үздік ойыншысы" атанды. 2015 жылдың тамызында Жаңа Зеландияға қарсы матктағы "Матчтың үздік ойыншысы" атағын жеңіс әкелген ғасыры үшін иеленді. Ол 2015 жылғы Африка T20 Кубогы үшін Боланд крикет командасының құрамына енді. 2015 жылғы өнер көрсеткендері үшін ICC-нің бір күндік халықаралық матчтардың (ODI) үздік XI құрамына қосылды.
2016 жыл
2016 жылдың қаңтар айында Амла Англияға қарсы Ньюлендс стадионында тең аяқталған тестілік матчтан кейін Оңтүстік Африка құрамасының капитаны лауазымынан қанағаттану үшін кетіп қалды. Бұған дейін ол нашар формада болған және 2015 жылдың қараша айында Үндістанға қарсы командасының нашар ойын көрсетуі себеп болды. Оның командасы Англиямен өткен жекелей серияның бірінші тестілік матчында жеңіліске ұшырады. Амла отставкасын жариялағаннан кейінгі екінші тесті, оңтүстік африкалық капитанның екі жүздігінен кейін тең аяқталды. Сент-Джорджс-парктегі Шри-Ланкаға қарсы өткен бірінші тестіде Амла екінші иннингте Нуван Прадиптен lbw (leg before wicket) арқылы қақпадан шығарылып, тестілік крикет тарихындағы 10 000-шы lbw құрбаны болды.
2017 жыл
2017 жылдың 12 қаңтарында Шри-Ланкаға қарсы үшінші тест матчында Амла өзінің 100-ші тест матчын ойнады, соның арқасында 100 тест матчын өткізген 8-ші Оңтүстік Африкалық ойыншы болды. Соңғы тест турларында бес жүздікке жетпейтін 9 иннингті аяқтағаннан кейін, Амла өзінің 100-ші матчында 26-шы ғасырын соғып, тест матчындағы орташа көрсеткішін 50-ден асырды. Осы ғасырымен Амла жалпы алғанда 8-ші тест ойыншысы және Грэм Смиттен кейін 100-ші тест матчында жүз ұпай жинаған екінші Оңтүстік Африкалық ойыншы атанды. 100 тест матчын ойнағаннан кейін ол #MightyHash деген лақап атын алды. 2017 жылдың тамызында ол Лахорда өткен 2017 жылғы Тәуелсіздік кубогында Пәкістанға қарсы үш Twenty20 халықаралық матчында ойнау үшін World XI құрамына енді.
2019 жылғы Криккет әлем чемпионаты және зейнеткерлік
2019 жылдың сәуірінде ол Оңтүстік Африка құрамасына 2019 жылғы Крикет әлем чемпионатына шақырылды. 2019 жылдың 19 маусымында Жаңа Зеландияға қарсы өткен матчта Амла бір күндік матчтарда 8000 ұпайға жеткен екінші жылдам ойыншы атанды, бұл көрсеткішті 176-шы ойынында тіркеді. 2019 жылдың 8 тамызында Амла халықаралық крикеттің барлық форматтарынан зейнеткерлік жариялады. Халықаралық карьерасын аяқтағаннан кейін ол Кейптаун Блитц франшизалық командасына 2019 жылғы Мзанси Супер лигасы турнирінде соққы беру жөніндегі кеңесші ретінде қосылды. Желтоқсан айында Амла Катар T10 лигасының Falcon Hunters командасын басқарды, ол командадағы жетекші халықаралық ойыншы болды. 2020 жылдың қаңтарында Пәкістан Супер лигасының франшизасы Пешавар Зальми Амламен 2020 жылғы маусымда команданың соққы беру жөніндегі тәлімгері ретінде келісім жасасты.
Жаттықтырушылық мансап
2023 жылдың тамызында ол үш жылға Йоханнесбург қаласындағы "Лайонз" командасының соққы бапкері болып тағайындалды. 2023 жылы Оңтүстік Африкамен өткен ойын кезінде ол Пәкістан командасына деген симпатиясын білдіргені туралы жалған мәлімдеме таратылды. Бұл қате ақпарат 2023 жылы жалған ақпараттардың көптеп таралуы кезінде пайда болды.