Көк түсті жуу құралы және киімнің ақ түсін жақсарту

Кіріспе

Киім-кешектің немесе тоқыма бұйымдарының оптикалық ақ түсін жақсартуға қолданылатын өнім. Блюинг, кір жууға арналған көк, долли көк немесе жуу көгі – тоқыма бұйымдарының, әсіресе ақ маталардың көрінісін жақсартуға арналған тұрмыстық зат. Кір жуу кезінде қолданылатын бұл зат матаға аздаған көк бояу (көбінесе синтетикалық ультрамарин, кейде пруссия көк) қосады.

Қолданылуы

Ақ маталар қолданылғаннан кейін сәл түске ие болады (әдетте сұр немесе сары). Көк және сары түстер түс қабылдауының азайту моделінде бір-бірін толықтыратын түстер болғандықтан, осы маталардың сәл ақ түсіне көк түстің іздемесін қосу оларды ақтандырады. Кір жууға арналған ұнтақтар да ұқсас әсерге флуоресценттік заттарды пайдаланады. Көптеген ақ маталар өндіріс кезінде көк түске боялады. Бұл бояу тұрақты емес, уақыт өте келе ақ түстің жоғалуына немесе сарғуға себеп болады. Саудалық көк түске бояу өнімдері тұтынушыға матаға көк түсті қайта қосып, ақ түсті қалпына келтіруге мүмкіндік береді. Осы принцип бойынша, ақ шашты адамдар көк түсті шаю арқылы шаштарына көк түс береді. Көк түстің тағы да басқа да түрлі тұрмыстық қолданыстары бар, мысалы, тау кристаллының "бақшаларында" ингредиент ретінде (мұнда кеуекті зат тұз ерітіндісіне салынады, содан кейін ерітінді кристалдар түрінде шөгеді) және бассейн суының сыртқы түрін жақсарту үшін. Австралияда бұл масалар мен құм шыбырлауының шағуынан туындаған қышықты басу үшін халықтық ем ретінде қолданылған. Кір жууға арналған көк түс – судағы темір ферроцианидінің (көк темір тұзы, сондай-ақ "Пруссия көгі" деп те аталады) коллоидынан жасалады. Көк бояулар ғасырлар бойы шаю суына қосылған, алдымен көк немесе смальт ұнтақтары түрінде, немесе "тас көгі" деп аталатын индиго мен крахмалдың кішкентай кесектерін қолдану арқылы. Синтетикалық ультрамарин және прус көгі ойлап табылғаннан кейін, оны көптеген компаниялар өндірді, соның ішінде АҚШ-тағы миссис Стюарттың көк түсі, ал Ұлыбританияда Рекиттің Халлдағы Корольдік көгі және Ланкашир Ультрамарин Компаниясының Долли көгі (кейін Рекитт пен Ұлдары сатып алды). Ол ХХ ғасырдың ортасына дейін Ұлыбритания мен АҚШ-та танымал болды және Үндістан мен Пәкістанда әлі де кеңінен қолданылады. Көптеген жерлерде оның негізгі мақсаты ағартқышпен алмастырылды. Көк түс әдетте сұйық түрінде сатылады, бірақ ол қатты түрінде де болуы мүмкін. Қатты көк түсті кейде "худу дәрігерлері" уытты мыс (II) сульфатын қолданбай-ақ "моджо қолдарына" қажетті көк түсті беру үшін қолданады. Кейбір американдық тайпалар өздерінің жебелерін белгілеу үшін, тайпаның меншігін көрсету үшін көк түсті бояуды қолданған.

White fabrics acquire a slight color cast after use (usually grey or yellow). Since blue and yellow are complementary colors in the subtractive color model of color perception, adding a trace of blue color to the slightly off white color of these fabrics makes them appear whiter. Laundry detergents may also use fluorescing agents to similar effect. Many white fabrics are blued during manufacturing. Bluing is not permanent and rinses out over time leaving dingy or yellowed whites. A commercial bluing product allows the consumer to add the bluing back into the fabric to restore whiteness. On the same principle, bluing is sometimes used by white haired people in a blue rinse. Bluing has other miscellaneous household uses, including as an ingredient in rock crystal "gardens" (whereby a porous item is placed in a salt solution, the solution then precipitating out as crystals), and to improve the appearance of swimming pool water. In Australia it was used as a folk remedy to relieve the itching of mosquito and sand fly bites. Laundry bluing is made of a colloid of ferric ferrocyanide (blue iron salt, also referred to as "Prussian blue") in water. Blue colorings have been added to rinse water for centuries, first in the form of powder blue or smalt, or using small lumps of indigo and starch, called stone blue. After the invention of synthetic ultramarine and Prussian blue it was manufactured by many companies, including Mrs. Stewart's Bluing in the United States, and by Reckitt's Crown Blue in Hull and the Lancashire Ultramarine Company's Dolly Blue at Backbarrow (later purchased by Reckitt & Sons) in the United Kingdom. It was popular until the mid twentieth century in the United Kingdom and the United States, and is still widely used in India and Pakistan. In many places, it has been replaced by bleach for its primary purpose. Bluing is usually sold in liquid form, but it may also be a solid. Solid bluing is sometimes used by hoodoo doctors to provide the blue color needed for "mojo hands" without having to use the toxic compound copper(II) sulfate. Bluing was also used by some Native American tribes to mark their arrows showing tribe ownership.