Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нигериялық саясаткер (1963 жылы туған)
Nigerian politician (born 1963)
Ибрагим Самину Тураки (14 шілде 1963 жылы туған) – нигериялық актуарий және саясаткер, 1999 жылдан 2007 жылға дейін Джигава штатының губернаторы қызметін атқарды. Осыған дейін ол таратылған Социал-демократиялық партияның (СДП) және Біріккен Нигерия Конгресі партиясының (БҰКП) Джигава штаты бойынша төрағасы болды. 2007 жылдан 2011 жылға дейін Джигава Солтүстік-Батыс сайлау округінің сенаторы болды.
Ibrahim Saminu Turaki (born 14 July 1963) is a Nigerian actuary and politician who served as the governor of Jigawa State from 1999 to 2007. Prior to that, he was the Jigawa state chairman of the defunct Social Democratic Party (SDP) and United Nigeria Congress Party (UNCP). He was the senator representing Jigawa North West senatorial district from 2007 to 2011.
Өмірбаян
Ибрагим Самину Тураки 1963 жылдың 14 шілдесінде дүниеге келген. Ол Кадунадағы Федералдық үкімет колледжінде және Ахмаду Белло университетінде оқып, 1985 жылы актуарлық ғылым бакалавры дәрежесін алды. Қазіргі таңда ол 2023 жылғы жалпы сайлауда Джигава Солтүстік-Батыс сайлау округінен ХДП кандидаттығына түскен.
Ibrahim Saminu Turaki was born on 14 July 1963. He attended the Federal Government College Kaduna and the Ahmadu Bello University where he obtained a bachelor's degree in actuarial science in 1985. He is currently the PDP Candidate for the Jigawa North West Senatorial District for the 2023 general elections.
Джигава штатының губернаторы
Ол 1999 жылдың 29 мамырынан 2007 жылдың 29 мамырына дейін Нигерияның Джигава штатының губернаторы болды. Ол 1999 жылғы Джигава штатының губернатор сайлауында сайланды және 2003 жылғы Джигава штатының губернатор сайлауында Бүкіл Нигерия Халық партиясы (ANPP) платформасында қайта сайланды. 2015 жылдың желтоқсанында ол Нигерияның үкіметтік партиясы – "Барлық прогрессивті конгресс" (APC) партиясына қосылып, бұрынғы одақтасы және қазіргі Джигава штатының губернаторы Мохаммед Бадару Абубакармен қайта бірікті.
He was governor of Jigawa State in Nigeria from 29 May 1999 to 29 May 2007. He was elected in the 1999 Jigawa State gubernatorial election and re elected during the 2003 Jigawa State gubernatorial election on the platform of the All Nigeria People's Party (ANPP). Turaki joined Nigeria's ruling party, the All Progressives Congress (APC) in December 2015, reuniting with his former ally and the current governor of Jigawa, Mohammed Badaru Abubakar
АТК реформалары
Тураки ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың (АКТ) дамуын ынталандырып, ұлтты құрудағы маңыздылығын баса көрсетті, және бұл губернатор ретіндегі басымдықтарының бірі болды. Ол сол кезде Нигериядағы ең ірі биотехнологиялық орталықтардың бірі ретінде танылған Казауре қаласында, штат орталығы Дюседен тыс жерде орналасқан қалада оны құрды. Олардың кейбіреулері шағын бизнесті қаржыландыру үшін Джигава штатының микрокредиттік схемасын бірлесіп қаржыландыруға Ұлыбританияның даму агенттігі DFID-ті тартты. DFID сондай-ақ сол кездегі штаттық үкіметпен серіктестік құрып, студенттерін, әсіресе Жапонияда, информатика саласында кең ауқымды білім алуға демеушілік етті. Өзінің үкіметінің жас штаттың әлеуметтік-экономикалық өсуін және ақпараттық технологияларды меңгеру, сіңіру және қолдану саласындағы жаһандық бәсекеге қабілеттілігін жеделдету ниетінен туындап, ол Джигава штатының кеңжолақты желі жобасын бастады. Бұл жоба – әрбір ұйымға бейне, аудио және деректерді қамтитын мультимедиалық қызметтердің кең спектрін жеткізуге арналған спутниктік байланыс құралы. Сондай-ақ, штаттық басқару, білім беру, сауда, оқыту және денсаулық сақтау жүйелерінің жұмысын жеңілдету көзделді. Тураки 2000 жылы, губернаторлық бірінші мерзімінің бірінші жылында «Галактика» ақпараттық технологиялар және телекоммуникация (GITT) компаниясын құрды. GalaxyITT Нигериядағы алғашқы кеңжолақты спутниктік желі болды. Бұл Джигава штатын GITT арқылы интерактивті қашықтықтан оқыту бағдарламасын және бейнеконференцияларды бастаған алғашқы штат ретінде танылды. Ол 2001 жылы Джигава ақпараттық институтын (JII) құрды, және құрылғаннан кейін сегіз жыл ішінде институт АКТ арманының гүлденген кезеңінде енгізілуінің осы әкімшілік басталған АКТ революциясының ең орынды және маңызды қадамы екенін дәлелдеді. 2001 жылдан бері институттан шамамен 7000 студент бітірді, олардың көпшілігі қазір электрондық үкімет секторының дамуына немесе Джигава штатында және басқа да аймақтарда шағын АКТ бизнесін құрып жатқан кәсіпкерлер қауымдастығының құрамында. Тураки АКТ-ны ерекше бейілмен қолға алып, Нигериядағы ең үздік АКТ штаты ретінде Джигава штатын құру арманына миллиардтаған найра инвестициялады. Алайда, оның осы арманына жетуі дұрыс емес деп сынға ұшырады. Оның сыншылары бұл инвестиция штаттың нашар дамыған инфрақұрылымын ескеретін болсақ, тиімді емес деп санайды. Олар инвестицияны ауыл шаруашылығы және денсаулық сақтау сияқты басқа салаларға бағыттау керек деп мәлімдейді.
Turaki championed the development of ICT stressing the importance in nation building and that was largely one of his priorities as a governor. He established what was known as the biggest biotechnology centers in Nigeria then in Kazaure, a town situated outside the state capital, Dutse. Some of these attracted the number one British developmental agency, DFID to co fund the Jigawa State microcredit scheme to provide funding for small scale businesses. The DFID also partnered with the then state government to sponsor its student for extensive education on informatics abroad, mostly in Japan. He initiated the Jigawa State Broadband Network Project because of his government's desire for rapid socio economic growth of the young state and global competitiveness in the areas of acquisition, absorption and application of Information Technology. The project is a satellite based communication facility for delivery of a broad range of multimedia services incorporating video, audio and data to every organization. It was also meant to facilitate the business of government, education, commerce, training and health systems of the state. Turaki founded the Galaxy Information Technology and Telecommunication (GITT) in the year 2000, barely a year into his first term as governor. GalaxyITT became the first broadband satellite network in Nigeria. This made Jigawa the first state in Nigeria to commence interactive distance learning program and video conferencing through GITT. He established the Jigawa Informatics Institute (JII) in 2001 and in less than eight years of its establishment, the Institute proved that its introduction in the heyday of the ICT dream is the wisest and critical aspect of the much touted ICT revolution initiated by his administration. Since its establishment in 2001, about 7,000 students have graduated and many of them are today either part of the emerging e government sector or part of an entrepreneurial community setting up small ICT businesses in Jigawa. State as well as other parts of the country. Turaki had pursued ICT with unique commitment by investing billions of Naira on his pronounced dream to convert Jigawa State into the number one ICT state in Nigeria. He was however criticized in that his administration pursuit of this ICT dream was greatly misplaced. His critics believe that the investment is not worthwhile considering the poor state of infrastructure in the state. They claim the investment should be diverted to other sectors like agriculture and health.
Сауда
2000 жылы Тураки Джигава штатында еркін сауда аймағын құрды (ол кезде елдегі кез келген штат алғаш рет мұндай жетістікке қол жеткізді), бұл бизнесті жеңілдету және шетелдік және жергілікті инвесторларды тарту мақсатында жасалды. 2003 жылдың маусым айында Тураки Джигаваның американдық компаниялармен жоғары сапалы арабика шайырларын өңдеу және АҚШ-қа экспорттау жөнінде келісімге келгенін, бұл Суданнан импортты алмастырды, деді. 2004 жылғы 2 наурыздағы «Лос-Анджелес Таймс» газетінде Африкадағы АҚШ сауда өкілі Роза Уитакермен жасалған келісім және арабика шайыр өндірісі үшін тікелей шетелдік инвестицияларды тарту мақсатында Африка сауда және инвестициялық қоры құрылғаны туралы хабарланды. 2004 жылы Нигер Республикасы, Ниамейде франкофондық елдердің саммитін өткізуге дайындалып жатқанда, Туракинің мүддесі бар «Валлонг Камко Нигерия» компаниясына 86 тұрғын үй салу үшін тегін жер берді, олар келіп қонақтарға арналған. 2008 жылдың қараша айында Тураки осы тұрғын үйлерді сату шартының талаптарына байланысты дауға қатысты.
In 2000, Turaki established a free trade zone in Jigawa (the first to be achieved by any state in the country at the time), to facilitate doing business and to attract prospective investors both foreign and local. In June 2003, Turaki said Jigawa had entered into agreements with American companies to start processing and exporting high grade gum arabic to the United States, replacing imports from the Sudan. An article in the Los Angeles Times on 2 March 2004 described an arrangement with Rosa Whitaker, a US Trade Representative for Africa, with whom he formed a Trade and Investment Foundation for Africa to attract Foreign Direct Investment for gum arabic production. In 2004, the Niger Republic, which was due to host a summit of francophone countries in Niamey gave Wallong Camco Nigeria, a company in which Turaki had an interest, free land in exchange for building 86 housing units to accommodate visiting foreign dignitaries. In November 2008, Turaki was involved in a dispute over contract terms for sale of these units.
Электр энергиясының маңызды кезеңдері
Кез келген дамудың табысты болуы үшін электр энергиясының маңыздылығын ескере отырып, Тұраки сол кезде көптеген штаттық және тіпті Федералдық үкіметтер жаңартылатын энергия көздеріне инвестиция салуды ойлап та шығармаған кезеңде, түрлі жергілікті билік аймақтарында 7.5 МВт-қа дейінгі бірнеше күн энергиясымен жұмыс істейтін электр станцияларын құрды. Бұл CNN-ді "Глобальді қиындықтар" бағдарламасында Джигава штатын көрсетуге ынталандырып, губернатордың даму жолындағы жетістіктерін және оның Джигава азаматтарының өміріне тигізген әсерін мойындады. Қысқа деректі фильм 2006 жылғы 25 қарашада көрсетілді және Тұраки Нигерияда және әлем бойынша әріптестерінен мақтау алды.
Taking cognizance of the importance of electricity in the success of any form of development, Turaki established various solar powered power plants of up to 7.5 MW at various local government areas at a time most state governments and indeed the Federal Government has not even mulled the idea investing in renewable energy sources. This prompted CNN to feature Jigawa State in its programme Global Challenges acknowledging the governor's developmental strides and the effects on the lives of the Jigawa citizens. The short documentary was aired on 25 November 2006 and earned Turaki accolades from his peers in Nigeria and around the world.
Білім беру реформалары
Джигава штаты оқушылар мен студенттер үшін міндетті негізгі білім беруді қамтамасыз ету мақсатында Ұлттық негізгі білім беруді (UBEC) алғаш рет енгізді, бұл бастама кейіннен сол кездегі федералды үкімет тарапынан қабылданып, қолдау тапты. Штат 2001 жылы зейнетақы жинақтау жүйесін енгізуде Лагос штатынан (2004 жыл) және федералды үкіметтен (2006 жыл) бұрын тұңғыш рет болып көзге түсті. Осы кезеңде Джигава штаты федерацияның басқа штаттарынан бұрын, болашақ үй иелеріне ипотека беру үшін «Джигава жинақ және несие банкін» құрып, тұрғын үй ипотекасын енгізді, соның арқасында штаттың тұрғын үй мәселесі едәуір шешілді. Осы құнды жетістіктері үшін штат «Джигава – алғашқылықтар штаты» деген аталымға ие болды.
Jigawa state pioneered the Universal Basic Education (UBEC) to ensure compulsory basic education for pupils and students in the state which was later adopted by the then federal government. The state became the first to introduce the contributory pensions scheme in 2001, long before Lagos State in 2004 and subsequently the federal government in 2006. During this same era, Jigawa State introduced the first housing mortgage by any state of the federation with the establishment of Jigawa Savings and Loans bank to cover mortgage for intending house owners thereby drastically tackling the problem of housing in the state. Some of these laudable feats earned the state the label "Jigawa, a State of Firsts".
Қауіпсіздік
Жигава штатының дамуы жолындағы ізденісінде Тураки қауіпсіздік, қауіпсіздік пен әділдік өзара байланысты екенін, оларды штат тұрғындарының экономикалық әл-ауқатының маңызды алғышарттары ретінде қастерлеу қажет екенін мәлімдеді. Ол өзінің идеясын дереу іске асырып, 2006 жылы қабылданған заң арқылы Жигава штатының Әділет секторы және Заң реформалау комиссиясын құрды. Бұл комиссия елдегі алғашқы, табысты және қазіргі уақыттағы ең жетілген әділет секторын реформалау және үйлестіру механизмі болып табылады. Сондай-ақ, Тураки штаттың өзқадағалаушылық жүйесін ресми мойындау және реформалауды бастады, бұл үшін 2005 жылғы №5 «Жигава штатының өзқадағалаушылар тобы туралы» заңын қабылдады. Бұл заң үкіметке шамамен 20 мың адамнан тұратын Жигава өзқадағалаушылар тобын қолдауға, реттеуге және полиция бақылауында ұстауға мүмкіндік берді. 2006 жылдың қыркүйегінде Туракиге ашулы халық шабуыл жасады. Ол христиан әйелінің Ислам пайғамбары Мұхаммед туралы айтқан сөздерінен кейін христиан шіркеулері мен дүкендерін өртеп жіберген наразылық толқынын басып тыныштандыруға тырысқанда шабуылға ұшырады.
In his quest for the development of Jigawa State, Turaki declared that security, safety and justice are interrelated and should be taken seriously as important prerequisites for economic wellbeing of its residents. He quickly practicalised his idea by the establishment of the Jigawa State Justice Sector and Law Reform Commission through a law enacted in 2006 and which qualifies as the first successful and currently the most advanced justice sector reform and coordination mechanism in the country. Turaki also pioneered the formal recognition and reform of the vigilante system in the state through the enactment of the Jigawa State Vigilante Group Law No. 5 of 2005 that enabled government support and regulate and also the police supervision of the nearly 20,000 strong Jigawa Vigilante Group. In September 2006, Turaki was attacked by angry crowds when he tried to calm down a mob that burned churches and shops belonging to Christians after an alleged blasphemous statement by a Christian woman about the Islamic prophet, Muhammad.
Зейнетақы реформалары
Тураки 2001 жылы Джигава штатының салымдық зейнетақы жүйесін құрды және 2004 жылы штаттық заң шығарушы органнан заңдық қолдау алды. Бұл жүйе құрылғанға дейін Джигава штатының жұмыскерлері қиындықтарға тап болып, өздеріне тиіс төлемдерді алуда мәселелерге келіп отырды. Жұмыскерлер мен мемлекеттен түсетін жарналардың бес жылдық мерзімінен кейін ғана жұмыскерлер зейнетақы алуға құқылы болады. Джигава штатындағы салымдық зейнетақы жүйесі Нигериядағы алғашқы осындай жүйе болып табылады және штат қызметкерлеріне зейнетке дайындалу үшін қаржы жинауға мүмкіндік берді. Жүйеге сәйкес, мемлекеттік қызметкерлердің зейнетақы жинақ шотына негізгі жалақысының 17 пайызы, ал қызметкерлердің жалақысының 8 пайызы аударылады.
Turaki established the Jigawa State contributory pension scheme in 2001 and received legal backing from the state legislature in 2004. Prior to the establishment of the scheme, Jigawa State workers were going through pains and finding it difficult to access their entitlements. The contributions by both employees and the state have a gestation period of five years before employees could draw benefits. The contributory pension scheme in Jigawa State was the first of its kind in Nigeria and provided an opportunity for the state employees to contribute into their retirement future. The scheme mandates the state government to contribute 17 per cent of an employee's basic salary into the employee's retirement savings account, RSA, while employees contribute 8 per cent of their basic salary.
Сенатор
2007 жылғы сәуір айында ол ПДП мүшесі ретінде Сенатқа үміткер болып, Джигава Солтүстік-Батыс сайлау округінен сайланды. Ол мұнай ресурстарын өңдеу, спорт, Әскери-теңіз күштері, Ұлттық жоспарлау және Ұлттық жеке куәлік пен халық санағы комитеттеріне тағайындалды. Тұраки 2011 жылғы сәуірде қайта сайлауға түскім келіп, бірақ ПДП партиясы солтүстік-батыс аймағына жауапты ПДП төрағасының орынбасары Данлади Абдуллахи Санкараны кандидат ретінде жақтады. Сондықтан Тұраки Нигерияның Іс-қимыл конгресіне өтті. 2011 жылғы сәуірдегі сайлауда Данлади жеңіске жетті. Тұраки дауыс беруде бұрмашылық болғанын және ол бұл мәселені сотқа апаруға ниеттенгенін мәлімдеді.
In April 2007, he ran for the Senate as a member of the PDP and was elected for the Jigawa North West constituency. He was appointed to committees on Upstream Petroleum Resources, Sports, Navy, National Planning and National Identity Card & Population. Turaki wanted to run for reelection in April 2011, but the PDP favored Danladi Abdullahi Sankara, PDP vice chairman in charge of the Northwest as their candidate. Turaki therefore defected to the Action Congress of Nigeria. In the April 2011 elections, Danladi was the winner. Turaki declared that there had been vote rigging and he intended to take the case to court.
Басқа да маңызды реформалар
2000 жылы Тураки Джигава штатының басқаруын орталықтандырылмаған жүйеге көштіріп, көптеген мәселелерді Хадеджия, Дуце, Гумель, Рингим және Казауре бес әмірлік кеңестеріне жүктеді.
In 2000, Turaki decentralized the Jigawa state government, allocating many aspects to the five Emirate councils of Hadejia, Dutse, Gumel, Ringim and Kazaure.
Қаржылық заң бұзушылықтар мен аккууиталдық
2006 жылғы есепте ол Нигерияның сақтандыру саласындағы компанияларды президент Олусегун Обасанжо үшін иеленуге қатысқандығы айтылған. 2007 жылдың шілдесінде Экономикалық және қаржылық қылмыстар жөніндегі комиссия (EFCC) Тұракиді жемқорлық және ақша жылысу туралы айыптаулар бойынша ұстады. Ол қатаң талаптармен кепілдікпен босатылды. 2017 жылдың 4 шілдесінде Нигерияның астанасы Абужадағы қоғамдық шара кезінде EFCC Тұракиді қайтадан ұстады, бұл 2013 жылғы сот шешіміне сәйкес, сотқа келмеуі үшін ұстауға бұйрық берілді. Тұраки соттан қашуға ешқашан тырысқан жоқ екенін мәлімдеді және сыбайлас жемқорлыққа қарсы агенттікті сотты шатастыру арқылы мұндай бұйрық алуға тырысқандығын айыптады. Бұйрық берілген төрт жылдан бері қашқан жоқ екенін немесе ұстаудан жалтарған жоқ екенін де жоққа шығарды, өйткені ол Нигерия мен одан тыс жерлерде көпшілікке жарияланған ресми, әлеуметтік және іскерлік шараларға қатысқан. Осыған байланысты EFCC Тұракиді 14 күнге жуық ешқандай айыптаусыз ұстады. Бұл бұрынғы губернаторды сыбайлас жемқорлыққа қарсы агенттікке қарсы негізгі адам құқықтарын қорғау туралы сотқа шағымдануға итермеледі. Ол соттан агенттік басшысын бостандығын шектегені үшін түрмеге қамауға алуды сұрады. Тұраки 2017 жылдың 27 шілдесінде кепілдікпен босатылды, ал сот процесі 2017 жылдың 19 қыркүйегіне белгіленді. Іс негізінен губернаторлық қызмет кезіндегі кейбір қаражаттың шынайы табиғатын және қолданылуын жасыруға қатысты. Тұраки қандай да бір құқық бұзушылық жасағанын жоққа шығарды және оған қарсы қозғалған істің саяси мақсаттағы екенін мәлімдеді. Ол барлық айыптауларға кінәсіз екенін айтты. 2022 жылдың 13 қазанында, бейсенбі күні, Джигава штатының Дутсе қаласындағы Федералды Жоғарғы Сот EFCC тарапынан оған тағылған 8,3 миллиард теңгелік жемқорлық айыбынан Тұракиді ақтап босатты. Сот төрағасы Хәсан Дикко барлық айыптауларды жойды және дәлелді тергеу жүргізбегендіктен барлық айыпталушыларды босатты. Сот сенатор Тұракидің жол жүру құжаттарын дереу қайтаруға бұйырды.
A 2006 report said he was involved in acquiring companies in Nigeria's insurance industry for president Olusegun Obasanjo. In July 2007, the Economic and Financial Crimes Commission (EFCC) arrested Turaki over allegations of corruption and money laundering. He was released on bail with stringent conditions. On 4 July 2017, Turaki was re arrested by the EFCC while at a public function in Nigeria's capital, Abuja, riding on a 2013 court document ordering his arrest for evading court summons. Turaki denied ever evading trial and accused the anti graft agency of misleading the judge in granting such order. He also denied being on the run or evading arrest from the time the order was granted four years ago, since he had attended well publicized official, social and business functions around Nigeria and beyond. Upon this premise, Turaki was detained by the EFCC for about 14 days without any charge. This prompted the former governor to institute a fundamental human right suit against the anti graft agency. He prayed the court to commit the head of the agency to prison for denying him his freedom even after he was granted bail by the law court. Turaki was released on bail on 27 July with the commencement of his trial slated for 19 September 2017. The case borders mostly on concealment of the actual nature and use of some certain funds during his period as governor. Turaki denied any wrongdoing and has maintained that the case instituted against him was politically motivated. He pleaded not guilty to all the charges. On Thursday, 13 October 2022, a Federal High Court sitting in Dutse, Jigawa State discharged and acquitted Turaki of the N8.3 billion corruption charges preferred against him by the Economic and Financial Crimes Commission (EFCC). The presiding judge, Justice Hassan Dikko, who delivered the ruling, struck out all charges and discharged all the accused persons for want of diligent prosecution. The court further ordered that the travel documents of Senator Turaki be released to him with immediate effect.