Кіріспе

Жаңа Зеландияның Дунедин қаласындағы танымал шіркеу – First Church. Ол қаланың орталығында, Морей-плейс алаңында, қала орталығынан оңтүстікке қарай 100 метр қашықтықта орналасқан. Бұл шіркеу қаланың басты пресвитериан шіркеуі. Ғимарат Жаңа Зеландияның 19 ғасырында салынған шіркеулерінің ең әсерлісі деп есептеледі және Heritage New Zealand ұйымының I санаттағы мұра нысаны ретінде тізімделген.

Бұрынғы құрылымдар

Шіркеу салынар алдында, қауым кішірек ғимараттарды пайдаланған, бірақ қала халқының жылдам өсуі үлкен, тұрақты құрылыстың қажет екенін көрсетті. Алғашқы шіркеу қаланың төменгі Жоғарғы көшесіндегі бұрынғы жағажайға жақын тұрды. Бұл жылдам салынып, шамамен 200 адамға сыятын, ауа райына төзімді, жақсы жөнделмеген ғимарат болды. Ол 1848 жылдың қыркүйегінде, Шотландиядан келген алғашқы тұрақты еуропалық қоныс жайлаушылардың келгеніне алты ай өткен соң ашылды. Ғимараттың құрылысы соншалықты асығыс болғандықтан, алғашқы қауымдар үш ай бойы тұрып, орындықтар орнатылғанша күтуге мәжбүр болды. 1850 жылы тастан салынған шіркеу бұрынғы құрылысты кеңейтіп, сыйымдылығын екі есеге арттырды. Бұл ғимарат тек шіркеу ғана емес, сонымен қатар қаланың алғашқы жылдарында мектеп, қоғамдық лекциялар залы және Отаго провинциялық кеңесінің отырыс залы ретінде де пайдаланылды. Ғимарат тұрмыстық мақсатта салынған, және мүмкін, тек уақытша шешім ретінде қарастырылған, себебі 1856 жылдан бастап әлдеқайда сәнді ғимараттар жоспарланып жатты. Тұрақты шіркеу салынғаннан кейін, 1848 және 1850 жылдардағы ғимараттар жүн сақтау үшін пайдаланылды, бірақ 1865 жылы өрттен қирады.

Құрылыс

Қазіргі шіркеу Белл-Хиллдің орнында тұр, бұл бастапқыда Дунедин қаласының ортасын екіге бөлетін маңызды төбе болған. Қаланың алғашқы жылдары ішкі аймақта алтынның табылуы қаланың қарқынды өсуіне әкелді. Бұл төбе Дунединнің дамуына үлкен кедергі келтірді, сондықтан Отаго провинциялық кеңесі төбенің бір бөлігін қазып алу туралы шешім қабылдады. Нәтижесінде, қаланың басты көшелерінің бірі – Принс-стрит арқылы өтетін ойыс пайда болды, сонымен қатар Белл-Хиллдің биіктігі төмендеді. Қазылған топырақ пен тас Оңтүстік Дунединнің оңтүстік бөлігін құрайтын жаңа жерді меліорациялауға пайдаланылды. Шіркеу төбенің қалған бөлігінде орналасқан, оңтүстікке қарай, Корольдік бақтар арқылы Отаго портына және Оңтүстік Дунединге көрініс ашады. Ғимарат 1862 жылы қаланың Нокс шіркеуін жобалаған Роберт Лоусонның жобасы бойынша салынды. Лоусон шіркеудің дизайны бойынша өткізілген алты конкурсқа қатысып, жеңіске жеткен болатын. Белл-Хиллді төмендету туралы шешім қабылданғаннан кейін құрылыс кешікті, негізгі тас 1868 жылдың мамыр айында доктор Томас Бернс салған, ал ресми ашылуы 1873 жылдың 23 қарашасында өтті, сол кезде Бернс, оның жақтасы, қаназдан өткен еді. Мұнарасының биіктігі ғимаратты Оңтүстік аралдағы ең биік ғимараттардың біріне айналдырды, ал 1881 жылы Крайстчерч соборының құрылысы аяқталғанға дейін ол аралдағы ең биік ғимарат болды. 1888 жылы соңғы ғимаратты жер сілкінісі зақымдағаннан кейін ол бұл атақты қысқа мерзімге қайта иеленді. Қазіргі уақытта шіркеу қаланың ең биік ғимараты және Оңтүстік аралдағы төртінші ең биік ғимарат (Пасифик мұнарасынан, Форсайт Барр ғимаратынан және Ридж қонақ үйінен кейін, барлығы Крайстчерчте орналасқан). Ғимарат Порт Чалмерстен алынған базальт бречча негіздеріне орнатылған Оамару тасынан салынған, ал оның бөлшектерін Луи Годфри жасаған, ол сонымен қатар ішкі жағындағы ағаш оюдың көп бөлігін де орындаған. Роза тәрізді терезеге кескіндік терезе сыйға берілгенге дейін күтіп тұрған түсті, бірақ бейнесі жоқ "кафедральдық шыныны" қолдану Отагоның 19 ғасырындағы шіркеулеріне тән, онда донорлардың саны салыстырмалы түрде аз болды, бұл аймақтың жалпы "төмен шіркеу" көзқарасын көрсетеді. Отагодағы Лоусонның басқа да шіркеулерінде ұқсас мысалдарды табуға болады. Ғимараттың басқа да ерекшеліктері – соғыста қаза тапқандарға және Отаго атты әскерлеріне арналған боялған шыны терезелер. Көп жылдар бойы шіркеуде 1908 жылғы Норман мен Бэйрд аспабы орналасқан, бірақ 1983 жылы ол Алленнің цифрлық аспабымен ауыстырылды. 1975 жылы Уайтчепель қоңырау құю зауытынан құйылған сегіз қоңыраудың толық жиынтығы орнатылды және оны Австралия мен Жаңа Зеландия қоңыраушылар қауымдастығының мүшелері шақырады. Бұл Ұлыбританиядан тыс жерде орналасқан пресвитериан шіркеуіндегі жалғыз осындай жиынтық және әлемдегі ең оңтүстік қоңыраулар жиынтығы деп есептеледі. Шіркеудің сыртында 1851 жылы Шотландиядан жіберілген үлкен қоңырау тұр. Сондай-ақ, шіркеудің алдындағы алаңқайда доктор Бернске арналған ескерткіш тақта орнатылған. Жексенбі күндері шіркеуде ағылшын тілінде (сағат 10.00), Кук аралы маори тілінде (сағат 12.00) және самоан тілінде (сағат 14.00) тұрақты түрде қызметтер өткізіледі. Сондай-ақ, шіркеу қаладағы түрлі діни және зайырлы азаматтық және мәдени шаралар үшін пайдаланылады.