Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фрэнк Гардинер (1830 – шамамен 1882) – австралиялық қарақшы. Ол 1862 жылғы маусым айында Жаңа Оңтүстік Уэльстегі Югоурада алтын кортежін тонаудағы басты рөлімен танымал болды. Бұл Австралия тарихындағы ең ірі алтын тонау саналады. Гардинер мен оның тобы, ішінде Бен Холл, Джон О’Мили, Джонни Гилберт, Генри Маннс, Александр Фордайс, Джон Боу және Дэн Чартерс болды, көптеген ақшамен және 77 килограмм алтынмен қашып кетті, бүгінгі шарамен есептегенде бұл шамамен 10 миллион долларға бағаланады. Тонау үшін бірнеше жыл түрмеде отырғаннан кейін, Гардинер елден қуылды және АҚШ-қа көшіп кетті, ол жерде 1882 жылы немесе оған жуық уақытта қайтыс болды.
Australian bushranger (1830–1882)
those of a similar name
Frank Gardiner (1830 – c. 1882) was an Australian bushranger who gained infamy for his lead role in the a robbery of a gold escort at Eugowra, New South Wales in June 1862. It is considered the largest gold heist in Australian history. Gardiner and his gang, which included bushrangers Ben Hall, John O'Meally, Johnny Gilbert, Henry Manns, Alexander Fordyce, John Bow and Dan Charters, made off with a pile of cash and 77 kilograms of gold, worth about $10 million today. After several years in prison for the robbery, Gardiner was exiled and moved to the United States, where he died in or about 1882.
Ерте өмір
Гарднер, Фрэнсис Кристи деген атпен туған, 1830 жылы Шотландияның Рошир округінде дүниеге келген. Ол 1834 жылы бала кезінде Австралияға көшіп келді. Сол кемеде Генри Монро да болды, ол Шотландияның бай кәсіпкері болатын және жақын арада анасы Джейнмен қарым-қатынас құрды. 1835 жылы Монро әкесі Чарльз Кристиді Гоулберннің оңтүстігіндегі Боро-Криктегі өзінің меншігінің бақылаушысы етіп тағайындады. 1837 жылы Монро Мельбурннан солтүстік-батысқа қарай 80 шақырым жердегі Кампаспе жазығындағы жерді жалға алды, ал Чарльз тағы да бақылаушы болып тағайындалды. 1840 жылы Монро Виктория штатының батысындағы Портлендтен солтүстікке қарай 50 шақырым жердегі Хотспур маңындағы тағы бір жерді жалға алды. Чарльз қайтадан бақылаушы болып тағайындалды және жас отбасымен бірге сол жерге көшіп барды.
Gardiner, born Francis Christie, was born in 1830 in Rosshire, Scotland. He migrated to Australia as a child in 1834. Also aboard was Henry Monro, a wealthy Scottish businessman who would soon form a relationship with his mother, Jane. In 1835 Monro appointed his father, Charles Christie, as overseer of his property at Boro Creek, south of Goulburn. In 1837, Monro obtained the lease for a property on the Campaspe Plains, about 80 km northwest of Melbourne with Charles again the overseer. By 1840 Monro had the lease on another run near Hotspur, about 50 km north of Portland in western Victoria. Once again Charles was overseer and moved there with the young family.
Сыртқы келбеті
Гарднердің бойы 5 фут 9 дюйм болатын. Оның дене бітімі атлеттік, қоңыр, толқынды шашы және жасыл-қоңыр көздері болды. Оны "капитан сияқты тартымды жүзі мен жағымды дауысы бар" деп сипаттаған.
Gardiner was 5 ft 9 inches tall. He had an athletic build, with brown wavy hair and hazel eyes, and he was described as "attractive with a face of a corsair and a smooth voice."
Ерте мансап
1850 жылы Гардинер Викторияның орталық бөлігінде малшы болып жұмыс істеді. Мүмкін, бұл мамандық ауыр еңбек пен аз ақы төлеуді білдіретінін түсінгендіктен, ол екі серігімен бірге қазіргі Бендигодан солтүстік-батысқа қарай 40 шақырым жердегі Лодондағы Серпентинге жақын Уильям Мортонның шаруашылығынан көптеген жылқыларды ұрлады. Олар жылқыларды Портлендте сатуды жоспарлаған. Бірақ Мортон олардың ізін Хейвуд маңындағы Билстон қонақ үйіне дейін соқты, онда үш күдікті де тұтқындалды. Гардинер 1850 жылдың 22 қазанында Гиллонгта өз шын аты – Кристи есімімен сотталды және бес жылға қатаң еңбекке кесілді. 1851 жылдың 20 наурызында Гардинер Пентридж түрмесінің сыртында жұмыс істеген топтың құрамында болды, сол кезде олар күзетшілерге шабуыл жасап қашып кетті. Көптеген сотталғандар бірнеше күн ішінде ұсталды, бірақ Гардинер қашып, Жаңа Оңтүстік Уэльске бет бұрды, мүмкін ол Викторияның орталық бөлігінде әкесі мен кіші қарындастары тұратын шаруашылықта тоқтады. Кейбір хабарларға сәйкес, ол бұрынғы аптада алтын қоймасын тонау күдігімен МакИвор кеніштерінде тұтқындалған. Алайда, оның бұл мәселе бойынша сотқа қатысқаны туралы ешбір жазба жоқ. Ол NSW-ге көшіп, жылқы ұрлаумен айналысуын жалғастыру үшін Приор есімді жас жігітпен бірікті. 1854 жылдың ақпан айында Гардинер (қазір өзін Кларк деп атайды) және Приор ұрланған жылқыларды Ясста сатуға тырысқанда ұсталды. Бұл жолы ол он төрт жылға (әр айып үшін жеті жылдан) сотталды. Кокату аралында түрмеде отырғанда ол қарақшы Джон Пейслимен танысты. Франк Кларкқа 1859 жылдың желтоқсан айында Каркоар ауданында тұру шартымен босатылу қағазы берілді. Өзін Фрэнк Джонс деп атап, ол Лэмбинг Флэттегі Спринг Крикте ет дүкенін ашты, бірақ 1861 жылдың мамырында мал ұрлығынан тұтқындалды және сотқа жіберілді, бірақ кепілдікпен босатылды. Содан кейін ол қашып кетті, кейін ол өз ауданынан қашқан түрмелік екені анықталды. Гардинер қысқа мерзімге Пейслиге қосылды және Рейдс Флэт маңындағы Фоггтың үйі жанында екі сақшымен атысқаннан кейін қысқа уақытқа ұсталды. Гардинер мен Фогг полицияның біреуін Гардинердің қашуына көмектесу үшін пара берді.
In 1850, Gardiner was working as a stockman in central Victoria. Perhaps realising that this career meant hard work and little money, he and two accomplices stole a large mob of horses from William Morton's station near Serpentine on the Loddon, 40 km northwest of present day Bendigo. They planned to sell the horses in Portland. However, Morton followed their tracks to Bilston's Inn, near Heywood, where the trio were arrested. Gardiner was tried under his real name, Christie, at Geelong on 22 October 1850 and sentenced to five years' hard labour. On 20 March 1851, Gardiner was part of a work party working outside Pentridge Prison when they rushed the guards and escaped. Most of the convicts were rounded up within days but Gardiner escaped and made his way to New South Wales, perhaps stopping at the station in central Victoria where his father and younger sisters were living. There are scattered reports of him having been arrested at the McIvor diggings on suspicion of robbing the gold escort the previous week. However, there is no record of him ever appearing in court in this matter. It is likely that he moved up to NSW and teamed up with a youth named Prior to resume his horse stealing career. In February 1854 Gardiner (now calling himself Clarke) and Prior were caught trying to sell stolen horses at Yass. This time he was sentenced to fourteen years (seven years for each charge). While imprisoned on Cockatoo Island he met the bushranger John Peisley. Frank Clarke was granted a ticket of leave in December 1859, conditional on him staying in the Carcoar district. Calling himself Frank Jones he opened a butcher shop at Spring Creek, Lambing Flat, but was arrested in May 1861 on a cattle stealing charge and committed for trial but allowed bail. He then absconded, after which it was discovered he was a prisoner absent from his district. Gardiner joined with Peisley for a short period and was briefly captured after a gunfight with two troopers at Fogg's hut near Reids Flat. Gardiner and Fogg managed to bribe one of the policemen to allow Gardiner to escape.
Лахлан алтын эскорт тонау
1862 жылғы маусымда ол Бен Холл, Дэн Чартерс және Джонни Гилберт сияқты топпен бірге Еугоураның жанындағы Лаклан алтын кортежін тоқтатып, қарақорғады. Бұл оқиға Австралия тарихындағы ең ірі алтын тонаулардың бірі саналады. Алтын мен банкноттардың жалпы құны 14 000 фунт стерлинг (2012 жылғы шамамен 12,5 миллион австралиялық доллары) деп бағаланды. Алтынның көп бөлігі Форбс маңындағы Уиога төбесіндегі топты күтпеген шабуыл жасап ұстаған атты полиция жасағымен табылды. Қалған алтынның тағдыры әлі де көптеген болжамдар мен әңгімелерге орай сақталып келеді. Қазына іздеушілер әлі де сол аймаққа барып, тіпті 1912 жылы Гарднердің туған інілері деп есептелген екі америкалық, Веддинг жанындағы Уиого станциясына кеншілер болып кіргендері туралы әңгімелер бар.
In June 1862 he bailed up the Lachlan Gold Escort near Eugowra with a gang including Ben Hall, Dan Charters and Johnny Gilbert. This hold up is considered to be one of the largest gold robberies in Australian history. The total value of the gold and bank notes taken was estimated at £14,000 (approximately A$12.5 million in 2012 terms). Much of the gold was recovered by mounted police after they surprised the gang on Wheoga Hill near Forbes. What happened to the remaining gold is still the subject of much speculation and rumour. Treasure hunters still visit the area and it is even rumoured that two Americans who were thought to be Gardiner's nephews visited the Wheogo Station near the Weddins in 1912 claiming to be miners.
Тұтқынға алу және жер аударылу
Қалған алтын тонаушылар ауданда қалып, ұсталды, ал Гарднер Квинслендке қашуды жөн көрді. 1863–1864 жылдары Гарднер Бен Холлдың қарындасының күйеуі Китти Браунмен бірге Квинсленд штатының Рокхэмптон қаласының жанындағы Апис-Крикте тұрып, жалпы дүкен ашты. Ол Сидней полициясына танылып, хабарланды. Гарднерді NSW полициясы, өз құзыретінен тыс әрекет ете отырып, сондай-ақ жарымәскери жергілікті полиция күштері даулы жағдайда ұстады. NSW полициясының бірі Гарднердің «Дарки» атты жеке атын тұтқындау кезінде пайдаланды. Ол Сиднейге қайтарылып, 1864 жылдың шілдесінде 32 жылға «жолдарда» қатаң еңбекке кесілді. 1872 жылы Гарднердің қарындастары Гарднердің мерзімінен бұрын босатылуы үшін петиция ұйымдастырды, оны Жаңа Оңтүстік Уэльстің жаңа тағайындалған губернаторы сэр Геркулес Робинсонға ұсынуға дайындады. Губернатор, Англия патшасының өкілі ретінде, өлім жазасын көздемейтін қылмыстар бойынша патшалық кешірімді пайдалану құқығына ие болды. 1872 жылдың қыркүйегінде губернаторға жеткен петицияға парламент мүшелері мен бұрынғы отар министрі Уильям Форстер сияқты бірқатар белгілі қоғам қайраткерлері қол қойды. Қарастырғаннан кейін Робинсон Гарднерге кешірім жасау мүмкін екенін шешті, бірақ ол он жыл түрмеде отырғаннан кейін және түрмедегі мінез-құлқы жақсы болған жағдайда ғана, сондай-ақ босатылғаннан кейін елден шығып, Австралия колониялары мен Жаңа Зеландиядан шеттетілгеніне байланысты.
While the rest of the gold robbers stayed in the district and were rounded up and caught, Gardiner opted to flee to Queensland. In 1863–1864, Gardiner was living with Ben Hall's sister in law Kitty Brown, at Apis Creek near Rockhampton, Queensland, where he was running a general store. He was recognised and reported to the police in Sydney. Gardiner was apprehended in controversial circumstances by both NSW police operating outside their jurisdiction and by troopers of the paramilitary Native Police. One of the NSW policemen used Gardiner's own horse 'Darkie' during the capture. He was taken back to Sydney, and sentenced in July 1864 to 32 years hard labour "on the roads". In 1872 a petition was organised by Gardiner's sisters seeking Gardiner's early release, prepared for presentation to the newly appointed Governor of New South Wales, Sir Hercules Robinson. The Governor, as representative of the English sovereign, had the power to exercise the Royal prerogative of mercy for felony cases not subject to the death penalty. By the time it reached the Governor in September 1872 it had attracted the signatures of a number of prominent public men, including members of parliament and the former Colonial Secretary, William Forster. After consideration, Robinson decided that Gardiner could be eligible for a pardon, but only after he had served ten years incarceration and providing his conduct in prison remained good, conditional upon him leaving the country on release and becoming an exile from the Australian colonies and New Zealand.
Сан-Франциско қаласы
1874 жылдың соңында Гарднер Гонконг арқылы Калифорнияға келді. Ол – қарақшылық дәуірінде отаннан қуылған көптеген австралиялықтардың бірі ғана. Гарднер Сан-Францисконың Барбарий жағалауындағы Кирни көшесіндегі "Твайлайт Стар" салонына ие болды. Бірнеше айдан кейін ол портқа жақын орналасқан Браннан көшесіне көшті. Сан-Францискоға келген австралиялықтар көбінесе оны сұрап, оның мекемесінде сусын ішетін. 1882 жылға қарай ол көшеде қалды, Гарднер клиенттеріне шамадан тыс несие бергендіктен және шоттарды төлей алмағандықтан қиын жағдайға түскені хабарланды. Оның 1882 жылы қайтыс болғаны туралы көптеген хабарлар бар (Evening News, Сидней, 28 тамыз 1882 ж. және басқа да ұқсас мақалалар), сондай-ақ ол Сан-Францискодағы Ардагерлер легионы паркінің жанындағы кедейлерге арналған қабірге жерленген. Оның қайтыс болуының мән-жайлары толыққанды белгісіз, себебі 1906 жылғы Сан-Франциско жер сілкінісі салдарынан көптеген құжаттар жойылды. Оның сол жердегі өмірі туралы көптеген әңгімелер бар, соның ішінде ол бай американдық толқынға үйленіп, екі ұлы болды деген де бар. Тағы бір әңгіме бойынша, ол 1903 жылы Колорадода қайтыс болған. Бірақ ешқайсысы расталмады.
In late 1874, Gardiner arrived in California having travelled via Hong Kong. He is just one of many Australians exiled from this country during the bushranging era. Gardiner owned the Twilight Star Saloon on Kearny Street in the Barbary Coast area of San Francisco. A couple of months later he relocated to a more upmarket Brannan St which was closer to the docks. Australians arriving in San Francisco would often ask about him and have a drink at his premises. By 1882 he was out on the street, it was reported that Gardiner had overextended credit to his clientele and couldn't pay the bills. There are numerous reports of his death having occurred in 1882 (Evening News, Sydney 28 August 1882 and other similar articles) and that he was buried in a pauper's grave near the Legion of Honor park in San Francisco. The circumstances of his death are not known with any degree of certainty, due in large part to the destruction caused during the 1906 San Francisco earthquake. There are many rumours about his life there, including a claim that he married a rich American widow and had two sons. Another rumour was that he died in Colorado in 1903. None have been proven.