Кіріспе

Флоккулус (лат. tuft of wool, diminutive) – мидың ортаңғы ми тұғырының артқы шекарасында, бивентерлік жаңқаның алдында орналасқан шағын жаңқасы. Мидың басқа бөліктері сияқты, флоккулус моторлық қозғалысты басқаруға қатысады. Ол вестибуло-окулярлық рефлекстің маңызды бөлігі болып табылады және мидағы қарапайым моторлық дағдыларды үйренуге көмектеседі. Ол құрттың түйінімен байланысты; осы екі құрылым бірге мидың вестибулярлық бөлігін құрайды. Флоккулустың негізінде ішкі құлақтың вестибулярлық жүйесінен сигналдар түсіп, тепе-теңдік сақталуын реттейді. Көптеген флоккулярлық проекциялар көз қозғалысын басқаруға қатысатын моторлық ядролармен байланысады.

Құрылымы

Флоккулус флоккулонодулярлық бөлігінде орналасқан, ол мишаға жалғасқан. Миша – мидың моторлық бақылау үшін өте маңызды бөлігі. Мишаның бір бөлігі ретінде, флоккулус вестибуло-окулярлық рефлекстік жүйеде қатысады, бұл жүйе бас қозғалысымен үйлестірілген көз қозғалысын басқарады. Флоккулустың анатомиясы оның екі жеке бөлікке немесе жартысына бөлінгенін көрсетеді. Флоккулустың "жартылары" – бұл қаудалық жартысы және ростральдық жартысы, олар талшықтық проекциялардың қайдан келетінін және сигналдың қалай жүретінін көрсетеді. Флоккулустың қаудалық жартысы негізінен вестибулярлық жүйеден және тегментальді понтиндік торлы ядродан, мидың еденінің астында орналасқан және мишаға түсетін аксоналдық проекцияларға әсер ететін аймақтан моховые талшықтар проекцияларын қабылдайды. Вестибулярлық сигналдар Пуркинье жасушаларын стимуляциялайтын, флоккулусқа бағытталған өрмелегіш талшықтар арқылы да жеткізіледі. Алдын ала зерттеулер өрмелегіш талшықтардың моторлық оқып үйренуде маңызды рөл атқаратынын көрсетеді. Содан кейін өрмелегіш талшықтар мидың электр сигналдарын қабылдап, қозғалыс тудыратын бөлігіне сигналды немесе проекцияны жібереді. Орта мидан кортикопонтиндік талшықтар бастапқы моторлық қабықтан ақпаратты жеткізеді. Флоккулустың ростральдық жартысы да понтиндік ядролардан моховые талшықтар проекцияларын қабылдайды; алайда, ол вестибулярлық жүйеден өте аз проекция алады.

Функция

Флокулус – вестибуло-көздік рефлекс жүйесінің бір бөлігі және кеңістіктегі кез келген ось бойынша бас айналған кезде көздің тұрақтандырылуына көмектеседі. Мишықтың құрт және флокулусының нейрондары тегіс іздеу қозғалысына сәйкес келетін көз жылдамдығы сигналын жібереді.

Флокулдың негізгі моторлық функцияларды үйренудегі рөлі

Флокулдың моторлық оқытуға қатысты екендігі туралы идея «флокул гипотезасын» тудырды. Бұл гипотеза флокулдың вестибулярлық-көз жүйесінде маңызды рөл атқаратынын, ең бастысы вестибулярлық жүйенің көру алаңының өзгеруіне бейімделу қабілетін қамтамасыз ететінін айтады.

Орналасқан жері

Екі ажыратылған пішіндес бөліктен тұратын флокулус шашаның ең төменгі деңгейінде орналасқан. Шашада үш негізгі бөлім бар, ал флокулус ең көне – вестибулоцеребеллумның ішінде орналасқан. Оның бөліктері шашаның медиалды құрылымы – құртқа байланысатын нейрондар тізбегі арқылы байланысқан. Флокулустың бөліктерінің табанынан созылмалар шығып, олар омыртқа миына жалғанады. Флокулусты қамтитын шаша адам миының артқы және төменгі бөлігінде, ми сабасының тікелей үстінде орналасқан.

Клиникалық маңызы

Көздің қозғалысын ұстап тұру үшін флокулдың маңызы ең жоғары. Флокулдағы зақымданулар вестибуло-көз рефлексін басқаруды нашарлатады, сондай-ақ көзді ұстап тұру қабілетін бұзады, бұл вестибуло-миежаздық синдром деп те аталады. Осы аймақта зақымдалған пациенттерде байқалатын кемшіліктер алкогольдің дозасына байланысты қозғалысты ұстап тұруға тигізетін әсеріне ұқсас. Флокулдың екі жақты зақымдануы тегіс қозғалыстың күшейгішін азайтады, яғни көздің қозғалатын нысанды тұрақты түрде қадағалауын. Оның орнына, флокулдың екі жақты зақымдануы саккадтық қозғалысқа алып келеді, онда тегіс қадағалау бірден болатын жылдам қозғалыстармен немесе көздің сілкініп қозғалуымен алмастырылады, бұл нысанды сол жақ көру өрісіне қарай ұстап тұруға бағытталған. Бұл зақымданулар көзді эксцентрикалық позицияда ұстау қабілетін де нашарлатады, нәтижесінде мидың зақымдалған жағына қарай нистагм пайда болады.