Жүйелік биомедицина – адам және жануар денсаулығындағы процестерді зерттейтін ғылым. Молекуладан экосистемаға дейінгі деңгейлерді интеграциялап, ауруларды түсінуге көмектеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Жүйелік биомедицина, сонымен қатар жүйелік биомедициналық ғылым деп аталады, жүйелік биологияны адамдардағы, жануарлар мен жасушалық модельдердегі даму және патологиялық процестерді түсінуге және реттеуге қолдануды білдіреді. Жүйелік биология негізінен жасуша ішіндегі деңгейде, өзара әрекеттесудің толық желілерін модельдеуге (мысалы, жасушаның кешенді есептеулік моделін құрудың ұзақ мерзімді мақсатымен) бағытталған. Ал жүйелік биомедицина модельдердің көп деңгейлі, иерархиялық сипатына баса назар аударады (молекула, органелла, жасуша, тіндер, орган, жеке тұлға/генотип, қоршаған орта факторы, популяция, экожүйе) – әр деңгейдегі негізгі факторларды анықтап, таңдап, оларды қарастырылып отырған биологиялық процестің жаһандық, пайда болатын мінез-құлқын ашатын модельдерге біріктіру арқылы. Мұндай тәсіл, толық модельдерді құру үшін қажетті барлық эксперименттерді орындау уақыт және шығынмен (мысалы, жануарлар модельдерінде) немесе негізгі этикалық нормалармен (мысалы, адамдармен тәжірибе жүргізу) шектелген жағдайларда тиімді болады. 1992 жылы Камада Т. жүйелік биомедицина туралы мақала жариялады (қараша, желтоқсан), ал сол кезеңде Зенг Б. Ж. жүйелік медицина және фармакология туралы мақала да жарияланды (сәуір). 2009 жылы Эдисон Т. Лю және Дуглас А. Лауфенбургер жүйелік биомедицина бойынша алғашқы жинақтың редакторы болды. 2008 жылдың қазан айында Еуропалық онкология институтында жүйелік биомедицинаға толыққанды арналған алғашқы зерттеу тобы құрылды. Жүйелік биомедицинаға мамандандырылған алғашқы зерттеу орталықтарының бірін Руди Баллинг құрды. Люксембург жүйелік биомедицина орталығы – Люксембург университетінің салааралық орталығы. Жүйелік биомедицинадағы кеңістіктік мәселелерге арналған алғашқы орталық жақында Орегон денсаулық сақтау және ғылым университетінде құрылды. Бұл тақырып бойынша алғашқы рецензияланған журнал – Systems Biomedicine – жақында Landes Bioscience баспасында жарық көрді.
Systems biomedicine, also called systems biomedical science, is the application of systems biology to the understanding and modulation of developmental and pathological processes in humans, and in animal and cellular models. Whereas systems biology aims at modeling exhaustive networks of interactions (with the long term goal of, for example, creating a comprehensive computational model of the cell), mainly at intra cellular level, systems biomedicine emphasizes the multilevel, hierarchical nature of the models (molecule, organelle, cell, tissue, organ, individual/genotype, environmental factor, population, ecosystem) by discovering and selecting the key factors at each level and integrating them into models that reveal the global, emergent behavior of the biological process under consideration. Such an approach will be favorable when the execution of all the experiments necessary to establish exhaustive models is limited by time and expense (e. g., in animal models) or basic ethics (e. g., human experimentation). In the year of 1992, a paper on system biomedicine by Kamada T. was published (Nov. Dec.), and an article on systems medicine and pharmacology by Zeng B. J. was also published (April) in the same time period. In 2009, the first collective book on systems biomedicine was edited by Edison T. Liu and Douglas A. Lauffenburger. In October 2008, one of the first research groups uniquely devoted to systems biomedicine was established at the European Institute of Oncology. One of the first research centers specialized on systems biomedicine was founded by Rudi Balling. The Luxembourg Centre for Systems Biomedicine is an interdisciplinary center of the University of Luxembourg. The first centre devoted to spatial issues in systems biomedicine has been recently established at Oregon Health and Science University. The first peer reviewed journal on this topic, Systems Biomedicine, was recently established by Landes Bioscience.