Кіріспе

Америкалық теолог (1943–2006)

Тиква Симон Фраймер Кенски (21 қазан 1943 – 31 тамыз 2006) – Чикаго университеті дінтану мектебінің профессоры. Ол Йель университетінен магистр және доктор ғылымдарының дәрежелерін алған. Бұрын Уэйн мемлекеттік университетінде, Америка еврей теологиялық семинариясында, Йель университетінде, Бен-Гурион университетінде және Реконструкционист раввиндер колледжінде оқытушы болып жұмыс істеген, сонда ол Киелі кітаптарды зерттеу бөлімінің директоры қызметін атқарған.

Академиялық мансап

Оның мамандықтары ассириология және шумертану, Библияны зерттеу, еврей тарихы, әйелдер мен дін тақырыптарын қамтыды. Оның соңғы кітаптары: «Библиядағы әйелдерді оқу» (2002 жылы Koret еврей кітап сыйлығының және 2003 жылы Ұлттық еврей кітап сыйлығының иегері болды); «Құдайлардың іздері»: Әйелдер, мәдениет және Библиялық трансформациядағы жазықша мифтер; және «Ана дұғасы»: Жүкті әйелдің рухани серігі. Ол сонымен қатар Ари Илонның «Иерусалимнен аспан шебіне дейін» (Alma Dee, түпнұсқасы еврей тілінде) кітабының ағылшын тіліне аудармашысы болды. Оның өмірі аяқталған кезде «JPS Библиялық түсіндірмесі: Рут», Библиялық теология және Жаратылыс туралы кітаптар дайындық кезеңінде болды. 1996 жылы Альберт А. Лист колледжінің түлектер қауымдастығы және Еврей теологиялық семинариясының аспирантурасы оған жетістіктері үшін құрмет грамотасын табыс етті. Грамотада оның «жақсы қабылданған көптеген кітаптары мен мақалалары» және «дәріс оқыған көптеген конференцияларда еврей феминизмін күшті түрде қолдағандығы» атап көрсетілді. Сондай-ақ, «Сіз Библия кезеңдерінде әйелдердің қоғамдық лауазымдарды иеленген және қоғамда ықпалды рөл атқарған кезеңдерін жарыққа шығардыңыз» делінген. 2005 жылы «The Chicago Jewish News» газеті оны «Жылдың еврей чикаголықтарының» бірі деп таныды. 2006 жылы Еврей баспа қоғамы оның мақалаларының жинағын «Библия және феминистік сын туралы зерттеулер» деген атпен «Ерекше ғалымдар» сериясының бір бөлігі ретінде жариялады. Ол осы серияға өзінің еңбектерін енгізген алғашқы әйел және осы беделді серияда антологияға енген ең жас автор атанды. 2011 жылы ол «JPS Библиялық түсіндірмесі: Рут» кітабы үшін әйелдерді зерттеу саласындағы Ұлттық еврей кітап сыйлығын қазадан кейін жеңіп алды. Оның осы кітаптағы әріптесі, сондай-ақ жеңімпаз Тамара Кохн Эскенази болды.

Сын

Фраймер Кенскидің діндердің дамуы туралы кейбір тұжырымдары танымал және жиі келтіріледі, бірақ оның ежелгі Таяу Шығысты зерттеуге қосқан үлесі көптеген ассириологтар мен басқа да мамандар тарапынан сынға ұшырады. Ежелгі замандағы әйелдердің мәртебесін зерттеуге маманданған Джулия М. Ашер Грев оны ассириология саласында «құдайлардың жыныстық ерекшеліктері мен сексуалдылығы туралы сұрақтарды алғаш көтергені үшін» мақтап, бірақ оның құнарлылыққа ден қоюын, жұмыстарында қолданған деректердің шала мөлшерін, пантеондағы қасиетті әйелдердің бейнесін әдеттегі әйелдердің қоғамдағы бейнесімен байланыстырған пікірін («көзгелек теориясы» деп аталады), сондай-ақ оның еңбектері ежелгі Месопотамия діндеріндегі қасиетті әйелдердің рөлінің күрделілігін толыққанды көрсетпейтінін айтты. Илона Золнай да «көзгелек теориясын» сынға алып, «өнімділік культіне» (құрметке) ден қоюын қате әдістеме деп санайды. Ежелгі Месопотамиядағы медицина туралы көп жазған Джоанн Скёрлок Фример Кенскидің емші қасиетті Гула/Нинисиннаның орнын ұлы Даму басып алғаны туралы айтқанын негізсіз деп мәлімдеді, себебі Даму өте маңызсыз құдай болған, ал анасы өте танымал болған (тіпті ерлерден құралған дәрігерлердің арасында да), тіпті «Мардукқа бағытталған» Вайднер жылнамасында да маңызды рөл атқарған. Месопотамия мифтерін зерттеуші Альхена Гадотти Фример Кенскидің Нергал мен Эрешкигал мифін түсіндіруіне күмән келтіріп, Эрешкигалдың дінде Нергалдан әлдеқайда төмен мәртебеге ие болғанын (бұл туралы белгілі ассириолог Франс Виггерман бұрын атап өткендей) және бұл оқиға Эрешкигалдың басқа дереккөздердегі мәртебесіне қайшы келмейді, сондықтан оны «мәртебесін төмендету» деп қарастыруға болмайды. Угарит мифологиясына маманданған Стив А. Виггинс Ашераны зерттеуге қосқан кейбір үлесін бағалап, бірақ оның Ашират (Ашера), Анат және Аштарт үштік ретінде және Угарит дініндегі жалғыз маңызды қасиетті әйелдер ретінде дұрыс емес, қазіргі заманғы түсінікке сүйенгенін атап өтті.