Кіріспе
Карл Йохан Густав Шварц (1858 – 1926 жж.) – швед оңшыл саясаткері, 1917 жылдың наурыз айынан қазан айына дейін Швеция Премьер-министрі қызметін атқарды. Сондай-ақ ол 1906 жылдан 1911 жылға дейін Қаржы министрі болды. 1886 жылы Дагмар Лундстремге үйленді, олардан Эрик, Брита және Олоф деген үш бала дүниеге келді.
Carl Johan Gustaf Swartz (5 June 1858 – 6 November 1926) was a Swedish right wing politician who served as Prime Minister of Sweden from March to October 1917. He also served as Minister for Finance from 1906 to 1911. He married Dagmar Lundström in 1886, with whom he had three children, Erik, Brita and Olof.
Өмір және мансап
Карл Шварц 1858 жылдың 5 маусымында Норрчепинг қаласында, Остерготланд округінде, фабрика иесі Эрик Шварц пен оның әйелі Элизабет Форсгреннің ұлы болып дүниеге келді. Уппсала және Бонн қалаларында білімін аяқтағаннан кейін Норрчепингке оралып, отбасылық бизнесті – темекі өндіруші Петтер Шварц компаниясын басқарды. Ол туған қаласының өміріне зор үлес қосты, әсіресе мәдени саласында. 1912-1917 жылдар аралығында Швецияның жеке меншік орталық банкінің директорлар кеңесінің төрағасы қызметін атқарды. 1917 жылы ұлттық университеттің канцлері болды. 1906-1911 жылдар аралығында Қаржы министрі ретінде бірқатар реформаларды жүзеге асырды, оның ішінде біріктірілген табыс және мүлік салығын енгізді, бұл екеуі де прогрессивті салық жүйесі болды. Риксдагтың төменгі палатасындағы оңшыл топтардың бірігуі нәтижесінде Шварц 1912 жылы жаңадан құрылған Nationella Partiet (ағылш. Ұлттық партия) ішкі кеңесінің мүшесі атанды.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол 1915-1917 жылдар аралығында Риксдагтың жабдықтау комитетінің төрағасы ретінде маңызды рөл атқарды. Сыртқы қысым мен ішкі келіспеушіліктерге байланысты партиялық емес Хьяльмар Хаммаршельдтің үкіметі құлағаннан кейін король Густав V партиялық консерватор Шварцты премьер-министр болуға шақырды. Ол бұл тағайындауды жеке тілегінен гөрі, өкілдік міндеті деп қабылдады. Жаңа үкіметтің басты міндеті – 1 мамыр 1917 күніне дейін Ресейдегі ақпан революциясы Швецияға тарар деген қауесеттерден алаңдаған буржуазияны тыныштандыру болды. Шварц көбінесе ескі және ойлы диірмен иесінің стиліндегі, орташа және салмақты консерватор ретінде қарастырылды. 1 мамыр 1917 демонстрацияларына дейін ол жеке буржуазиялық әскерлер құруға тыйым салды, ал Социал-демократиялық партия тәртіпті сақтауға жауапты болады деген уәде берді. Осы саяси келісім болмаса, мамыр айындағы қақтығыстар күшейіп, ішкі саяси дағдарысқа ұшырауы мүмкін еді. Наразылықтың басты себебі – халықтың аштыққа дерлік жағдайда өмір сүруі болды. Демонстрациялардың түпкі себебі сайлау құқығы үшін саяси талап емес, аштықтан туған наразылық болды. Жазғы картоп жинау басталғанда жағдай біршама тынышталды. Шварц сондай-ақ үштік Антанта державаларымен, әсіресе Ұлыбританиямен батыстан тауар импорты бойынша келіссөздерді жеделдетіп аяқтады, бұл Хаммаршельд бұрын тоқтатып қойған еді. Социал-демократтар аштық толқуларын оңшыл үкіметке қысым көрсету үшін пайдаланды, олардың талаптарында жалпы сайлау құқығы, әйелдерге сайлау құқығы және муниципалитет сайлауларындағы 40 градустық дауыс беру жүйесін жою кірді. Үкімет бұл мәселелерде екіге бөлінді. Солшыл фракцияның жетекшісі, Азаматтық істер министрі Оскар фон Сидоу және Қаржы министрі Конрад Карлесон социал-демократтар мен либералдардың ұсыныстарын қолдады. Егер Шварц Сыртқы істер министрі Арвид Линдманның статус-квоны сақтау туралы талабына келіссе, олар отставкаға кететінін мәлімдеді. Қаржы министріне өнеркәсіп өкілдері қолдау көрсетті, олар осы жағдайға нүкте қоюды қалады. Шварц шешім қабылдауға қиналды және қарсыластарының қысымына тап болды, оның шешімі көктемгі сайлауды күту болды. Бұл тарихи қадам болды: ол парламенттік принципті, яғни үкіметті король емес, халық таңдауы керек деген қағиданы ұстанған алғашқы консервативті саясаткер болды. Густав V парламентаризмнің күшеюін ұзақ уақыт бойы тежеуге тырысты, бірақ 1917 жылғы сайлауда солшыл партиялардың жеңісіне қарамастан, Шварцты үкіметте қалдыру тілегі, Шварцтың ұлының қара нарықтағы жеңілтек ісіне қатысуынан, рациондау ережелерін бұзуынан әлсіреді.
Абырой, мұра және өлім
Карл Шварц сонымен қатар көрнекті қалалық қайраткер және жомарт меценат болды. 1912 жылы ол Вилла Шварцты Норрчепинг қаласына кітапхана мен мұражай орналасуы үшін сыйлады. 1926 жылдың 6 қарашасында Стокгольмде дүние салды.