Кіріспе

Гёрд Гудрун Мария Шайман (Gerd Gudrun Maria Schyman) (9 маусым 1948 жылы туған) – швед саясаткері. 1993 жылдан 2003 жылдың қаңтарына дейін Швецияның Солшыл партиясын басқарды. Ол 2004 жылға дейін Солшыл партияның мүшесі болды, содан кейін салықтан қашу оқиғасынан кейін феминистік саяси жұмысына толығымен көшті. 2006 жылға дейін Риксдагтың тәуелсіз депутаты болды. 2005 жылы «Феминистік бастама» партиясын құрды және 2005 жылдан 2011 жылға дейін, сондай-ақ 2013 жылдан 2019 жылға дейін оның бас сөйлеушісі болды. 2022 жылы партиядан шықты.

Солшыл партияның жетекшісі

1993 жылы Шайман Сол партияның төрағасы болып сайланды. Шайманның ең бағалы қасиеті – сайлаушыларға әсер ету қабілеті болды, және оның басшылығы кезінде партияның депутаттарының саны екі еседен астамға өсті. Ол өзінің тілділігімен танымал болды: мысалы, ол алкоголизммен күресі туралы ашық айтты және Риксдагты алкогольге қатысы жоқ жұмыс орнына айналдыру жобасын қолдады. Партия төрағасы ретінде партия феминизмді идеологиялық негіз ретінде қабылдады. 2003 жылы оған салық органдарын алдап, заңсыз салық жеңілдіктерін алуға тырысқандығы айып тағылды, кейіннен ол кінәлі деп танылды. Оның орнына Улла Хоффман уақытша төраға болды. 2002 жылы ол ерлердің әйелдерді қанауы туралы жанжал тудырған сөз сөйледі, онда ол: «Кемсітушілік пен зорлық-зомбылық қай жерде болсақ, сонда әртүрлі формада көрінеді. Бірақ бұл – бірдей норма, бірдей құрылым, бірдей үлгі, ол Талибанның Ауғанстанында да, Швецияда да қайталанады» деді. 2004 жылдың қазан айында Шайман және Сол партияның басқа да Еуропалық парламент депутаттары Риксдаг алдында ерлердің әйелдерге қатысты зорлық-зомбылығының құнын бағалау жөнінде ұлттық бағалау жүргізуді ұсынды; сондай-ақ олар әйелдерге арналған баспаналарды мемлекеттік қаржыландыруды талап етті. Бұл ұсыныс көпшіліктің назарын өзіне тартты, бұқаралық ақпарат құралдары оны «ер адамдарына салынатын салық» деп атады.

Феминисттік бастаманың негізін қалаушы

2004 жылы Шиман солшыл партиядан шығып, 2005 жылы өзінің бірінші съезінде алдағы парламент сайлауына қатысуға шешім қабылдаған Феминисттік бастама (Fi) ұйымын құрды. Джейн Фонда 2006 жылы Швециядағы жалпы сайлау алдындағы партияның науқаны кезінде оны қолдады. Fi дауыс берудің 0,7%-ын ғана алды, бұл парламенттік өкілдік алу үшін қажетті 4%-дан төмен. 2009 жылы Швецияда өткен Еуропалық парламент сайлауында партия 2,22% дауыс жинады. 2010 жылы Швециядағы жалпы сайлауға дейін жаз айында Шиман Швециядағы жалақының теңсіздігіне наразылық білдіру үшін 100 000 швед кронасын өртеп жіберді. Studio Total жарнамалық ұжымы ұйымдастырған бұл акция Фиге кеңінен назар аударды; алайда партия сайлауда дауыс берудің тек 0,4%-ын алды. Швецияда 2014 жылғы Еуропалық парламент сайлауы партияның ең сәтті сайлауы болып шықты; ол ұлттық дауыс берудің 5,3%-ын жинады, Сорая Пост Еуропарламентте бір орынға ие болды. 2014 жылғы швед жалпы сайлауында Фи 3,1% дауыс жинады; ол әлі де орын алу үшін 4,0% шегінен аспағанымен, Риксдагтан тыс ең танымал партияға айналды.