Кіріспе

1983 жылы Грэхам Свифт жазған роман. Грэхам Свифттың «Waterland» кітабы – 1983 жылы «Уильям Хайнеман» баспасында жарық көрген. Оқиға Шығыс Англияның Фенс аймағында өтеді. Роман «Guardian Fiction Prize» сыйлығына ие болды және «Букер сыйлығы» номинациясына енді. 1992 жылы Стивен Гилленхол режиссерлік еткен, Джереми Айронс түскен фильмге бейімделді.

Тақырыптар

Уотерленд тарихтың мағынаның басты көзі ретінде тарихтың мәні мен маңыздылығымен айналысады. Осы себепті ол жаңа тарихилықпен байланысты. «Уотерлендті» постмодерн әдебиетінің санатына жатқызуға болады. Онда постмодерн әдебиетке тән ерекшеліктер бар, мысалы, оқиғалар хронологиялық тәртіппен баяндалмайтын, фрагменттелген повествование стилі. Сондай-ақ, сенімсіз баяндаушы да бар. Романның басты тақырыптары – әңгіме айту және тарих, өткеннің болашаққа қалай әсер ететінін зерттеу. Романның сюжеті еркін байланысқан тақырыптар мен повествование айналасында құрылады, оның ішінде баяндаушының інісінің оның қызына/әйеліне деген құштарлығы, одан туындаған кісі өлтіру, қыздың салдарынан сүйексізденуі және кейін депрессиямен күресі, ересек әйелдің бала ұрлауы жатады. Бұл жекелеген оқиға кең тарихи контексте, баяндаушының отбасы, жалпы алғанда Fens аймағы және шабақ балығы тарихында бейнеленеді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Елу екі жасар Том Крик Гринвичтегі орта мектепте отыз жыл бойы тарих пәнінен сабақ берді. Әлемдегі сағаттарды Гринвич уақыты бойынша орнату кезінде бұл уақыт басталатын жер. Том Мэримен үйленгеніне ол ұстаздықпен айналысқан уақыттан бері, бірақ олардың балалары жоқ. Томның мектебіндегі оқушылар ғылыми тұрғыдан көбірек қызығушылық таныта бастады, ал физика мамандығы бойынша білім алатын мектеп директоры Томның сабағына көп көңіл бөлмейді. Томның оқушыларының бірі Прайс тарихи оқиғаларды үйренудің маңыздылығына күмән келтіреді. Жастардың күмәндануы Томның өз естеліктерінен алынған әңгімелер айту үшін оқыту әдісін өзгертуге мәжбүр етеді. Осылайша ол өз тарихын жергілікті тарих пен санжырамен байланыстырып, өзі де оқытып отырған тарихтың бір бөлігіне айналады. Директор Льюис Томаны ерте зейнетке шығуға көндіруге тырысады. Том бұған қарсылық білдіреді, өйткені оның кетуі тарих кафедрасының тоқтап, жалпы білім берумен біріктірілетінін білдіреді. Томның әйелі сәбиді ұрлаған үшін тұтқындалады. Оның тұтқындалуына байланысты қоғам мектепке жағымсыз әсер етеді, ал Томға енді зейнетке шығуы керек деп айтылады. Осыған жауап ретінде ол өзінің зейнетке шығуға мәжбүр болуын студенттеріне әңгіме айтып беру үшін сылтау ретінде пайдаланады. Уотерлендтің басты тақырыбы 1943 жылғы өткенге, ал отыз жылдан кейін қазіргі уақытқа назар аударады. Роман жергілікті тарихтың үш жүз жылдығына арналған, оның ішінде Томның отбасы туралы да. Бұл өткен ғасырлардың кең тарихи ағымдарына қатысты. Бұл контрабанда мен Фенс шағын қалашықтарындағы оқшаулануды білдіреді. Қазіргі сюжеттің көп бөлігі Том мен Мэридің жасөспірім кезіндегі және некеден кейінгі шатастырған қарым-қатынасына негізделген. Томның ағасы Дик ақыл-ойы нашар; ол Мэриге деген өзінің қызығушылығынан қызғанышпен өседі. Ол Томның отбасы үйінің жанында орналасқан әкесінің фермасында өсті. Томның әкесі - құлыпшы, оның екі ұлымен бірге Ұлы Оузаның қосалқы өзенінің жағасындағы құлыпшының үйінде тұрады. Томның анасы он жасында қайтыс болады. Мәриямның анасы оны дүниеге әкелген кезде қайтыс болған, ал ол балалық шағында әкесі берген қатаң діни тәрбиемен шектелген. Мэри жетіле келе, ер адамдарға қызығушылығы артады, ал ол және Том заңсыз қарым-қатынасқа түседі. Дик оларға ренжіді. Ол жүкті екенін білгенде, Дик оны естіп, Мэриден оның әкесі екенін сұрайды. Егер ол солай болса, онда ол өзіне бір нәрсе арнауы керек деп ойлайды. Мэри оған басқа бала Фредди Паррдың әкесі екенін айтады. Осы ақпараттан қатты абыржыған Дик жүзе алмайтын маскүнем Фреддимен ұрысып, оны өзенге итеріп жібереді. Томның әкесі Фреддидің денесін тауып, құлыптан шығарады, бірақ оның суға батуы кездейсоқ емес екенін түсінбейді. Бірақ бұл сот тергеушісінің қорытындысы. Мэри түсік жасатуға тырыспағаннан кейін, ол және баланың әкесі Том қартайған әйелге аборт жасатуға барады. Мэри септицемияға шалдыққаннан кейін, оның құнарсыз екенін біледі. Әкесі оны үш жыл бойы жалғыздыққа мәжбүрлейді. Екі әке ақырында балаларының қайтадан бірге болуына рұқсат береді. Олар үшін белгісіз, екінші дүниежүзілік соғыста соғысып жүрген Том Мэриге хат жазған. Ол үйге келгенде екеуі үйленіп алады. Том мұғалімдік карьерасын бастаса, Мэри қарттар үйінде жұмыс істейді. Роман қазіргі заманға оралады, Томның Мэридің оны Құдайдың сыйы деп санайтын баласынан қорқынышы артады. Ол әйелінің өтінішіне қарамастан, іс-әрекет жасап, оны шынайы анасына қайтару керек. Мәриям, әрине, тұрақсыз және аборттан кейін жылдар бойы қайғыдан зардап шегеді, сәбиді қайтарып бергеннен кейін тұтқындалады. Кейінірек Томға оның психикалық ауруханаға түскенін айтады. Сюжеттің соңында Диктің күйзелісі көрінеді, ол өзінің және Томның анасы, оның әжесіне мәжбүрлеген инцесттік қарым-қатынастан туылған. Оның асырап алған әкесі оны ешқашан Том сияқты қабылдамаған немесе бағаламаған. Дик өзінің шынайы әкелерінің хаттарын ашатын ескі сандықта тапқан күшті сырадан мас болып, мотоциклмен кетеді. Ашулы отбасы достарының қайығын пайдаланады, ал Дик суға секіруге дайын. Олардың өтініштері мен уәделеріне қарамастан, ол Томмен тең бағаланады, Дик өзін суға лақтырып, суға батып қалады. Оның өлімі Томды өмір бойы аңдып жүр.

Фильмге бейімделу

1992 жылы Стивен Гилленхол режиссерлік еткен, Джереми Айронс түскен "Уотерленд" фильмі шықты. Адаптация маңызды сюжеттік желілердің бір бөлігін сақтап қалды, бірақ оқиғаның қазіргі заманғы оқиғасы Питтсбургке көшірілді, ал көптеген кең тарихи аралықтар жойылды.