Кіріспе

Америкалық актриса (1942–2012)

Ерте өмір

Онтиверос Техас штатының Эль-Пасо қаласында дүниеге келді. Ол Луз "Лусита" Кастаньон мен Хуан Мореноның қызы, орта тапқа жататын мексикалық иммигранттар, олар формальды білімі жетпесе де, Эль-Пасода тортилья фабрикасы мен екі мейрамхананың иелері болды. Ол үйленгеннен кейін күйеуімен Калифорнияға көшіп, оның автобизнес ашу арманын іске асырды. Әлеуметтік жұмыскер қызметінен қанағаттанусыздық кезеңінде Онтиверос медбике болып оқуға қайта түсуді ойлап, сол кезде жергілікті фильмдерге массовка керек екені туралы хабарды көреді. Күйеуінің ынтасымен ол бұл жұмысты қабылдап, сахна мен экранда ұзақ мансапқа қол жеткізеді. Актерлікке дейін ол 18 жыл әлеуметтік жұмыскер болып жұмыс істеді, содан кейін де сол саламен байланысты мәселелер бойынша белсенділік таныта берді, мысалы, отбасылық зорлық-зомбылықтың және ЖИТС-тің алдын алу.

Фильм

Онтиверос бір кездері сахнада және экранда кем дегенде 150 рет үй қызметшісі рөлін ойнағанын айтты; ол латиналық актерілерге көбірек әртүрлі рөлдердің қолжетімді болуын қалады, сонымен қатар "Мен осы елде еңбек ететін қолдарды бейнелеуге мақтанамын. Мен ойнаған әр үй қызметшісіне жан мен жүрек сыйладым" деді. Осы рөлдегі тәжірибесінің нәтижесінде ол "Америкадағы үй қызметшісі" деректі фильмінің баяндаушысы болып таңдалды. Онтиверос ең алғашқы танымал кино рөлдерінің бірі 1983 жылы Грегори Наваның "Солтүстік" фильмінде болды, онда ол Гватемаладан келген жаңа иммигрант қызға кеңес беретін тігінші және үй қызметшісі рөлін ойнады. 2004 жылы Доминикан газеті Listin Diario берген сұхбатында ол өзінің ұзақ мансабындағы сүйікті фильмін атау туралы сұраққа жауап бергенде, "Солтүстік" фильмін "Бұл фильм менің естелігімде мәңгі сақталады [ол] иммигранттардың тарихын айтады" деп атады. Ол "The Goonies" (1985) фильмінде Уолш отбасының жинауына көмектесу үшін жалданып алынған, испан тілінде сөйлейтін үй қызметшісі Розалита рөлін ойнады, ал "Dolly Dearest" (1992) фильмінде үй шаруасын жүргізушінің рөлін сомдады. Сондай-ақ ол "Blood In Blood Out" (1993) фильмінде Кармен рөлінде пайда болды, оны Пако (Бенджамин Братт) жасырын полицей ретінде есірткі сатушы болып көрініп, операция кезінде ұстайды. Онтиверос Навамен бірнеше фильмде жұмыс істеді, оның ішінде "Менің отбасым / Mi Familia" (1995) және "Селена" (1997) фильмдері бар. Соңғы фильмде ол Техас жұлдызы Селенаны өлтірген Йоланда Салдивар рөлін ойнады. Фильм шыққаннан кейін көп уақыт өткен соң, ол әлі де Селенаның жанкүйерлерінен наразылық естігенін айтады. Ол "As Good as It Gets" фильмінде де ойнады, бұл фильм "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. 2000 жылы ол "Chuck & Buck" фильмінде Беверли рөлін ойнады, ол фильмнің басты кейіпкерлерінің бірі жазған пьесаны қоятын қатал театр режиссері. Ол бірнеше сұхбатта сценарийді көрмей тұрып, тек испан ұлтымен байланысты емес кейіпкерді ойнау туралы ұсыныс алғандықтан ғана рөлге келіскенін айтты. Ол осы рөлі үшін 2000 жылғы Independent Spirit Awards сыйлығына "Ең үздік қосалқы әйел рөлі" номинациясына ие болды. Онтиверос актерлік мансабында "Los Americans" (2011) веб-сериалына қатысты, ол Лос-Анджелесте тұратын орта таптық отбасының көп буындық тарихын көрсетеді. Сериал барысында ол Эсай Моралес, Тони Плана, Ивон ДелаРоза, Дж.С. Гонсалес, Реймонд Круз және Ана Виллафанемен бірге ойнады. Ол 2002 жылы "Real Women Have Curves" фильмінде Америка Феррерамен бірге Феррера кейіпкерінің талапкер анасы рөлінде ойнады. Оның ойыны жоғары бағаланды және ол өзінің серіктесімен бірге беделді Санденс кинофестивалінде қазылар алқасының арнайы сыйлығын жеңіп алды. Олар Феррерамен бірге "Our Family Wedding" отбасылық комедиясында қайтадан бірге ойнады. Ол студиялық және тәуелсіз фильмдерде жұмыс істеуін жалғастырды, мысалы, 2007 жылғы "This Christmas" және 2012 жылғы "My Uncle Rafael" фильмдерінде.

Теледидар

Онтиверос 2004–2005 жылдардағы америкалық прайм-тайм телесериалы «Үмітсіз әйелдер» (Desperate Housewives) сериалдарында Габриэльдің күдікті енесі Хуанита Солис рөлінде жиі пайда болды. Ол осы рөлі үшін «Комедиялық сериалдағы үздік қонақ актриса» номинациясында «Эмми» сыйлығына ие болды. 2004 жылы ол PBS балалар телесериалы «Мая мен Мигель» анимациялық сериалында бас кейіпкерлердің әжесі Абуэла Елена рөлін ойнай бастады. Көпмәдениетті және екі тілді сериал кейіннен актер, есту қабілеті бұзылған екі ұлы бар болғандықтан, қол тіліне арналған эпизодты ұсынғаннан кейін, Марко атты есту қабілеті бұзылған кейіпкерді енгізді. Ол WB телеарнасының қысқа ғұмырлы «Тусоннан сәлем» (Greetings from Tucson) сериалының жұлдызы болды, онда ол ирланд және мексикалық тегі бар жақсы жағдайға жеткен отбасыдағы әже рөлін ойнады. Сондай-ақ ол 1998 жылы «ALMA» сыйлығын жеңіп алған «Верониканың гардеробы» (Veronica's Closet) сериалында және қысқа ғұмырлы «Пасадена» мыс операсында жиі пайда болды. Ол «Хилл Стрит Блюз» (Hill Street Blues), «Қызыл туфлидің күнделігі» (Red Shoe Diaries), «Қайта тірілу бульвары» (Resurrection Blvd.), «Кори үйінде» (Cory in the House) және «Төбедегі король» (King of the Hill) сериалдарында қонақ ретінде ойнады, және тағы да көптеген сериалдарда қатысты.

Сахна

Актёрлік мансапты қалағанынан кейін, Онтиверос шын ниетпен бастады, алғашқы жұмысында күндізгі толық жұмыспен қатар, кешкі уақытта Лос-Анджелестегі "Nosotros" қоғамдық театрында жұмыс істеді. 1978 жылы ол Луис Вальдестің тарихи "Zoot Suit" пьесасында Долорес рөлін ойнап, алғашқы маңызды театрлық рөлін алды. Кейін ол Бродвейде де осы рөлді қайта орындады – ол ондағы алғашқы мексикалық-американдық театрлық қойылымы болды, сондай-ақ 1982 жылғы фильмде де осы рөлде ойнады. Ол Латино Театр Компаниясының негісқалаушы мүшесі болды.

Жеке өмір

Онтиверос және оның күйеуі Элияс Онтиверосқа Алехандро, Ильяс және Николас есімді үш ұл туды. Олар Калифорния штатының Пико-Ривера қаласында тұрды. 69 жасында бауыр қатерлі ісігімен күресіп, дүниеден озды.

Фильм

Жыл Атауы Рөл Ескертулер 1977 Әлемнің ең үлкен ғашығы 1978 Басшының ұлы Мария 1978 Үлкен жөндеу Мари 1978 Калифорниялық сюита Мэри 1980 Чич және Чонның келесі фильмі Лупе Лупе М. Онтиверос ретінде 1981 Зоот костюм Долорес 1982 Шекара Лупе 1983 Эль-Норте Нача 1985 Кішкентай қазына Элен, Market Voice #1 1985 Гуннилер Розалита 1987 Розарийді өлтіру Софи 1987 Шығыс Лос-Анджелесте туылған Руби 1990 Күш көрсету Пепита 1991 Долли қымбатты Камилла 1991 Мен әлі тірі екенімді қалай білуге болады? Лупе (қысқа фильм) 1991 Ла Пасторела Челси 1992 Универсалды солдат Бев 1993 Қанды қанға құйып Кармен 1993 Ла Карпа Бев 1995 Менің отбасым Ирен 1995 Және жер оны жұтып жіберген жоқ Дона Роза 1997 Селена Йоланда Салдивар 1997 Жақсылық сияқты ол Нора 1999 Батыл Мария 1999 Candyman: Өлгендер күні Абуэла (видеоға тікелей шығарылым) 2000 Жұмыртқа өсімдік әйел Конни 2000 Чак пен Бак Беверли Франко 2000 Luminarias Тиа Тония 2000 Бөлшектерді жинап алу Констанция 2000 Стрипперлер Кредиттер 2001 Габриэла Әже Джози 2001 Әңгіме айту Консуэло (сегмент: "Фантастика емес") 2001 Ла олла 2002 Шынайы әйелдердің қисықтары Кармен Гарсия 2002 Passionada Анхелика Амонте 2007 Тортилья Жұмақ Адельфа 2007 Қара айна Грейс 2007 Осы Рождество Рози 2007 Универсалды белгілер Клэр 2008 Ашу күндері Анита Террасас 2009 Өмірге қарай Соледад (қысқа фильм) 2009 Crawlspace (қысқа фильм) 2010 Біздің отбасылық той Той анасы Сесилия 2011 Беверли-Хиллз Чихуахуа 2 Миссис Кортез (видеоға тікелей шығарылым)

Теледидар

Жыл Атауы Рөл туралы ескертулер 1976 Чарлидің періштелері Мэри үй қызметшісі Эпизод: "Қатты түрде өлтіру" 1977 Жеті жеткілікті Мариана Эпизод: "Махаббат пен соғыста бәрі әділ" 1977–1978 Алиса Мария Фернандес 2 эпизод 1978 Сабын Конни 10 эпизод 1978–1980 Ақ көлеңке Миссис Гомес 3 эпизод 1980 Б. Дж. және аю Амелия Эпизод: "Голливуд орта мектебінің қыздары" 1981–1984 Хилл-стрит Блюз Миссис Урибе 3 эпизод 1982 Американдық пьеса Дэниэль Эпизод: "Сегуин" 1982 ABC Мектептен кейінгі арнайы Миссис Джейн Нуньес Эпизод: "Бірақ бұл менің кінәм емес" 1984 a. k. a. Пабло Миссис Джейн Альварес Эпизод: "Барлық энчилада" 1984 Джесси Мэри Веласко Эпизод: "Пилот" 1986 Даңқ Миссис Эйвери Кастильо Эпизод: "Мұра" 1986 Бұтақ сынғанда Круз Телефильм 1987 Мен Дора Мариге үйлендім 2 эпизод 1988 Кімнің бастығы? Маргарита Эпизод: "Үй шаруаларын біріктіру" 1988 CBS Мектепке дейінгі арнайы Миссис Джейн Рохас Эпизод: "Бандалар" 1988 Панки Брюстер Миссис Джейн Арагон Эпизод: "Сенің белгің қандай?" 1988 Hallmark Hall of Fame Джейн Кіші рөл 1989 Олар қалдырғандар Роза Телефильм 1990 Grand Slam Әже Гомес 4 эпизод 1991 Ұлы өнерлері Парранда (пастор) Эпизод: "La pastorela" 1992 Қорқыныштан әңгімелер Мадам Леона Эпизод: "Сеанс" 1993 Рио Диабло Дюкна Телефильм 1993 Дадли Марта 5 эпизод 1996 Қызыл туфлі күнделігі Лупе Эпизод: "Хуарез" 1996 Каролина қаласында Роза Эпизод: "Каролина және бала" 1997 Дейв әлемі Марта Эпизод: "Тропикалық депрессия" 1997 Верониканың гардеробы Луиза 4 эпизод 2000–2002 Гарсия ағалары Әже Мария 3 эпизод 2001–2002 Пасадена Пилар 4 эпизод 2002 Ане Хиллдің патшасы, эпизод: "Ауыстырылған испан тұтқыны" 2002 Сеніммен секіру Лупе Эпизод: "Доптар ойыны" 2002 Қайта тірілу бульвары Лупе Эпизод: "Бибидің ақ сұлуы" 2002–2003 Тусоннан сәлем Магдалена Тиант 22 эпизод 2002 Мистер Сент-Ник Тиа София Телефильм 2004 30 күнге дейін мен атақты болам Роза Морено Телефильм 2004–2007 Майя және Мигель Әже Елена дауысы 2004, 2012 Үмітсіз әйелдер Хуанита "Мама" Солис 8 эпизод 2005 Реба Пенни Эпизод: "Реба және балабақша" 2005 Бобты сынау Секретарь Телефильм 2005 Менсияның санасы Карлос анасы 2006 Мен сияқты қыз: Гвен Арауджо оқиясы Мами Телефильм 2008 Эль Супержұлдыз: Хуан Франсис Ненаның күтпеген өрлеуі 2008 Арамшөптер Хелен әпке Эпизод: "Кішкентай қайықтар" 2009 Family Guy Лупе дауысы, эпизод: "Біз сені жақсы көреміз, Конрад" 2009 Оңтүстік Марта Руис Эпизод: "Жолдан шығу" 2009 Reaper Әже Эллен 2 эпизод 2010 Party Down Миссис Мадж Гомес Эпизод: "Стив Гуттенбергтің туған күні" 2011 Америкалықтар Лусия Валенсуэла 8 эпизод 2012 Роб Әже Дана 8 эпизод 2012 Common Law Марджи Лопес Эпизод: "Серікке сапар"