Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландияның түрлі жергілікті және ұлттық билік органдары, сондай-ақ Ирландияның ежелгі провинциялық патшалары мен Жоғарғы патшалары, Ирландия Корольдігі (1541–1801), Ұлыбритания және Ирландия Біріккен Корольдігі (1801–1922), Ирландия еркін мемлекеті (1922–1937) және қазіргі Ирландия Республикасы ирландтық монеталар шығарған. 2002 жылдан бері Ирландия Республикасы зығыр және арфа сияқты символдар бейнеленген евро монеталарын қадап шығаруда.
none
Irish coins have been issued by a variety of local and national authorities, the ancient provincial Kings and High Kings of Ireland, the Kingdom of Ireland (1541–1801), the United Kingdom of Great Britain and Ireland (1801–1922), the Irish Free State (1922–1937), and the present Republic of Ireland. Since 2002, the Republic of Ireland has minted Euro coins, featuring symbols such as flax and the harp.
Гиберно-норвегиялық монеталар
Гиберно-норс монеталары алғаш рет 997 жылы Ситрик Жібексақал патшаның билігімен Дублинде соғылды. Алғашқы монеталар Англияның Этельред II-нің монеталарының жергілікті көшірмелері болды, және сол дәуірдегі англосаксондық монеталардың дизайны әр алты жылда бір рет өзгеретін болғандықтан, Ситриктің монеталары да осы үлгіні қабылдады. 1014 жылғы Клонтарф шайқасынан кейін гиберно-норс монеталары бұл үлгіні ұстанғаннан бас тартып, бұрынғы дизайндарының біріне – «ұзын крест» түріне қайта оралды. Осы жалпы дизайнмен (кейде қысқа мерзімге басқа ағылшын және еуропалық монеталардың жаңа дизайндары енгізіліп) 100 жылдан астам уақыт бойы монеталардың сапасы төмендеді. Серия соңына жеткенде монеталар оқылмайтын, құны төмендеген және практикалық сауда үшін тым жұқа болып кетті. Соғылған барлық монеталар бір пенни номиналында болды. Бастапқыда олар пенни стандарты бойынша (яғни бір пенни салмағы немесе күмістің 1/240 бөлігі) соғылды, бірақ кейінгі монеталар құны төмендеп, салмағы жеңіл болды.
Hiberno Norse coins were first produced in Dublin in about 997 under the authority of King Sitric Silkbeard. The first coins were local copies of the issues of Aethelred II of England, and as the Anglo Saxon coinage of the period changed its design every six years, the coinage of Sitric followed this pattern. Following the Battle of Clontarf in 1014 the Hiberno Norse coinage ceased following this pattern and reverted to one of its earlier designs—the so called 'long cross' type. Coins of this general design (with occasional new designs incorporated briefly from other English and European issues) were struck in decreasing quality over a period of more than 100 years. By the end of the series the coins had become illegible and debased, and were too thin to serve for practical commerce. All the coins produced were the penny denomination. They were initially produced at the penny standard (i. e. one pennyweight or 1/240th of a pound of silver) but the later pieces are both debased and lightweight.
Ольстердің барондық монеталары
Бұл монеталарды Барон Джон де Курси, Ульстер графы шығарған.
These coins were issued by Baron John de Courcy, Earl of Ulster.
Патшалық соққылы ақша
1169-75 ж. Нормандердің басып алуынан кейін айналымға түскен монеталар (фартингтер, жарты пеннилер және пеннилер) Англия стандарттарымен бірдей сапада жасалды. Бұл монеталардың басты мақсаты – Ирландиядан күміс экспортына мүмкіндік беру болды. Кейінгі монеталар 1460 жылға дейін Англия стандартына сәйкес келді, содан кейін төменгі, ирланд стандарт енгізілді, монеталардың салмағы ағылшын монеталарының ¾ бөлігін құрады. Бұл осыған сәйкес үлкен номиналды монета – гроаттың (4 пенс) енгізілуімен бірге болды. 1483 жылы жарты гроат та айналымға түсті. Эдуард VI Генрих VIII тұсында ақшаның құны төмендетілгеннен кейін алғашқы ирланд шиллингтерін шығарды. Генрих VIII (1509–47) патшалыққа келгенге дейін ирланд монеталарында «Dominus Hiberniae» (немесе Ирландияның Лорды) деген жазу болды. 1535 жылдан бастап Генрих Ирландияның королі атағын алды. 1561 жылы Елизавета I бірнеше жылға күміс монеталардың жоғары стандартын енгізді, содан кейін бұрынғы стандартқа қайтып оралды. Мыстан жасалған жарты пенни мен пеннилер де айналымға түсті. Джеймс I жоғары стандартты монеталарды қайта шығарды, бірақ 1607 жылы барлық ирланд монеталарының шығарылуы тоқтатылды. Англия азамат соғысы кезінде Ирландияда бірқатар жергілікті монеталар шығарылды.
The coins which followed the 1169–75 Norman conquest (farthings, halfpennies and pennies) were minted to the same standard as those of England. A chief purpose of these coins was to provide a means for the export of silver from Ireland. Later pieces followed the standard of England until 1460 when a lower, Irish standard was introduced with coins weighing ¾ of their English counterparts. This coincided with the introduction of a larger denomination, the groat (4 pence). Half groats followed in 1483. Edward VI issued the first Irish shillings following debasement of the coinage during the reign of Henry VIII. Prior to the reign of King Henry VIII (1509–47), the Irish coinage carried the title 'Dominus Hiberniae' (or Lord of Ireland). After 1535, Henry took the title King of Ireland. In 1561, Elizabeth I introduced a higher standard of silver coinage for a few years before returning to a base standard. Copper halfpennies and pennies were also introduced. Higher standard issues were resumed by James I but all Irish issues ceased in 1607. During the English Civil War, a number of local coins were issued in Ireland.
Ертедегі патшалық монеталар
Мыс жарты пенни 1680 және 1689 жылдар аралығында, король Карл II (1660–85) мен король Джеймс II (1685–88) патшалық құрған кезеңде соғылды.
Copper halfpennies were struck between 1680 and 1689, during the reigns of King Charles II (1660–85) and King James II (1685–88).
1689-91 жылғы Азамат соғысы монетасы
Бұл монеталарды Францияға қашқаннан кейін тақтан түскен король Яков II соққан. Бұл монеталардың ерекшелігі – олардың шығарылған айымен қатар жылы да көрсетілген. Монета соғу үшін металл жетіспегендіктен, шіркеу қоңыраулары және мүмкін ескі зеңбіректер балқытылып, осылайша «Оқ ақшасы» немесе «Gunmoney» деген ат пайда болды. Бұл монеталар 1690 жылғы шілдеде Бойн шайқасында король Уильям III жеңіске жеткеннен кейін заңды төлем құралы емес деп жарияланды. 1691 жылы Лимерикте қолдану үшін фартингтер мен жарты пеннилерден тұратын екінші төтенше монета шығарылды.
These coins were struck by the deposed King James II after he fled to France. These coins are unique because they show the month of issue as well as the year. As there was a shortage of metal for coinage, church bells and possibly old cannon were melted down, thus giving rise to the name Gun money or Gunmoney. These coins were declared illegal tender after King William III's victory at the Battle of the Boyne in July 1690. A second issue of emergency coinage, consisting of farthings and halfpennies, was issued in 1691 for use in Limerick.
Вудтың жарты пенсі
Уильям Вуд 1722 жылы Ирландия үшін 360 тоннаға дейін жарты пенс пен фартинг монеталарын шығаруға уәкілдік алды, он төрт жыл ішінде фунттың 30 пенсінен аспауы тиіс болды, және корольге жыл сайын 800 фунт төледі. Бұл монеталар Ирландияда көпке ұнаған жоқ, көбінесе Джонатан Свифттың poleмикалық «Drapier's Letters» атты хаттарының әсерінен, және Вуд патентін жоғалтты, бірақ зейнетақымен өтелді.
William Wood was authorised in 1722 to produce up to 360 tons of halfpence and farthings for Ireland at 30 pence to the pound over a period of fourteen years for an annual fee of £800 paid to the king. These coins were unpopular in Ireland, largely due to Jonathan Swift's polemical Drapier's Letters, and Wood lost his patent though compensated with a pension.
Кейінгі монеталар
Англиядағы Азамат соғысы аяқталғаннан кейін мыс шалымы мен жарты шалымы қайтадан өндіріске кірісті, ал 1805 жылы шалымдар да қосылды. 1804 жылы Ирландия банкі 6 шиллингке тең күміс жетондарды айналымға енгізді, олар испан долларының үстіне соғылған. Одан кейін 5, 10 және 30 пенс Ирландия жетондары шықты. Соңғы жарты шалым мен шалымдар 1823 жылы соғылды. 1822–23 жылғы шығарылым Ирландия Корольдігін бейнелейтін тәж киген арфа белгісінің соңғы рет пайда болуын білдірді. Осыдан кейін бүкіл аралда стандартты британдық монеталар қолданылды.
After the end of the English Civil War, copper farthings and halfpennies resumed production, and pennies were added in 1805. In 1804, the Bank of Ireland introduced silver tokens for 6 shillings which were overstrikes on Spanish dollars. These were followed by 5, 10 and 30 pence Irish tokens. The last halfpennies and pennies were minted in 1823. The 1822–23 issue marked the last appearance of the symbol of a crowned harp, which represented the Kingdom of Ireland. Following this, standard British coinage was used throughout the island.
1921 жылдан кейінгі Ирландия мемлекетінің монеталары
1921 жылғы Англо-Ирландиялық келісімнен кейін Ирландия еркін мемлекеті 1928 жылы Saorstát Éireann (Ирландия еркін мемлекеті) деп белгіленген жаңа ұлттық монеталарды алғаш рет айналымға шығарды, бірақ британдық монеталар да еркін мемлекетте тең құнмен қабылдана берді. 1937 жылы Ирландияның тәуелсіз мемлекетінің атын өзгерткен Ирландия Конституциясы қабылдағаннан кейін монеталар Éire деп белгіленді, бірақ ирланд фунты стерлингке шамалас құнмен сақталды. Ирландия мен Ұлыбритания 1971 жылы валюталарын ондық жүйеге көшірді, ал екі валюта арасындағы теңдік 1979 жылы Ирландия Еуропалық валюталық механизмге қосылғанға дейін сақталды. 1979 жылдың 30 наурызында ирланд фунты мен фунт стерлинг арасындағы айырбас бағамы белгіленді. Кішкентай номиналды британдық 1 пенс және 2 пенс монеталары 2002 жылы евро енгізілгенге дейін ирланд монеталарымен ресми емес түрде алмастырыла берді, себебі олардың мөлшері мен пішіні бірдей болды. Ирландия 2002 жылдың 1 қаңтарында Еуропалық Одақтың көптеген елдерімен бірге еуроны өз валютасы ретінде қабылдады. Ирландия еуро монеталарының ұлттық жағында Ирландияның елтаңбасы және Еуропалық Одақтың 12 жұлдызы, сондай-ақ монета соғылған жылы және Ирландияның Éire деген атауы дәстүрлі ирланд жазуымен бейнеленген. Бұл монеталар бүкіл еуроаймақта айналымда жүреді.
Following the Anglo Irish Treaty of 1921, the Irish Free State first circulated new national coinage in 1928, marked Saorstát Éireann (Irish Free State), although British coinage was still acceptable in the Free State at an equal rate. In 1937, following the adoption of the Constitution of Ireland which changed the name of the independent Irish State, the coins became marked Éire, although the Irish pound remained pegged at par to sterling. Ireland and the United Kingdom decimalised their currencies in 1971, and parity between the two currencies continued until Ireland joined the European Exchange Rate Mechanism in 1979. An exchange rate between the Irish pound and the pound sterling was established on 30 March 1979. The smaller denomination British 1p and 2p coins continued to be unofficially interchangeable with the Irish coins until the euro was introduced in 2002, partly due to their identical size and shape. Ireland adopted the euro as its currency along with most of its EU partners on 1 January 2002. The national side of the Irish euro coins bears the coat of arms of Ireland and the 12 stars of the EU, the year of imprint and the Irish name for Ireland, Éire, in the traditional Irish script. These coins circulate throughout the eurozone.
Солтүстік Ирландияның монеталары
Солтүстік Ирландия Ирландияның бөлінуінен бері британдық монеталарды қолдануды жалғастырып келеді. Британдық бір фунттық монета Англия, Шотландия, Уэльс, Солтүстік Ирландия және Ұлыбританияның тұтас бейнесін көрсететін әртүрлі суреттермен шығарылған. 1986 және 1991 жылғы шығарылымдарда тәжбен зығыр өсімдігі, 1996 және 2001 жылғы шығарылымдарда кельт кресі және Бройтер мойындығы, 2010 жылғы фунтта Белфаст қаласының гербі, 2006 жылғы монетада МакНиллдің Египеттік аркасы, ал 2014 жылғы монетада Ұлыбритания құрамындағы Солтүстік Ирландияны көрсететін үш жапырақты қызылқұлан мен зығыр өсімдігі бейнеленген. 2002 жылы екі фунттық монетада 2002 жылғы Достастық ойындарын мерекелеу үшін Солтүстік Ирландияның туы салынған. Бұл монеталар Солтүстік Ирландияға ғана тән емес, бүкіл Ұлыбритания және фунт стерлингі аймағындағы басқа елдерде де айналымда жүреді. 2012 жылы «Гиганттар жолы» екі бес фунттық монетада бейнеленді; бұл естелік монеталар және олар сирек қолданылады.
Northern Ireland has continued to use British coinage since the partition of Ireland. The British one pound coin has featured varying designs to represent England, Scotland, Wales, Northern Ireland, and the UK as a whole. The 1986 and 1991 issues featured a flax plant in a coronet, the 1996 and 2001 issues featured a Celtic cross and Broighter collar, the 2010 pound featured the coat of arms of Belfast, the 2006 coin featured MacNeill's Egyptian Arch, and the 2014 coin featured a shamrock and flax plant, all representing Northern Ireland within the United Kingdom. A 2002 two pound coin featured the flag of Northern Ireland to mark the 2002 Commonwealth Games. These coins are not unique to Northern Ireland and circulate through the entire United Kingdom and other sterling area countries. The Giant's Causeway appeared on two five pound coins in 2012; these are commemorative coins and are rarely circulated.