Жаңа ашу жүйесі: кітапхана каталогтарын іздеуді жеңілдетеді. Интернет іздеуі сияқты, кітаптар, электрондық ресурстарды табады. Library 2.0 концепциясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ашу жүйесі – іздеу технологиясына негізделген библиографиялық іздеу жүйесі. Ол "Кітапхана 2.0" тұжырымдамасының бір бөлігі болып табылады және қолданыстағы OPAC каталогтарын толықтыруға немесе тіпті алмастыруға бағытталған. Бұл жүйелер 2000 жылдардың соңында пайдаланушылардың интернеттік іздеу жүйесіне ұқсас, ыңғайлы іздеу мүмкіндігіне деген қалауына жауап ретінде пайда болды. Ашу жүйесінен іздеу нәтижелері кітапхана каталогынан кітаптар мен басқа да баспа материалдарын, электрондық ресурстарды (электрондық журналдар немесе бейнелер сияқты) және басқа кітапханаларда сақталатын материалдарды қамтуы мүмкін.
A discovery system is a bibliographic search system based on search engine technology. It is part of the concept of Library 2.0 and is intended to supplement or even replace the existing OPAC catalogs. These systems emerged in the late 2000s in response to user desire for a more convenient search option similar to that of internet search engine. The results from searching a discovery system may include books and other print materials from the library's catalog, electronic resources such as e journals or videos, and items stored in other libraries.
Күтілімдердің өзгеруі
Интернет кеңінен тараған сайын, кітапхана пайдаланушылары жиынды іздеу жүйесі сияқты іздеу арқылы табуға мүмкіндік күте бастады. Бірте-бірте, іздеу интерфейстері бұрынғы OPAC-терге қарағанда әріптегі қателерге және тыныс белгілеріне төзімді болу үшін, сондай-ақ ұқсас іздеу сөздерді ұсыну және аспектілі іздеу сияқты мүмкіндіктерді ұсыну үшін құрылды. Олар кітапхана пайдаланушыларының әртүрлі ресурстарды әртүрлі құралдармен іздеуге мәжбүр болғанын, бұл пайдаланушылар үшін қиындық тудырып, ресурстардың жеткіліксіз пайдаланылуына себеп болатынын білді. Кітапханашылар ақпараттық орталарды біріктіретін көп дерекқорлы іздеу жүйелерін іздеді.
As the web became more widespread, library users developed "the expectation of being able to discover the collection in a search engine style". Gradually, discovery interfaces were created to be more forgiving of misspellings and punctuation choices than historical OPACs, and to offer features like suggestion of related search terms and faceted search. They were concerned that library users had to hunt for various types of resources with various tools, an obstacle to users, resulting in underused resources. Librarians sought multidatabase search products that would collapse the silos.
Ашылу қабатының пайда болуы
Бұл екі мүмкіндік, іздеу жүйесіне ұқсас интерфейстер және көп дерекқорлы іздеу, бір бағдарламалық жүйелерде қолданыла бастады. Бір автор осы мүмкіндіктердің бірігуін 2009 жылға жатқызады; осылайша ашу жүйесі пайда болды. Кейбір кітапханалар каталог интерфейсі OPAC және ашу қабаты интерфейсін бірге қолданады.
These two features, search engine like interfaces and multidatabase search, began to appear in the same software systems. One author dates the uniting of these features to 2009; this would be the invention of the discovery system. Some libraries maintain both a catalog interface OPAC and a discovery layer interface.
Ашық жүйелердің типтік ерекшеліктері
Іздеу кеңістігінің ауқымдылығы: Іздеу әртүрлі дерек көздерінен ақпаратты іздеуге мүмкіндік береді (ашу жүйесінде жан-жақты тақырыптық көрсеткіш бар). Мысалы, сіз журнал мақаласын немесе оқулықты тікелей ашу жүйесінде іздеуге болады, тақырыптық деректер базасынан кітапхана каталогына ауысу қажеттілігі тумайды. Пайдаланушыға ыңғайлы, іздеу жүйесі сияқты. Іздеу көбінесе қарапайым нысан болып табылады, кеңейтілген іздеу функциясы әрқашан ұсынылмайды. Нәтижелерді сәйкестік деңгейі бойынша реттеу: "Ең жақсы" нәтиже бірінші болып көрсетіледі, міндетті түрде ең соңғысы емес. Жақсы реттеу маңызды, себебі іздеу кеңістігінің ауқымдылығына байланысты көптеген нәтижелер табылуы мүмкін. Іздеуді нақтылау үшін сүзгілер (граньдар) қолданылады: Мысалы, іздеуді онлайн қолжетімді барлық сәйкес келетін нәрселермен шектеуге болады. Жазылу қателарын автоматты түрде түзету ("Сіз мұны білдіргіңіз келді ме?" функциясы). Автотолықтыру: Іздеу өрісіне енгізгеннен кейін ұсыныстардың тізімі ашылады. Зерттеу іздеуі: Сұралмаған қызықты нәтижелерді табу мүмкіндігі. Мысалы, ұқсас нәтижелерге сілтемелер, тақырыптық деректер базаларындағы жазбалар немесе Wikipedia мақалалары көрсетіледі (басқа веб-технологияларын интеграциялау).
Large search space: A search can search the data from different data sources (the discovery system has a comprehensive central subject index). For example, you can search a journal article or a textbook directly in the discovery system and you do not have to change from a subject database to the library catalog. Intuitive usability, like a search engine. The search is basically only a simple form, an advanced search function is not always provided. Ranking of the results according to relevance: The "best" hit is displayed first, not necessarily the newest one. A good ranking is important because many hits are often found due to the large search space. Search refinement with drill down menus (facets): For example, a search can be restricted to all matches available online. Correction of input errors via a "Did you mean ?" function. Autocomplete: After input to the search field, a drop down list of suggestions appears. Exploratory search: One finds results of interest that were not specifically requested. For example, links to similar hits, entries in subject databases, or Wikipedia articles are displayed (integration of other web technologies).
Салыстыру
Бағдарламалық жасақтамашы Шығарылған жылы Соңғы тұрақты нұсқасы шыққан жылы Негізгі мақсаты үшін жазылған Лицензия Уикипедия мақаласы (мәселелерсіз) VuFind Вилланова университеті 2010 2021 PHP Анықтау GPL 2.0 ғана ✔ Blacklight Виргиния университетінің кітапханасы, Стэнфорд университетінің кітапханалары және Blacklight жобасы тобы 2009 2021 Ruby Анықтау Apache 2.0 ✔
Software Developer Year of release Year of latest stable release Written in Main purpose License Wikipedia article w/out issues VuFind Villanova University 2010 2021 PHP Discovery GPL 2.0 only ✔ Blacklight University of Virginia Library, Stanford University Libraries, and Project Blacklight team 2009 2021 Ruby Discovery Apache 2.0 ✔