Кіріспе
Черногория қор биржасы
Черногория қор биржасы (MNSE) (Montenegrin: Montenegroberza AD) – Черногорияның Подгорица қаласында орналасқан қор биржасы. Бұл Черногорияның жалғыз қор биржасы. MNSE 1993 жылы құрылған және Дүниежүзілік биржалар федерациясының, Еуропалық бағалы қағаздар биржалары федерациясының және Еуро-Азия қор биржалары федерациясының мүшесі болып табылады. 2011 жылдың 10 қаңтарынан бастап, Подгорицада орналасқан NEX қор биржасын толыққандай қосып алды, осылайша бірыңғай Черногория капиталы нарығын құрды. MNSE-дегі сауда қысқа және ұзақ мерзімді бағалы қағаздар, алты инвестициялық қор, облигациялар және мемлекеттік қорлар портфелінен акциялар кіреді. MONEX20 және MONEXPIF – Черногория қор биржасының басты қор индекстері.
Тарих
Черногория қор биржасы 1993 жылдың маусымында «Ақша және капитал нарығы туралы» заңға сәйкес құрылды. Қор биржасының алғашқы акционерлері мемлекет және төрт ұлттық банк болды:
Монтенегробанка А.Д. Подгорица;
Плевля банкасы А.Д. Плевля;
Беранска банкасы А.Д. Беране;
Гипотекарна банкасы А.Д. Подгорица.
1995 жылы Черногория қор биржасы өзінің қызметін «Қор биржасы, қор биржасы қызметі және агенттер туралы» заңмен үйлестірді. Осы кезеңде Югославия мемлекетінің қайта құрылуы болды және федералды институттардың белгілі бір өкілеттіктері Черногория Республикасында құрылған институттарға берілді. «Бағалы қағаздар туралы» заң қабылданғаннан кейін, оның талаптарына сәйкес, Черногория қор биржасы жаңа акциялар шығару арқылы қайта капиталдандырылды. 2000 жылдың желтоқсанында Югославияның бағалы қағаздар және қаржы нарықтары жөніндегі федералды комиссиясынан өкілеттік алғаннан кейін, Черногория Республикасының бағалы қағаздар жөніндегі комиссиясы барлық қажетті шарттар орындалғанын анықтағаннан кейін Черногория қор биржасына бизнес лицензиясын берді. 1994-2000 жылдар аралығында Черногория қор биржасында негізінен гиро-ақша және қысқа мерзімді бағалы қағаздар саудаланды, себебі қолданыстағы заңнамаға сәйкес мұндай саудаға рұқсат берілген. Черногориядағы алғашқы брокерлік үйлер 1996 жылы құрылды, олар CG Broker, Holder broker және Monte Adria Broker болды. Бағалы қағаздар нарығын реттеу өкілеттігін бұрынғы Югославия Республикасынан оның мүше мемлекеттеріне беру үшін, қысқа мерзімді бағалы қағаздар шығаруды немесе олармен сауда жасауды реттемейтін Черногорияның «Бағалы қағаздар туралы» заңын қабылдау қажет болды. Осылайша, аталған заң қабылданғаннан кейін Черногория қор биржасында ұзақ мерзімді борыштық және үлестік бағалы қағаздар саудалана бастады. 2001 жылдың 20 қыркүйегінде алты черногориялық қаржы мекемесі және Брокерлер бизнес қауымдастығы Черногорияның жаңа бағалы қағаздар биржасын құрды. Бұл кезеңде Черногория қор биржасындағы қызмет өте төмен болды (құнды қағаздармен сауда жасаудың заң талаптарына сәйкес келмеуіне байланысты). Черногория қор биржасы 2004 жылы Черногорияның «Бағалы қағаздар туралы» заңына толық сәйкестікті қамтамасыз етті, нәтижесінде 2010 жылдың соңына дейін екі қор биржасы жұмыс істеді. Жаңа бағалы қағаздар биржасының жұмысын бастауы маңызды, өйткені Черногориядағы капитал нарығындағы мәмілелер алғаш рет электрондық сауда жүйесі арқылы жүзеге асырылды. 2011 жылдың басында екі черногориялық қор биржасы біріктірілді, Черногорияның жаңа бағалы қағаздар биржасы Черногория қор биржасына қосылды. Бірыңғай Черногория қор биржасының алғашқы жұмыс күні 2011 жылдың 10 қаңтары болды. Черногория қор биржасының жалпы акционерлік құрылымына Черногорияның он екі қаржы институты қатысады, олардың үлесі шамамен 93% құрайды.
Montenegrobanka A. D. Podgorica;
Pljevaljska banka A. D. Pljevlja;
Beranska banka A. D. Berane;
Hipotekarna banka A. D. Podgorica
In 1995, the Montenegro Stock Exchange harmonized its business activities with the Law on Stock Exchange, Stock Exchange Activities and Agents. In the meantime, there has been a redefinition of the State of Yugoslavia and certain authority of the federal institutions were taken by the institutions established in the Republic of Montenegro. Following the adoption of the Law on Securities, pursuant to its terms, the Montenegro Stock Exchange was recapitalized through the issue of new shares. After taking authority from Federal Commission of Yugoslavia for the Securities and Financial Markets, in December 2000, the Commission for Securities of the Republic of Montenegro, has given, after determining the fulfillment of all the necessary preconditions, the Montenegro Stock Exchange a business license. In the period from 1994 to 2000,the Montenegro Stock Exchange traded mostly gyro money and short term securities, as it was allowed by the existing legislation. The first brokerage houses in Montenegro were established in 1996, and those were CG Broker, Holder broker and Monte Adria Broker. The transfer of authority of regulating securities markets from the Former Republic of Yugoslavia to its member states required the adoption of the Montenegrin Law on Securities, which did not regulate the issue of short term securities or trading with them. In this manner, following the adoption of the aforementioned Law, in Montenegro Stock Exchange are trading long term debt and equity securities. On 20 September 2001, six Montenegrin financial institutions and Brokers Business Association founded the New Securities Exchange of Montenegro. In this period, the activities on the Montenegro Stock Exchange were running very low (due to the failure to meet the legal requirements for trade in securities). Montenegro Stock Exchange completed the final harmonization with the Law on Securities Montenegro in 2004, which led to a situation in which, until the end of 2010, there were two stock exchanges operating. The start of operations of the New Securities Exchange of Montenegro is significant because for the first time in Montenegro capital market transaction were executing by electronic trading system. In the beginning of 2011, the two Montenegrin stock exchanges were integrated, through the merge of the New Securities Exchange of Montenegro to the Montenegro Stock Exchange. The first working day on the single Montenegro Stock Exchange was 10 January 2011. In overall shareholder structure of the Montenegro Stock Exchange twelve financial institutions from Montenegro participate with approximately of 93% ownership.