Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швейцариялық ботаник (1850–1927)
Swiss botanist (1850–1927)
Герман Мюллер (21 қазан 1850, Тэгервилен, Тургау кантоны, Швейцария – 18 қаңтар 1927, Вэденсвиль, Цюрих) – швейцариялық ботаник, өсімдік физиологы, шарап жасаушы және жүзімнің селекционері. Ол өзін Мюллер-Тюргау деп атады, туған жері – Тургау кантонының атын алды.
Hermann Müller (21 October 1850 in Tägerwilen, Thurgau, Switzerland – 18 January 1927, in Wädenswil, Zurich), was a Swiss botanist, plant physiologist, oenologist and grape breeder. He called himself Müller Thurgau, taking the name of his home canton.
Өмірбаян
Герман Мюллер – нан пісіруші және шарап жасаушы Конрад Мюллер мен оның әйелі Мария Эглоффтың ұлы. Ол Крейцлингендегі мұғалімдер семинариясында (1869–70) оқыған. Цюрих политехникумында оқыған кезінде (1872 жылы бітірген) Штайн-ам-Райнда (1870–72) сабақ берді. Содан кейін Юлиус фон Сакстың басшылығымен Вюрцбург университетінде аспирантураны бітірді, 1874 жылы докторлық дәрежесін алды және Сакстың көмекшісі ретінде біраз уақыт жұмыс істеді. 1876–1890 жылдары ол Гейзенхаймдегі Пруссияның бау-бақша және жүзім өсіру институтында (Königlich Preussische Lehranstalt für Obst und Weinbau) жұмыс істеді, онда өсімдік физиологиясы бойынша тәжірибелік станцияны басқарды. 1891 жылы ол Швейцарияға оралып, Ведэнсвильдегі жаңадан құрылған Эксперименталды станция және бау-бақша және жүзім шаруашылығы мектебінің (Versuchsstation und Schule für Obst, Wein und Gartenbau) директоры болды, 1924 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін сол қызметте болды. 1902 жылдан бастап ол Цюрих политехникумында ботаника профессоры болып жұмыс істеді. Ол жүзімнің құнарлылығын, жүзім ауруларын және шараптағы сүтті ашыту процесін зерттеген топтарда қатысты. 1890 жылы ол неміс шарап өсіру қауымдастығының құрметті мүшесі аталды, ал 1920 жылы Берн университетінен құрметті докторлық дәрежесін алды. Мюллер жүзім шаруашылығы және шарап жасау саласындағы көптеген мәселелерді зерттеді және жариялады, соның ішінде жүзім гүлдерінің биологиясы, жүзімнің қоректік заттарды сіңіруі, жүзім аурулары, шараптың спирттік ашытуы, белгілі бір қасиеттері бар ашытқы штаммдарын өсіру, сүтті ашыту, шарап ақауларының пайда болуы және алкогольсіз жүзім шырынын өндіру әдістері.
Hermann Müller was born to Konrad Müller, a master baker and vintner, and his wife Maria Egloff, the daughter of Karl Anton Egloff, a wine merchant of Oestrich, Hessen. He attended the Lehrerseminar Kreuzlingen (Kreuzlingen Teachers College) (1869–70). He taught in Stein am Rhein (1870–72) while studying at the Polytechnikum Zürich (1872 graduate). He then attended the University of Würzburg for graduate studies under Julius von Sachs, was awarded his PhD in 1874 and stayed some time as Sachs' assistant. During the years 1876–1890 he worked at the Prussian Institute for Horticulture and Viticulture (Königlich Preussische Lehranstalt für Obst und Weinbau) in Geisenheim, Rheingau where he led its experimental station for plant physiology. In 1891 he returned to Switzerland as director of the newly created Experimental Station and School for Horticulture and Viticulture (Versuchsstation und Schule für Obst , Wein und Gartenbau) in Wädenswil, where he stayed until his 1924 retirement. From 1902, he was also connected to Polytechnikum Zürich as professor of botany. He worked on teams which investigated fertility of the vine, vine diseases, and malolactic fermentation in wine. In 1890, he was made an honorary member of the German Viticultural Association and in 1920 he received an honorary doctorate from the University of Bern. Müller researched and published on a wide range of topics in viticulture and winemaking, including the biology of vine flowering, assimilation of nutrients by the vine, vine diseases, alcoholic fermentation of wine, breeding of strains of yeast with specific properties, malolactic fermentation, development of wine faults, and methods for producing alcohol free grape juice.
Мюллер-Тургау жүзімінің селекциясы
Гейзенхаймда болған кезінде Мюллер 1882 жылы басталған селекциялық бағдарламада Рислинг пен Мадлен Рояльді будандастырып, Мюллер Тюргау жүзім сортын жасады, бірақ ұзақ уақыт бойы оның Рислинг x Сильванер екені қате есептелді. Мюллердің мақсаты Рислингтің хош иісті қасиеттерін Сильванердің ертерек және сенімді пісуімен үйлестіру болатын. Эксперименталды плантациялар Гейзенхаймда 1890 жылға дейін жалғасты, ал 1891 жылы 150 түпшет Вэдэнсвилге жіберілді, онда Генрих Шелленберг (1868–1967) басшылығымен сынақтар жалғасты. Сынақтардың ең сәтті клоны (сериялық нөмірі 58) 1897 жылы Riesling x Silvaner 1 деген атаумен көбейтілді. Бұл сорттың жүзімдері 1908 жылдан бастап Швейцарияда және шетелде таратылды, ал 1913 жылы 100 түпшесін Аугуст Дерн (1858–1930) Германияға алып өтті, ол бұрын Гейзенхаймда Мюллермен бірге жұмыс істеген. Дерн сортқа «Мюллер Тюргау» деген атау берді, ал Мюллер өзі оны Riesling x Silvaner 1 деп атауын жалғастырды, бірақ бұл жаңа сорттың шынайы тегі екеніне күмән келтірді және Гейзенхаймнан Вэдэнсвилге көшіру кезінде жүзім материалдарының жаңылыс анықталуы мүмкін екенін болжады. 1920 жылдан бастап Германияда Мюллер Тюргаудың көптеген тәжірибелік плантациялары құрылды, ал 1938 жылдан бастап оның табысы Альцейдегі жүзім өсіруші Георг Шёуға байланысты. 1950 жылдары ол жаңадан шығарылған жүзім сорттарының арасында ең көп өсірілетін сортқа айналды. 1960 жылдардың соңынан 1990 жылдардың ортасына дейін Германияның ең көп отырғызылған жүзім сорты болды және қазіргі күні екінші орында тұр.
During his time in Geisenheim, Müller created the grape variety Müller Thurgau in a breeding programme initiated in 1882, by crossing Riesling with Madeleine Royale, although for a long time it was erroneously assumed to be Riesling x Silvaner. Müller's goal was to combine the aromatic properties of Riesling with the earlier and more reliable ripening of Silvaner. Experimental plantations continued in Geisenheim until 1890, and in 1891 150 plants were shipped to Wädenswil where trials continued under Heinrich Schellenberg (1868–1967). The most successful clone of the trials (serial no. 58) was propagated in 1897 under the designation Riesling x Silvaner 1. Vines of this variety were distributed in Switzerland and abroad from 1908, and in 1913, 100 vines of this variety were taken to Germany by August Dern (1858–1930), who had worked with Müller in Geisenheim. Dern introduced the name "Müller Thurgau" for the variety, while Müller himself continued to call it Riesling x Silvaner 1, although he did express doubts that this was the actual parentage of the new variety, and speculated that some misidentification of vine material could have occurred in the move from Geisenheim to Wädenswil. Many experimental plantations of Müller Thurgau in Germany were conducted from 1920, and its breakthrough from 1938 is credited to the grape breeder Georg Scheu in Alzey. By the 1950s it had become the most cultivated of any newly created grape varieties. It was the most planted grape variety of Germany from the late 1960s to the mid 1990s, and is still the second most planted.