Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ақпараттық қажеттілікке қатысты ақпараттық ресурстарды алу
Obtaining information resources relevant to an information need
Есептеу техникасы және ақпараттық ғылым салаларында ақпаратты іздеу (IR) – ақпараттық қажеттілікке сәйкес келетін ақпараттық жүйе ресурстарын анықтау және алу міндеті болып табылады. Ақпараттық қажеттілік іздеу сұранысы түрінде берілуі мүмкін. Құжаттарды іздеу кезінде сұраныстар толық мәтінге немесе басқа мазмұндық индекстеуге негізделуі мүмкін. Ақпаратты іздеу – құжаттағы ақпаратты, құжаттардың өзін, сондай-ақ деректерді сипаттайтын метадеректерді және мәтін, кескіндер немесе дыбыстардан тұратын деректер базаларын іздеу ғылымы. Автоматтандырылған ақпаратты іздеу жүйелері ақпараттық жүктеменің артық болуын азайту үшін пайдаланылады. IR жүйесі – кітаптарға, журналдарға және басқа да құжаттарға қол жеткізуді қамтамасыз ететін бағдарламалық жүйе, сонымен қатар осы құжаттарды сақтайды және басқарады. Веб-іздеу жүйелері – IR қолданбаларының ең танымал түрлері болып табылады.
Information retrieval (IR) in computing and information science is the task of identifying and retrieving information system resources that are relevant to an information need. The information need can be specified in the form of a search query. In the case of document retrieval, queries can be based on full text or other content based indexing. Information retrieval is the science of searching for information in a document, searching for documents themselves, and also searching for the metadata that describes data, and for databases of texts, images or sounds. Automated information retrieval systems are used to reduce what has been called information overload. An IR system is a software system that provides access to books, journals and other documents; it also stores and manages those documents. Web search engines are the most visible IR applications.
Шолу
Ақпаратты іздеу процесі пайдаланушы жүйеге сұраныс енгізген кезде басталады. Сұраныстар – ақпараттық қажеттіліктің ресми түрдегі баяны, мысалы, веб-іздеу жүйелеріндегі іздеу тіркемелері. Ақпаратты іздеуде сұраныс жиынтықтағы бір ғана нысанды нақты анықтай алмайды. Керісінше, бірнеше нысан сұранысқа сәйкес келуі мүмкін, мүмкін, әртүрлі деңгейде маңыздылығымен. Нысан – мазмұн жиынтығында немесе деректер базасында ақпарат арқылы ұсынылған бірлік. Пайдаланушы сұраныстары деректер базасының ақпаратымен салыстырылады. Алайда, деректер базасының классикалық SQL сұраныстарынан өзгеше, ақпаратты іздеуде алынған нәтижелер сұранысқа сай келуі де, келмеуі де мүмкін, сондықтан нәтижелер көбінесе рейтингтеледі. Нәтижелердің осы рейтингі – деректер базасын іздеумен салыстырғанда ақпаратты іздеудің маңызды айырмашылығы. Қолданылуына қарай деректер нысандары мәтіндік құжаттар, кескіндер, аудио, ой карталары немесе бейнелер болуы мүмкін. Көбінесе құжаттар IR жүйесінде тікелей сақталмайды, бірақ жүйеде құжаттың орнына немесе метадеректер арқылы ұсынылады. Көптеген IR жүйелері әрбір нысанның деректер базасындағы сұранысқа қаншалықты сәйкес келетінін бағалап, сандық ұпалдарды есептейді және осы мәнге сәйкес нысандарды рейтингтейді. Ең жоғары рейтингтегі нысандар пайдаланушыға көрсетіледі. Егер пайдаланушы сұранысты жақсартқысы келсе, процесс қайталанады.
An information retrieval process begins when a user enters a query into the system. Queries are formal statements of information needs, for example search strings in web search engines. In information retrieval, a query does not uniquely identify a single object in the collection. Instead, several objects may match the query, perhaps with different degrees of relevance. An object is an entity that is represented by information in a content collection or database. User queries are matched against the database information. However, as opposed to classical SQL queries of a database, in information retrieval the results returned may or may not match the query, so results are typically ranked. This ranking of results is a key difference of information retrieval searching compared to database searching. Depending on the application the data objects may be, for example, text documents, images, audio, mind maps or videos. Often the documents themselves are not kept or stored directly in the IR system, but are instead represented in the system by document surrogates or metadata. Most IR systems compute a numeric score on how well each object in the database matches the query, and rank the objects according to this value. The top ranking objects are then shown to the user. The process may then be iterated if the user wishes to refine the query.