Кіріспе

Мандинго – Кайл Онстоттың 1957 жылы жарық көрген романы. Оқиға 1830-шы жылдардағы Антебеллум Оңтүстігінде, негізінен Алабама штатындағы Фалькхерст атты ойдан шығарылған плантацияда және оның иесі Уоррен Максвеллдің өмірінде өрбітеді. Романның басты кейіпкерлері – Максвелл, оның ұлы Хаммонд және мандинго құлы Ганимед, немесе Меде. «Мандинго» сол заманғы және сол жердегі қара нәсілді халыққа жасалған қатыгездік туралы повесть. Кітап құлдарға көрсетілген адамдық қадір-қасиетті жоққа шығаратын әрекеттерді, қатыгез күрестерді, улануды және зорлық-зомбылықпен аяқталған өлім жағдайларын егжей-тегжейлі сипаттайды. 1975 жылы осы атпен фильм түсірілді.

Автор

Кайл Елиху Онстотт 1887 жылдың 12 қаңтарында Иллинойс штатының Дю Куоин қаласында дүниеге келген. Ол ешқашан тұрақты жұмыс істемегенмен, Онстотт бай отбасынан шыққан және 1900-шы жылдардың басында Калифорнияда жесір анасымен бірге өмір сүргендіктен, кез келген кәсіби мамандықтан гөрі, өзінің негізгі хоббисі – ит өсіруші және аймақтық ит көрмелерінде төреші болумен айналыса алды. Онстотт өмір бойы үйленбеді, бірақ 40 жасында ата-анасынан айырылған 23 жасар колледж студенті Филипті асырап алды. Филип кейіннен Вики есімді әйелге үйленді және екеуі өмірінің соңына дейін Онстоттпен жақын қарым-қатынаста болды. Онстотт «Мандингоны» Филип пен Викиге арнады. Онстотт 65 жасында «Мандингоны» жазуды бастады. Романның кейбір оқиғалары өскен кезінде естіген «қиын аңыздарға» негізделген: құлдарды өсіру және құлдарға садистікпен қатысу туралы әңгімелер. Асырап алған ұлымен бірге ит өсіру туралы кітап жазғаннан кейін, ол өзін бай ететін кітап жазуды шешті. "[Асырап алған] ұлының Батыс Африка бойынша антропологиялық зерттеулерін пайдаланып, ол «Мандингоны» қолмен жазып, ұлы редакторлық жұмысын жасады. Вирджиниядағы шағын «Denlinger» баспасы оны шығарды, ол бірден ұлттық сенсацияға айналды". 1959 жылы ол «True: The Man's Magazine» журналына құлдықтың қорқыныштары туралы мақала жазуға шақырылды.

Жарияланым

Мандинго алғаш рет 1957 жылы қатты мұқабамен жарық көрді. Ол 659 беттен тұрды және шамамен 2,7 миллион дана сатылды. Кейінгі жұмсақ мұқабалы басылымдар романды 423 бетке дейін қысқартты. Роман АҚШ-та барлығы 5 миллион дана сатылды. Мандинго – Онстотт Фальконхёрст сериясынан жазған жалғыз роман, бірақ ол сериядағы келесі үш романды редакциялады. Барлық жалғасын Лэнс Хорнер немесе Генри Уиттингтон (Эшли Картер) жазды.

Сюжет

Mandingo оқиғасы 1832 жылы Алабама штатының Бенсон қаласының маңында Томбигби өзенінің жағасында орналасқан ойдан шығарылған Фалконхерст плантациясында өтеді. Уоррен Максвелл - қарт және әлсіз Фалконхерст қаласының иесі. Ол 19 жасар ұлы Хаммондпен бірге тұрады. Falconhurst - құлдарды жұптасуға және бала тууға ("суырғыштар") жігерлендіретін құл өсіру плантациясы. Өсімдіктің табиғатына байланысты құлдар жақсы тамақтанады, аса көп жұмыс істемейді және өте сирек қатыгез жазаланады. Алайда құлдар Максвеллдер қалайтын жануарлар сияқты қарастырылады. Мысалы, Уоррен Максвелл ревматизмін құрғату үшін аяғын жалаңаш құлдың үстіне қойып ұйықтайды. Хаммонд жыныстық қанағаттандыру үшін "орындық қыз" ұстаса да, әкесі оның үйленіп, таза ақ нәресте тууын қалайды. Хаммонд күмәнді және ақ әйелдерге жыныстық қатынаста емес. Өзінің күмәндануына қарамастан, ол өзінің құрдасы Беатрикстің плантациясы Кроуфутқа барады және онда 16 жасар құрдасы Бланшпен кездеседі. Ол Бланштің әкесі майор Вудфордтан онымен кездескеннен кейін төрт сағат ішінде үйленуге рұқсат сұрайды. Майордың рұқсатын алғаннан кейін, Хаммонд пен Чарльз Вудфорд, Бланштің ағасы, Койн плантациясына барады, онда Хаммонд "жауынгерлік неггер" Ганимедті (оның аты Меде) және жас құл әйелді сатып алады. Кейіннен Хаммонд Бланшамен некелесу ниетінен бас тартса да, Елленге деген сүйіспеншілігін білдіреді. Фалконхерсте Хаммонд пен Уоррен таза мандинго құлы Меде мен тағы бір мандинго құлы Биг Перлді жұптастырады. Меде мен Үлкен Жемше аға-іні екені белгілі болды, бірақ ешкім инцест әрекетіне алаңдаушылық танытпады. Чарльз мен Хаммонд Меданы басқа құлдармен күресу үшін барға алып барады. Хаммонд өзінің ұтыстарын Бланшаға бриллиантты сақина сатып алуға жұмсағысы келеді. Меде кезегі келгенде, ол басқа құлды, Куджоны 20 секунд ішінде оңай жеңеді және ешкім ауыр жарақаттанбайды. Меде өте күшті және қуатты адам екені анық. Хаммонд өзінің "денелік неггері" Омегамен (Мег) Бланшамен некелесу үшін Кроуфут плантациясына барады. Хэммонд Кроуфутқа жеткенде, Чарльз плантацияға ешқашан қайтып келмегенін біледі, Хэммонд майор Вудфордқа берген 2500 доллар мен Бланшаға арналған бриллиантты сақинаны өзімен бірге алып кетеді. Аң-таңдыққа қарамастан, майор Бланш пен Хаммондты үйленуге рұқсат береді. Олар сол күні кешке Дик Вудфордпен (Бланштің бауыры, уағыздаушы) рәсімді жүргізеді. Той түнінде Хаммонд түн ортасында Бланш пен өзінің бөлмесінен кетеді. Хаммонд Бланш - пәк емес деп санайды. Ол бұрынғы жыныстық серіктестерін жоққа шығарса да, Бланш өзінің пәктігін 13 жасында ағасы Чарльзге жоғалтты. Ол бұл фактіні Хаммондқа айтпайды. Бірнеше айдан кейін Фалькхерсте Бланш шаршап, қанағаттанбады. Ол қатты іше бастайды және Хаммондтың "орындық қызына" деген сүйіспеншілігін қызғанады, ол қазір жүкті. Көп ұзамай Бланш та жүкті болады. Хаммонд пен Уоррен Меданы басқа құл соғысына алып барады, онда Меданы одан күшті құл Топаз ұрып-соғады, бірақ Топазды оның талма тамырларын тістеп өлтіреді. Кейін Хаммонд тағы да сапарға шығады, бұл жолы Миссисипи штатының Натчес қаласында құлдарды сату үшін. Бланш Хаммонд "ақ жезөкшелермен" бірге ұйықтайды деп қорқатынын білдіргенде, Хаммонд "ақ қыздар мені құсып жібереді" деп ашық айтады. Хаммонд жоқ кезде Бланш Элленді бөлмесіне шақырып, қамшылайды. Элен түсік жасады, ал оның түсік жасауының себебі қамшылаудан туындағаны белгісіз. Миссисипиде Хаммонд өзінің құлдарының бірін неміс әйеліне сатады, ол құлды жыныстық қатынасқа түсуді қалайды. Топтағы басқа ер адамдар Хаммондқа мұны түсіндіргенде, ол физикалық жағынан кері бұрылады және ақ әйелдің қара құлмен бірге ұйықтайтынын жоққа шығарады. Бланш қыз баласын тапты. Бала туып, Эленнің түсік жасауына қарамастан, Бланштың қызғанышы одан әрі өседі. Хаммонд егіндік аукционына барып, жасырын түрде Елленді алып кеткенде, Бланш қатты күйзеледі. Ол Медеге бөлмесіне келіп, онымен жыныстық қатынасқа түсуді бұйырады. Ол кетер алдында, ол Медеге Хаммонд берген құлақ сырғаларымен құлағын бұрып алады. Бұл Хаммондқа қарсы өте ауыр жаза, өйткені ол Элленге бірдей құлақ сырғаларын сатып алған. Бланш тағы да жүкті болады және бала Медтің немесе Хаммондтың баласын білмейді. Ол Медеге зорлауда айыптау үшін тым кеш екенін түсінеді. Кітаптың соңғы тарауында ол бала тудырады, ал бала қара терілі және Медеге ұқсайды. Бланштің анасы Фалькхерстке келіп, баланың бас сүйегін талқандап өлтіреді. Хаммонд мұны білгенде, дәрігерден уды сұрап,...

Құлдықпен өсіру

Құлдық өсіру: Африкалық-американдық тарихындағы сексуалдық зорлық-зомбылық және естелік" атты еңбегінде Грегори Смитерс Соғыстан бұрынғы Оңтүстіктегі мәжбүрлі репродуктивтік және сексуалдық тәжірибелердің тарихын, сондай-ақ жиырмасыншы ғасырдағы тарихшылардың құл өсіру практикасына деген реакцияларын және оны жоққа шығаруларын зерттейді. Смитерс "Мандинго" романы туралы егжей-тегжейлі айтады, ол құл өсіру туралы. Романда Фалконхерст плантациясының иесі Уоррен Максвелл мақтаның сенімді дақыл емес екенін, ал нағыз ақша "негрлерді" өсіруде екенін қайта-қайта айтады. Роман барысында төрт құл әйел бала туады (ал тағы біреу түсік тастайды), және әр жағдайда Максвеллдер құлдарға доллар мен жаңа көйлек сыйлайды. Максвеллдер, әсіресе егде жасымен Уоррен, құл өсіру туралы поэтикалық ойлар айтады, аққан қанды құлдардың (немесе Максвеллдер романда айтқандай, "адамдардың") ақылдырақ және сұлурақ екенін, ал таза тұқымды мандинголар ең күшті және ең мойынсұнғыш құлдардың қатарында екенін мәлімдейді. Хаммонд Максвелл өзінің сексуалдық құштарлығын қанағаттандыруға және өзінің бағалы құлы Медені жекпе-жеке үшін дайындауға көбірек қызығушылық танытса, Уоррен Максвелл әртүрлі құлдарды ең жақсы "сұрақтарды" өндіру үшін қалай жұптастыруды жоспарлауға көп уақыт жұмсайды. Ер құлдардың еркектігі туралы көп пікірталас болады, мысалы, аспаз Люкреция Борджия мен Уоррен Максвелл оның баласының әкесі кім екені туралы сөйлескенде: "Сен берген Наполеон баласының ішінде негр болды ма? Ұзақ уақыттан бері сезіліп келді", - деді Максвелл. "Мен оны 'Poleon' бермеді деп ойлаймын. Ол жақсы емес. Бұл бала Мемнонның баласы деп ойлаймын. Маста Хам маған Мемнонмен тағы да сынап көруді айтты, мен онымен шамамен бір ай мазаладым". Роман бойында құлдардың денелері, жыныс мүшелері және сексуалдық қатынасы туралы осындай толыққанды пікірталас кеңінен таралған, және оқырман Фальконхерсттегі құл үшін ешнәрсе жеке немесе қасиетті емес екенін түсінеді - тіпті сексуалдық жақындық та. Кайл Онстоттың ит өсіруге деген өмір бойғы қызығушылығы "Мандинго" романындағы құлдарды өсіру және құлдардың түрлері тақырыбына әсер еткені сөзсіз. Онстот тіпті Newsweek журналындағы "Мандинго" туралы мақаласында осы туралы былай деп мәлімдеді: "Мен әрқашан адамзатты таңдау арқылы жаңартуға болады деп ойладым. Бірақ "Мандинго" - менің айтқаным емес".

Ақ ерлер мен қара әйелдер арасындағы жыныстық қатынастар

Мандингода ақ еркектер өздерінің және басқалардың құлдарымен бірге ұйықтайды деп күтіледі және болжанады. Үйінде "орындық қыз" ұстап тұрумен қатар, Хэммонд Максвелл әртүрлі жерлерге саяхатқа шыққанда, оның қожайындары әдетте құлмен бірге ұйықтауға, кешкі ас пен төсекке мүмкіндік береді. Удфордтарға барып, болашақ әйелі Бланшамен кездескенде, Хаммонд Чарльз Вудфордпен төсек бөліседі және оған жыныстық қатынасқа түсу үшін құл беріледі. Хаммонд құл Сукиді төсектен құлағанда, Чарльз мен оның "орындық қыз" Кэтидің жыныстық қатынаста болғанын, оның ішінде ауызға сүйісуді де таңғалдырады. Кейін Чарльз мен Хаммонд Койн плантациясына сапар шеккенде, иесі мистер Уилсон Хаммондқа құл Элленді береді. Хаммонд ғашық болып, Эленді Уилсоннан сатып алады. Мандингодағы ақ еркектер құл әйелдермен ұйықтауға құқылы деп санайды, ал (еркек) қонаққа "орындық қыз" ұсыну оңтүстік қонақжайлылығының бір бөлігі болып табылады. Алайда, қара әйелдер мен ақ еркектер арасында қабылдайтын әрекеттер мен сезімдердің шектері бар. Жоғарыда айтылғандай, Хаммонд Чарльз мен Кэтидің өлеңдерін көріп, қатты таңғалады: "Бұл жеккөрінішті болды, құсуды шектейтін, ақ адамның негр қызмен сүйіспеншілікке тең болуы керек. Бұл оның нәсілдік қадір-қасиетіне жатпайтын, қандай да бір масқаралық. Қыз ақ адамның өзіне қажет кезде пайдалануы үшін, оның махаббатының мақсаты емес, оған бұйрық беру үшін және онымен жұмыс істемеу үшін бір нәрсе болды ". Кейінірек, Хаммонд Бланшамен тұрмысқа шыққаннан кейін де, әлі де күнделікті Эленмен бірге ұйықтап жүр. Бланша күйеуінің құл қыздармен ұйықтағанына емес, бір құл қызмен ұйықтағанына ренжіді: "Әйел күйеуінің қыздармен флирт жасағанына ренжімейтін, бірақ оның жалғыз қызмен құмарласуы оның ашуын туғызды". Бланштың Хаммондқа деген ашуы мен Елленге деген қызғанышы кітаптың соңғы үштен бір бөлігінде өштеп, мандинго құлы Медемен ұйықтап қалады. Бірақ ақ адамның қара әйелмен жыныстық қатынаста болуынан айырмашылығы, ақ әйелдің ерікті түрде қара ер адаммен жыныстық қатынаста болуы - бұл тек қана өлім жазасына кесілетін жағымды мінез-құлық нормаларынан тыс нәрсе.

Ақ әйелдер мен қара еркектер арасындағы жыныстық қатынастар

Мандингода ақ әйелдердің қара еркек құлдармен жыныстық қатынасқа түсуі туралы мәдени табу Хаммонд Максвеллдің ақыл-ойы мен тәжірибесі арқылы сүзгіленеді. Бұл мәселе 35-ші тарауға дейін көтерілмейді, онда Хаммонд неміс әйеліне құл сатып жібереді. Хаммондпен бірге болған ер адамдар әйелдің құлды жыныстық қатынас үшін сатып алып жатқанын түсінеді және көңілі түседі. Хаммонд мұны алдымен түсінбейді, ал ол мұны білгенде, оның алғашқы инстинктісі - бұл бас тарту: " 'Сіздер дұрыс емессіздер', - деді Хаммонд. 'Ол ақ, және' еш ақ әйел бара жатыр 'неггер-бакпен мазасыз. Сен қателесесің" деп жауап берді. Ол анық болған жағдайды қабылдауға келгенде, ол физикалық ауруға ұшырайды: "Ол қара адамның қолында неміс әйелінің қиялынан қорқып, қорқып, ояу жатты". Хаммондтың жек көруі оның өз тағдырын алдын ала білдіреді: әйелі оның "неггер" сыйлығының баласын көтеріп, онымен бірге ұйықтап жатыр. Бланш Медемен ұйықтағаннан кейін, ол оның құлақтарын Хаммонд өзіне алған құлақ сырғаларымен (ол жерде Элен үшін бірдей жұп болды) Медеге "белгі" қою және Хаммондқа кек алу тәсілі ретінде теседі. Хаммонд Медтің құлақ сырғаларын Бланшаның ақымақ кек алуы ретінде көреді және бұл оны күлдіреді: " бірақ оқиғаның бұдан да көп екендігі оның қиялына ешқашан кірмеді. Оның ақ әйелінің негрмен жыныстық қатынаста болғаны ойға да келмейтін нәрсе еді, Хэммонд те олай ойламады". Бланштің қарым-қатынасының дәлелі қара нәресте түрінде пайда болған кезде, Хаммонд дәрігерден Бланшаны өлтіру үшін уды сұрайды. Ол өзінің ниеті туралы айтпаса да, дәрігер де, әкесі де Бланшаны өлтіретінін біледі және ешкім оны тоқтатқан жоқ, өйткені "жас күйеуді кім кінәлай алады?" Хаммондтың Бланшаны улантып, кейін Меді қайнатып өлтіруі, кем дегенде, Мандинго әлемінде ақ әйелдің қара адаммен ұйықтауы табудан тыс екенін көрсетеді; бұл табиғатқа қарсы қылмыс болды. "Бұл - басқа жол емес" деп түсіндіреді Хаммонд Уорренге. Тим А. Райан бұл мәлімдемені қайталап, "Кайл Онстоттың сенсациялық Мандингосы (1957) Тара туралы аңызды ұятсыз еріндікпен басына айналдырады" деп жазады. Бұл аңыз әдебиеттен тыс, соғыстан бұрынғы Оңтүстік туралы нағыз өмірдегі нанымдарға да тарады. Смитерс "Жоғалған себеп мифологиясында пайда болған ең тұрақты көркем шығармалардың екеуі - ерлік ақ оңтүстік еркегі мен адал (және жыныстық емес) ақ әйелдің тропы" деп жазады. Онджоттың соғыстан бұрынғы оңтүстікке тәнтілік танытқандардың сүйікті наным-сенімдерін толығымен жоққа шығарғаны, оның кемшіліктеріне қарамастан, романның қаншалықты радикалды екенін көрсетеді.

Сыншыл пікірлер

«Мандинго» романы ұлттық және халықаралық бестселлер болып, ел ішінде 5 миллион дана сатылса да, романға қатысты сын пікірлер әртүрлі болды. Қара терілі жазушы Ричард Райт «Мандингоны» «құлдық дәуіріндегі құжаттарға негізделген керемет кітап» деп бағаласа, басқа сыншылар оны сенсациялық және ұятсыз деп есептейді. Ван Дебург «[Falconhurst] сериясының үш авторының ешқайсысы қара нәсілділердің өмірі мен тәжірибесі туралы жеткілікті білімге ие емес» деп жазды және «Falconhurst романдары ақ нәсілділердің қара құлдарды жыныстық құмарлықпен пайдалануын мақтан тұтқан» деп мәлімдеді. Ван Дебургтің «мақтан тұту» деген сөзді қолдануы, Falconhurst сериясының авторлары американдық құлдықты сынаудың орнына, көрермендерді қызықтыру мақсатында жазғанын көрсетеді. Сейдель Бланш кейіпкерін оның күрделілігін ескермей, жақындыққа құмар адам ретінде сипаттайды. 1967 жылы «New York Times» газетінде Францияда жарық көрген американдық кітаптар туралы мақалада Жак Кабо «Мандингоны» «оқырманның ізгілігіне қарағанда нәсілшілдікке аз көңіл бөлген, Сад ағаның үйіне ұқсас нәрсе» деп атады. «New York Times» газетінің сыншысы Элиот Фримонт Смит Falconhurst сериясын басқа «нашар» туындыларды сынау үшін лакмус қағазы ретінде пайдаланып, мысқылдады: «Мен 1975 жылы оқыған ең нашар, ең қайталамалы, жаңа және жарнамаланған кітапты, Кайл Онстотт естелік сыйлығына ең лайықты кітапты атауға міндеттімін».

Мұндай сын пікірлері Онстотттың романында бейнеленген қасіреттерге деген ашуды көрсетеді. Алайда Пол Талбот кейбір замандас сыншылардың романды дүрліктіретін, бірақ шындыққа жақын деп қабылдағанын айтады. Ол «The Negro Press» газетінің редакторы Эрл Конрадтың сөзін келтіреді: «Мандинго менде зор құлшыныс оятып, оқыған ең сенсациялық, бірақ шын кітаптардың бірі». Ол сондай-ақ теле юморисінің шебері Джон Генри Фолк «Мандингоны» «оқыған ең әсерлі романдардың бірі» деп бағалағанын айтады. Көптеген сыншылар мазмұнның «ауру, қорқынышты, қызықты, садистік» екенін атап көрсеткенмен, Онстотттың соғысқа дейінгі Оңтүстік туралы көзқарасын дәл деп мойындады: «Онда абсолютті сенімділік күші бар, және бұл қасиет американдық тарих туралы түсініктерімізді қайта қарастыруға итермелеуі мүмкін, өйткені ол бізді өткеннің зұлымдықтарымен бетпе-бет келтіреді». Сыншылар Мандинго туралы қандай пікірде болмасын, оның оқырмандарға тигізген эмоционалдық әсерін және соғысқа дейінгі Оңтүстікті романтизациялауға қарсы тұрғанын жоққа шығара алмады.

Бейімделулер

Роман негізінде Джек Киркленд жазған пьеса 1961 жылдың мамыр айында Нью-Йорктегі Лицей театрында Франшо Тоун мен Деннис Хоппер қатысқан актерлік құраммен қойылды; ол тек сегіз рет көрсетілді. Роман мен пьеса 1975 жылғы Paramount Pictures студиясының «Мандинго» фильмінің негізі болды.