М’заб – Әлжір Сахарасының табиғи аймағы, Гардая провинциясында орналасқан. 360 мың тұрғыны бар, ежелгі бербер тайпасының отаны, Tifinagh жазуларымен мәшһүр.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
М'заб немесе Мзаб (мозабит тілінде: Аглан, مزاب) – Алжирдің Гардая провинциясындағы Солтүстік Сахара шөліндегі табиғи аймақ. Ол Алжирдің оңтүстігінде орналасқан және 2005 жылғы бағалау бойынша шамамен 360 000 тұрғыны бар.
The M'zab or Mzab (Mozabite: Aghlan, مزاب) is a natural region of the northern Sahara Desert in Ghardaïa Province, Algeria. It is located south of Algiers and there are approximately 360,000 inhabitants (2005 estimate).
Геология
Мзаб – Уад Мзаб (Уэд Мзаб) алқабының ортасында орналасқан әктас платосы.
The Mzab is a limestone plateau, centred on the Wad Mzab (Oued Mzab) valley.
Тарих
Мозабиттер ("Ат Мзаб") – Оңтүстік Алжирдің орталық бөлігінде қоныстанған үлкен бербер тайпасы – Изнатеннің бір тармағы. Мзаб аңғарының төңірегіне көптеген Тифинах әріптері мен символдары қазылып жазылған. Мозабиттер Мағрибтің мұсылмандар тарапынан басып алынуынан кейін Мутазила мектебінің мұсылмандарына айналды. Жергілікті христиан халқы 11 ғасырға дейін сақталды. Рустамид мемлекеті құлағаннан кейін, Рустамид әулеті өздерінің бір бөлігімен бірге Мзаб аңғарын паналау үшін таңдады. Алайда, Рустамидтер Ибади дінін ұстанды және жергілікті мозабиттерді сәтті түрлендірген уағызшы (Абу Бакр ан Нафуси) жіберді. 1830 жылы Франция Алжирге шабуыл жасады. М’заб Францияға 1882 жылы ғана қосылды және 1962 жылдың жазында ұлттық тәуелсіздік алғаннан кейін Алжирдің жергілікті билігіне қайта өтті. Гардая (Тагардайт) – М’забтың бас қаласы және астанасы, ал Эль-Атеуф (Таджиннт) – аймақтағы ең көне елді мекен. Бени Искуэн (Ат Исген) – ислам дініндегі ең қасиетті бербер қаласы. Ол қаланың әртүрлі бөліктерінен келген мозабиттерге және барлық шетелдіктерге қала қабырғаларының ішінде түндеуге тыйым салады. Мелика (Ат Млишет) қазірге дейін Буйраның жанында орналасқан Мликч атты кабильдік қаламен мекенделген, онда кең зираттар мен ксардың ортасында тарихи мешіт бар, ал Бунура (Ат Бунур) – Азвил пальма бақтарын қамтитын тарихи ксар, ал Эль-Геррара (Играрен) және Берриан (Ибергуен) 17 ғасырдан бері М’заб құрамында.
The Mozabites ("Ath Mzab") are a branch of a large Berber tribe, the Iznaten, which lived in large areas of middle southern Algeria. Many Tifinagh letters and symbols are engraved around the Mzab Valley. After the Muslim conquest of the Maghreb, the Mozabites became Muslims of the Mu'tazili school. The indigenous Christian population persisted until the 11th century. After the fall of the Rustamid state, the Rustamid royal family with some of their citizens chose the Mzab Valley as their refuge. However, the Rostemids were Ibadi and sent a preacher (Abu Bakr an Nafusi) who successfully converted the indigenous Mozabites. France invaded Algeria in 1830. The M'zab was annexed to France only in 1882 and reverted to Algerian indigenous rule in summer 1962 upon its national independence. Ghardaia (Taghardait) is the main town and capital of the M'zab, while El Atteuf (Tajnint) is the oldest settlement in the region. Beni Isguen (At Isgen) is the most sacred Berber Islamic town. It prohibits all non M'zabites from various sections of this town and all foreigners from spending the night within its walls. Melika (At Mlichet) is populated by a kabily town named Mlikch which is until now located near Bouira, and it contains spacious cemeteries and a historical Mosque in the center of the ksar, while Bounoura (At Bounour) is a historical ksar which contain Azwil palm grove, while El Guerrara (Igraren) and Berriane (Iberguen) have been part of the M'zab since the 17th century.
Сәулет
Wəd Mzab бойындағы тасты жартастарда орналасқан бес qsur "қабырғалы ауылдар" (ksour) бар, олар бірлесіп Пентаполис деп аталады және 1012-1350 жылдар аралығында негізделген. Олар: Гардайя (Тагердайт), қазіргі кездегі ең ірі елді мекен; Бени Искун (Ат Ижен) (арабша: بني يزقن); Мелика (Ат Млишет); Бунура (Ат Бунур); және Эль Аттеуф (Таджиннт), бес елді мекеннің ең ежелгісі. Берианна және Эль-Геррара сияқты жаңа елді мекендер қосылғанда Мзаб Гептаполисі толыққанды болады. Ибади дінінің қатаң тазалығы мен оазис маңындағы өмір салтының үйлесуі жер мен кеңістіктің қатаң ұйымдастырылуына әкелді. Әрбір қамал мешіт сияқты бекініске ие, оның минареті қарауыл мұнарасы қызметін атқарды. Мешіттің айналасында концентрлі шеңберлермен стандартты өлшемдегі және типтегі үйлер салынған. М'заб елді мекендерінің архитектурасы теңдік пен қоғамдық өмірді дамытуға, сонымен қатар отбасылық құпияны сақтауға бағытталған. М'заб құрылыс стилі Ливия-Финикиялық типке жатады, дәлірек айтқанда бербер стиліне ұқсас және Сахараның басқа аймақтарында да қолданылған. Жазда мзабиттер пальма тоғайларымен қоршалған оазистердегі "жазғы қамалдарға" көшіп отыратын. Бұл Сахара шөлінің ірі оазистік аймақтарының бірі болып табылады және құрғақ өзен арналарымен кесілген шебка деп аталатын шөлді аймақпен шектеседі. М'заб аңғары 1982 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне, қоршаған ортаға толық бейімделген дәстүрлі адам мекенінің сақталған мысалы ретінде енгізілді.
There are five qsur "walled villages" (ksour) located on rocky outcrops along the Wəd Mzab collectively known as the Pentapolis, founded between 1012 and 1350. They are: Ghardaïa (Tagherdayt), the principal settlement today; Beni Isguen (At Isjen) (Arabic: بني يزقن); Melika (At Mlishet); Bounoura (At Bunur); and El Atteuf (Tajnint), the oldest of the five settlements. Adding the more recent settlements of Bérianne and El Guerrara, the Mzab Heptapolis is completed. The combination of the functional purism of the Ibāḍī faith with the way of life necessary near an oasis has led to a strict organization of land and space. Each citadel has a fortress like mosque, whose minaret served as a watchtower. Houses of standard size and type were constructed in concentric circles around the mosque. The architecture of the M'zab settlements was designed for egalitarian communal living, with respect for family privacy. The M'zab building style is of Libyan Phoenician type, more specifically of Berber style and has been replicated in other parts of the Sahara. In the summer, the Mzabites migrated to 'summer citadels' centred on palm grove oases. This is one of the major oasis groups of the Sahara Desert, and is bounded by arid country known as chebka, crossed by dry river beds. The M'zab Valley was listed as a UNESCO World Heritage Site in 1982, as an intact example of traditional human habitat perfectly adapted to the environment.