Кіріспе

Цифрлық суреттерді қамтитын ақпаратты іздеу
Суреттерді іздеу жүйесі – үлкен цифрлық суреттер базасынан суреттерді қарау, іздеу және алу үшін пайдаланылатын компьютерлік жүйе. Көптеген дәстүрлі және кең таралған суреттерді іздеу әдістері суреттерге сипаттама, кілт сөздер, тақырып немесе түсіндірмелер сияқты қосымша мәліметтерді қосу арқылы іздеуді осы мәліметтер бойынша жүргізуге мүмкіндік береді. Суреттерді қолмен сипаттау көп уақытты алады, күш жұмысы болып табылады және қымбатқа түседі; осы мәселені шешу үшін автоматты суреттерді сипаттау бойынша көптеген зерттеулер жүргізілді. Сонымен қатар, әлеуметтік желілер мен семантикалық веб-сайттардың дамуы бірнеше веб-базалық суреттерді сипаттау құралдарын жасауға түрткіс болды. Алғашқы микрокомпьютерлік суреттер базасын іздеу жүйесі 1990 жылдары MIT-те Баниредди Прасад, Амар Гупта, Ху Мин Тунг және Стюарт Мадник тарапынан әзірленді. 2008 жылғы зерттеу мақаласында 2007 жылдан кейінгі жетістіктер жазылған. 2021 жылғы мәліметтер бойынша барлық суреттерді іздеу жүйелері 3D емес, 2D суреттер үшін жасалған.

Іздеу әдістері

Суреттерді іздеу – суреттерді табуға арналған мамандықталған деректерді іздеу. Суреттерді іздеу үшін пайдаланушы кілт сөздер, сурет файлы/сілтемесі сияқты сұраныс сөздерін енгізе алады немесе бірнеше суреттерді таңдап, жүйе сұранысқа "ұқсас" суреттерді қайтарады. Іздеу критерийлері үшін қолданылатын ұқсастық – мета тегтер, суреттердегі түс таралуы, аймақ/пішін сипаттамалары және т.б. болуы мүмкін. Сурет мета іздеуі – кілт сөздер, мәтін сияқты қосымша деректерге негізделген суреттерді іздеу. Мазмұнға негізделген суреттерді іздеу (CBIR) – суреттерді іздеуге компьютерлік көруді қолдану. CBIR мәтіндік сипаттамаларды пайдаланудан аулақ болып, суреттердің мазмұнындағы (текстура, түстер, пішіндер және т.б.) ұқсастықтарға негізделген суреттерді табуға бағытталған, бұл үшін пайдаланушы берген сурет немесе пайдаланушы көрсеткен сурет ерекшеліктері қолданылады. CBIR қозғалтқыштары тізімі – суреттердің визуалды мазмұнына (түс, текстура, пішін/объект) негізделген іздеуді жүзеге асыратын қозғалтқыштар тізімі. Суреттер жинағын зерттеу – жаңа зерттеу үлгілерін қолдану арқылы суреттерді іздеу.

Деректер ауқымы

Суреттерді іздеу жүйесінің күрделілігін анықтау үшін сурет деректерінің көлемі мен мәнін түсіну өте маңызды. Дизайнға пайдаланушылардың алуан түрлілігі және іздеу жүйесіне күтілетін пайдаланушы трафигі сияқты факторлар да зор әсер етеді. Осы тұрғыдан алғанда, іздеу деректерін келесі санаттарға бөлуге болады: Архивтер әдетте нақты тақырыптарға қатысты құрылымдалған немесе жартылай құрылымдалған біртекті деректердің үлкен көлемін қамтиды. Доменге қатысты жинақ – бұл нақты мақсаттары бар, бақыланатын пайдаланушыларға қолжетімділікті қамтамасыз ететін біртекті жинақ. Мұндай жинақтың мысалдары биомедициналық және спутниктік суреттер базалары болып табылады. Кәсіпорын жинағы – ұйымның ішкі желісіндегі пайдаланушыларға қолжетімді, әртүрлі суреттердің жиынтығы. Суреттер көптеген әртүрлі орындарда сақталуы мүмкін. Жеке жинақ әдетте біртекті жинақтан тұрады, көлемі шағын, негізінен иесіне ғана қолжетімді және әдетте жергілікті сақтау құралдарында сақталады. Интернет – Әлемдік желідегі суреттерге интернетке қосылған кез келген адам қол жеткізе алады. Бұл сурет жинақтары жартылай құрылымдалған, біртекті емес, көлемі зор және әдетте үлкен дискілік массивтерде сақталады.

Бағалаулар

Суреттерді іздеу жүйелерін бағалауға арналған семинарлар олардың жұмысын зерттеу және жетілдіру мақсатында өткізіледі. ImageCLEF – мәтіндік және таза суреттерді іздеу әдістерін пайдалана отырып жүйелерді бағалайтын, Тілдерді бағалау форумының үздіксіз жалғасы. Мазмұнға негізделген сурет және бейне кітапханаларына қол жеткізу – 1998 жылдан 2001 жылға дейін өткен IEEE семинарлары сериясы.