Кіріспе

Американдық тарихшы Ричард Эндрю Войтак (Польша, 18 желтоқсан 1940 жыл – 6 наурыз 1998 жыл, Монтерей, Калифорния, АҚШ) – поляк-американдық тарихшы, Еуропа тарихының қақтығыстар кезеңі мен Екінші дүниежүзілік соғыс тарихы саласында маманданған. Ол 1979 жылғы «Соғыс және бейбітшілік шегінде: 1937-1939 жылдардағы Польшаның барлау және дипломатиялық қызметі» және «Ultra құпиясының пайда болуы» кітаптарының авторы.

Өмір

Войтактың Польша және Еуропаның ХХ ғасыр тарихына деген қызығушылығы отбасының басынан өткен қиындықтарымен қатар болды. Ол нацистік оккупациядағы Польшаның батысында дүниеге келді және анасы неміс концлагерінде ерте қайтыс болды. 1948 жылы әкесі оны Америка Құрама Штаттарына әкелді, онда отбасы ХХ ғасырдың басынан бері тұрған. Зерттеулерінің барысында Войтак ХХ ғасыр тарихын жасаған көптеген тұлғалармен, мысалы, поляк криптологы Мариан Реевскимен сұхбаттасты және Владислав Козачук сияқты оның көптеген тарихшыларымен кездесті. Войтактың зерттеулері Козачуктың 1984 жылғы «Энигма» кітабындағы құжаттардың бай коллекциясына үлкен үлес қосты. Войтактың сұхбаттарының ішінен таңдалып алынғандары, Станислав Красуцкий өңдеп, кіріспе жазған «Тарихтың барабандары» (Werble historii) деген атпен жарық көрді, кітапта 36 фотосурет бар, Bydgoszcz, Польша, Związek Powstańców Warszawskich w Bydgoszczy, 1999, 240 бет. Сұхбат бергендер: Мариан Реевски, Стефан Майер, Ян Лесняк, Йозеф Смоленский, Вацлав Йендрезевич, Адам Чиолькош, Казимир Смогоржевский, Виеслав Арлет және Януш Кодренски.

Шығармалары

"Литваның бас қолбасшысы генерал Стасис Растикиспен сұхбат", Париж, Zeszyty Historyczne, том 261, № 35 (1976). "Соғыс пен бейбітшіліктің шекарасында: 1937-1939 жылдардағы Польшаның барлау қызметі мен дипломатиясы және Ultra Secret-тің пайда болуы", Боулдер, Шығыс Еуропалық тоқсандық, Нью-Йорк, Колумбия университетінің баспасы таратылған, 1979, "Соғыстар арасындағы Польшадағы Прометей қозғалысы", Шығыс Еуропалық тоқсандық, том XVIII, № 3 (1984 жылғы қыркүйек), 273–78 бб. В. Козачуктың "Энигма: Неміс машинасының шифры қалай бұзылды және оны Екінші дүниежүзілік соғыста қалай оқыды" еңбегіне маңызды үлес қосты, Кристофер Каспарек редакциялаған және аударған, Фредерик, Мэриленд, Америка университетінің басылымдары, 1984 ж. "Полковник Ковалевский және поляк шифрларын бұзу мен байланыс тыңдаудың бастауы", Шығыс Еуропалық тоқсандық, том XXI, № 4 (1988 жылғы қаңтар), 497–500 бб. Werble historii (Тарихи барабан соғысы), Бидгощ, 1999.