Кіріспе

Жүктілік кезінде ұрықтың түрлі сезімталдық түрлерін зерттеу

Жүктілік алдындағы сезімталдық – жүктілік кезінде соматосенсорлық және басқа да сезімталдық түрлерінің қандай деңгейде дамығанын зерттеу. Практикалық тұрғыда, бұл ұрықтарды зерттеуді білдіреді, өйткені қабылдаудың белгілі бір көрсеткіштері эмбриондарда кездеспейді. Осы саладағы зерттеулер аборт мәселесін талқылауға, сондай-ақ осы мәселеге қатысты заңнаманы әзірлеуге көмектеседі. 2022 жылдың мәліметтері бойынша, ұрықтың ауырсынуды сезіне алатыны туралы ғылыми консенсусқа қол жеткізілген жоқ.

Туу алдындағы есту

Көптеген зерттеулер ұрықтың дыбыстық тітіркендіргіштерге жауап бере алатынын көрсететін дәлелдер тапты. Дыбыстық тітіркендіргішке ұрықтың ең ерте реакциясы жүктіліктің 16-шы аптасында байқалған, ал есту жүйесі жүктіліктің 25-29-шы аптасында толыққандай жұмыс істей бастайды. Жүктіліктің 33-41-ші апталарында ұрық анасының даусын басқалардан ажырата алады.

Ұрық анестезиясы

Тура түйеге арналған анальгезия тек аз ғана перинатальдық операцияларда қолданылады. Кейбіреулер қажетсіз ұрық анестезиясы ананың денсаулығына қауіп тудыруы мүмкін деп ескертеді. "Аборт жағдайында, ұрық анальгезиясы ұрыққа пайда келтіру мақсатымен ғана қолданылады, егер ұрық ауырсынуды сезетін болса. Бұл мүдде ананың қауіпсіздігімен және ұсынылған анестезиялық немесе анальгетикалық техниканың ұрыққа тиімділігімен бірге қарастырылуы керек. Мысалы, жалпы анестезия әйелдерде аборттан болатын ауру мен өлім-жітімді арттырады және аборт құнын едәуір қымбаттатуы мүмкін. Көптеген опиоидтар мен седативтік гипнотиктердің плацента арқылы өтуі анықталғанмен, ұрық анальгезиясы үшін қажетті аналық доза және осындай дозаларда әйелдер үшін қауіпсіздік белгісіз. Ұрықтың ауырсыну сезімі туралы заңнама аборт жасауды қиындатуы мүмкін, себебі аборт клиникаларында ұрыққа анестезия жасау үшін қажетті жабдықтар мен тәжірибе жоқ. Қазіргі уақытта анестезия ұрыққа операция кезінде ғана тікелей беріледі. "Әйелдердің таңдау құқығы үшін" дәрігерлері Ұлыбританиядағы хирургиялық аборттардың көп бөлігі жалпы анестезиямен жасалатынын, ол ұрыққа да әсер ететінін атап өтті. 1997 жылғы сәуір айында "Британдық медициналық журналына" жолданған хатында олар бұл талқылауды "әйелдерге де, ғылыми пікірталасқа да пайдасыз" деп бағалады, тіпті "Британдық медициналық журналында" жарияланған есепте "заңды аборт кезінде ұрық ауырсынуды сезінуі мүмкін екендігі (көптеген эмбриологтар мен физиологтар күткеннен ертерек болса да)" делінгеніне қарамастан. Бірақ егер ананың жалпы анестезиясы ұрықты анестезиялауға жеткілікті болса, онда барлық ұрықтар жалпы анестезиямен жасалған кесарево кесуден кейін шаршап, ұйықтап жатар еді, бірақ бұл олай емес. Дәрігер Карло В. Беллени де әйелдерге ұрық операциясы кезінде берілетін анестезия ұрықты толық анестезиялау үшін жеткіліксіз деп келіседі.

Федералды заңнама

1985 жылы «Үнсіз айқай» туралы конгресс тыңдаулары барысында ұрықтың ауырсыну сезіміне қатысты мәселелер көтерілді. 2013 жылы 113-ші Конгресс кезінде Трент Фрэнкс «Ауырсынуды сезінетін туа білмеген баланың қорғалуы туралы заң» (H.R. 1797) деп аталатын заң жобасын енгізді. Ол 2013 жылдың 18 маусымында Палатада мақұлданды, АҚШ Сенатына жіберілді, екі рет оқылды және Әділет комитетіне жіберілді. 2004 жылы 108-ші Конгресс кезінде сенатор Сэм Браунбек «Аборт жасауға ниеттенген әйелдердің туа білмеген баласының ауырсыну сезімі туралы толыққанды хабардар болуын қамтамасыз ету» мақсатымен «Туа білмеген баланың ауырсынуын сезіну туралы заң жобасы» деп аталатын заң жобасын ұсынды, ол екі рет оқылды және комитетке жіберілді.

Мемлекеттік заңнама

Кейіннен 25 штат ұрықтың сезіну қабілеті және/немесе ұрықтық анестезияға қатысты ұқсас заңнаманы қарады. Сегіз штат – Арканзас, Джорджия, Луизиана, Миннесота, Оклахома, Аляска, Оңтүстік Дакота және Техас – штат тарапынан шығарылатын жүктілікті тоқтату туралы кеңес беру материалдарына ұрықтың сезіну қабілеті туралы ақпарат енгізетін заңдарды қабылдады. Бұл заңдарға қарсы шығушылардың бірі, Planned Parenthood құрамындағы Guttmacher институты бұл ақпаратты "көбінесе маңызсыз" деп, және ол "қазіргі медициналық әдебиеттермен" сәйкес емес екенін айтты. Пенсильвания университетінің биоэтика орталығының директоры Артур Каплан мұндай заңдар "хабардар етуге келісім беру процесін дәрігерлер емес, саясаткерлер жасаған және міндеттеген белгілі бір мәтінді оқумен шектейді" деді.