Кіріспе

Рие (ʁiˈjɛs; прованс тілінде Riés; кейде Riez la Romaine) – Францияның оңтүстік-шығысындағы Прованс-Альп-Кот-д’Азур аймағындағы Альп-де-От-Прованс департаментіндегі төбелі коммуна. Ол Вердоннан бастау алатын Ла-де-Сент-Круа көлінің солтүстік-батысында, Валенсольге қарайтын жолда, Аувестре және Колостре өзендерінің қосылған жерінде орналасқан.

География

Тығыз салынған ауыл мұздықпен кеңейтілген аңғардағы екі шағын өзен – Овестр және Колостр – қосылатын жерде жатыр.

Экономика

Рие – коммерциялық мақсатта өсірілетін лавандра далаларының орналасқан ауданында жатыр, бұл өңдеу табиғатынан балы өндіру өнеркәсібін қолдайды. Трюфельдер табылады: қарашаның соңынан наурыз айына дейін сейсенбі күндері апталық трюфель базары өткізіледі.

Тарих

Күмбезді төбе – Реи тайпасының (келто-лигуриялық тайпа) басты бекінісі болды, олар оған жақын орналасқан аңғардағы римдік қауымға өздерінің есімін берді: ол Alebaece Reiorum деп аталды, содан кейін римдік Аполлон ғибадатханасынан сақталған төрт Коринф бағанасының құрметіне Alebaece Reiorum Apollinares аталды. Атауы Региумға (8 ғасырға дейін), кейін Регинаға (11 ғасырға дейін) өзгерді. Риц епискобы ерте заманнан белгілі, бірақ алғашқы епископ туралы мәлімет тек аңыз. V ғасырдың басында Рие тарихында Реджиодан (Эмилия) шыққан әулие Проспер есімді адам кездеседі, ол, мүмкін, Риц епископы болған; алайда, Католик энциклопедиясына сәйкес, алғашқы нақты белгілі епископ – Леренс аббаттығының бұрынғы басшысы, әулие Максим (433–460), ол 439 жылы Оңтүстік Галлия шіркеулерінде шіркеу реформаларын жүзеге асыру мақсатында Рицте кеңес өткізген. Оның есімі Мон-Сен-Максимде сақталған, оның үстінде Сен-Максим капелласы (монастырь) орналасқан. Оның ізбасары, Рицтік әулие Фауст (шамамен 461 – 493 жж.), бұрынғы Леренс аббаттығының басшысы, алдын ала белгілеу туралы жазған еңбектерімен танымал болды; Сидоний Аполлинарий Рицте көрсеткен қонақжайлыққа ризашылық білдіріп, өзінің Carmen Eucharisticum атты шығармасын оған арнады. 534 жылы Рицтік Контюмелиос неке адалдығын бұзғаны үшін қызметтен алынды. Кейінірек Роберт Сенео (1530–1532), кейіннен Ауранш епископы, және Гуи Бентивоглио (1622–1625), Франциядағы папаның нунциясы және Римде француз мүдделерін қорғаушы, Людовик XIII тұсында маңызды рөл атқарған, Риц епископтарының қатарында есімдері аталады. Епархия 29 қараша 1801 жылы таратылды, ал оның аумағы Дине епархиясына қосылды. V ғасырға жататын жеке баптистерий (оның кішкентай күмбезі 12 ғасырда қайта салынған) христиандық Галлиядан сақталған сирек нысандардың бірі; ол 17 ғасырда Аполлонның ұлы Эскулапқа арналған жазулы тақтасы табылған емдік сулардан 100 метр қашықтықта салынған. Христиандық ландшафтта Риц 19 ғасырға дейін емдік суларымен танымал болды. Баптистерия осімен орналасқан бұрынғы собор 1-2 ғасырға жататын әлдеқайда үлкен римдік қоғамдық ғимараттың үстінде салынған; ол 15 ғасырдың соңында қирады. Жүргізілген қазба жұмыстары баптистерияның шығысындағы жолдың арғы жағындағы жерде 5 ғасырға жататын құрылыстың іздерін анықтады. Қазіргі шағын собор Нотр-Дам де-Льяссомпшнға арналған. Орта ғасырларда қаланың жаңа құрылыстары өзендердің жанындағы қиылыстан бірте-бірте жоғарыраққа, өзеннің көтерілуіне байланысты салынды. Кішкентай өзендердің төсегіне шөгінділердің жиналуы – өзендердің жоғарғы ағысындағы орманды жоюдың салдары – өзендердің төсегін көтеріп, су тасқыны алабын кеңейтті. Римдік Реи Аполлинардың көп бөлігін әлі күнге дейін терең аллювиум жауып тұр.

Сайттар

Бүгінде баптистерийде алтарлар мен жерлеу стелаларынан тұратын шағын археологиялық мұражай және римдік жазулар жинағы бар, соның ішінде жазуы бар тауроболий алтары да бар. Аурелий жолынан цилиндр пішіндес шақырық тас бар. Готель-де-Вильде Прованс табиғат тарихы мұражайы орналасқан.