Кіріспе

Хатфилд Чейс – Англияның Оңтүстік Йоркшир және Солтүстік Линкольншир аймақтарындағы, жиі су батып тұратын төмен жатқан жер. Бұл аймақ 1626 жылға дейін патшалық аң ауру алаңы болған, содан кейін Карл I голландиялық инженер Корнелиус Вермуйденді оны кептіруге тағайындады. Жұмысқа Дон, Идль және Торн өзендерінің арналарын өзгерту, сондай-ақ дренаждық каналдар салу кірді. Бұл толыққанды сәттілікке жетпесе де, Аксхолм аралын қоса алғанда, кең аумақтың сипатын өзгертіп, ғасыр бойы құқықтық талас-тартыстарға себеп болды. 1760 жылдары азаматтық инженер Джон Смитон қысқы су тасқыны мәселесін зерттеді және бірқатар түзету жұмыстары жүргізілді. 1813 жылғы Парламент актісіне сәйкес комиссарлар тағайындалды, ал дренажды жақсарту шараларына алғашқы бу машинасы енгізілді. 1862 жылы Хатфилд Чейс деңгейі корпорациясы құрылып, тағы бір сорғы станциясы орнатылды. Дренаждық каналдар Чейстің солтүстік-шығыс бөлігіне дейін созылып, Трент өзеніндегі Альторп шлюздеріне жалғасты. Кейіннен Трентке су шығару Кедбиге көшірілді, ал гравитациялық дренаж 1940 жылы сорғы станциясы салынғаннан кейін сорғылармен күшейтілді. Бу машиналары біртіндеп дизельдік және кейін электрлік сорғылармен алмастырылды. Қоршаған орта агенттігі Кедбиден басқа Чейсте сегіз сорғы станциясын күзетеді, ал Хатфилд Чейс ішкі дренаж тақтасы басқаратын бірнеше кішігірім қондырғылар да бар. Кейбір сорғы станциялары қайтымды, олар қыста дренаждардан негізгі өзендерге суды соруға, ал жазда суару үшін өзендерден дренаждарға соруға мүмкіндік береді.

Орналасқан жері

Хэтфилд Чейз батыс жағынан M18 тас жолымен, солтүстік жағынан Ouse өзенімен, оңтүстік жағынан Idle өзенімен және шығыс жағынан Epworth және Axholme аралы арқылы өтетін A161 тас жолымен шартты түрде шектеледі. Оның ауданы шамамен 285 км² құрайды, ішінде Торн және Хэтфилд Моорс деп аталатын екі ірі торфты батпақ орналасқан. Бұл бір кезде кең аумақты қамтыған Хамберхед жазықтарының бір бөлігі, бастапқыда шамамен 770 км² (1994 км²) ылғалды жерді құраған. Чейз арқылы Торн өзені ағып өтеді, оның жаңа арнасы 1628 жылы Вермуйден су басқан жерлерді мелиорациялау схемасының аясында қазылды. Солтүстікке қарай екі торфты батпақ 1802 жылы аяқталған Stainforth және Keadby каналымен бөлінді, ол екі аралықта шығыстан батысқа қарай созылған. 1970 жылдары Чейз M180 тас жолының салынуымен одан әрі бөлінді, ол каналдың оңтүстігінен өтеді, бірақ осыған ұқсас бағытты ұстанады. 633 жылы Мерсияның Пендасы мен Нортумбрияның Эдвині арасында болған Хэтфилд шайқасы Хэтфилд Чейзде өткен болуы мүмкін, алайда ол Ноттингемширдегі Кукни маңында, Мэнсфилд пен Уоркшоп арасында, Хэтфилд деген атқа ие жерлердің жанында да болған делінеді.

Су бұрудың тарихы

Хэтфилд Чейз үш өзеннің – Дон, Торн және Идлдің – қосылған жерінің үстінде жатыр, олар Хэмберге құя бергенде Трентке құйылатын. Аксхолм аралынан басқа, бүкіл аймақ теңіз деңгейінен 3 метрден төмен болғандықтан, су тасқынына жиі ұшыраған. Аймақ жалпыға қолданылатын жерді қамтыса да, балық немесе аң аулауға тыйым салынған, бірақ көптеген жергілікті тұрғындар ауыл шаруашылығына жарамсыз аймақта балық аулау және құс аулау арқылы күнкөріс жасаған. 1626 жылы Чарльздың Вермуйденді осы аймақты кептіруге тағайындауының мән-жайлары белгісіз. Оның бұрынғы патшалық аңшылық тобымен бірге болғаны туралы әңгіме, әрине, ойдан шығарылған, бірақ патша өзінің активтерін пайдалы етуге ниеттенген және келісімшарт жерді үш бөлікке бөлген: біреуі патшаға, біреуі жерді кептіретін авантюристтерге, ал қалғаны жерге мүдделі жергілікті тұрғындарға. Вермуйден бірнеше валлондық серіктестерін әкелді, олар үлестерді алып, кептіру жұмыстарын жүргізді, соның ішінде Сандтофтке қоныстанған діни қуғын-сүргіннен қашқан бірнеше гугенот отбасылары. Жұмыс 1628 жылы 400 000 фунт стерлингке аяқталды. Дон өзенінің шығыс тармағы тоқалданды, ал солтүстік тармағының жағалауы Аир өзеніне көтерілді. Солтүстік тармағы бастапқыда Turnbridgedike деп аталған римдік кеме қатынасы арнасы болған. Өзеннің оңтүстік жағындағы 3 километрлік жағалау Fishlake-тен Thorne-ға дейін жүзуге болатын шлюзді қамтыды, бұл қайықтардың Sandtoft-қа жетуіне мүмкіндік берді. Көтергіш қақпалар бұғаздық камераға кіруге мүмкіндік берді, ол Thorne-нан тыс, одан әрі банк Aire-ге 8 километрге созылды. Идл өзені бөгетпен тоқалданды, ал оның сулары Байкарс Дайк арқылы Стоквиттегі Трент өзеніне бұрылды. Суды ағызу үшін 8 километрлік бөгет құрылысымен су қоймасының солтүстік жағына дейін жеткізілді. Торн өзені кесілген дренаж арқылы түзетілді, ол Алторптағы Трентке құйылды. Idle тоқалған жерден Dirtness-ке дейін 13 километрлік дренаж кесілді, Tunnel Pits-тің астынан өтті. Dirtness-те ол батыстан келген су әкелетін тағы бір дренажға қосылды, содан кейін Алторптағы тағы бір шлюзге дейін 8 километрге созылды. Бұл жұмыс Англияда бұрын-соңды көрілмеген масштабта жасалды, және Вермуйденнің үлесі 1629 жылдың қаңтар айында рыцарь атағына ие болғанда мойндалды. 1629 жылы патшалық жарлықпен Хэтфилд Чейз деңгейі үшін канализация соты құрылды. Жақсартулар 19 ғасырдың басында Парламенттің бірнеше актілерімен бекітілді. 1813 жылғы Хэтфилд Чейз дренажы туралы заңда екі комиссар құрылды, олар актіде көрсетілген құрылыс жұмыстарына жұмсалатын 15 000 фунт стерлинг жинауға өкілеттік алды, ол аяқталғаннан кейін канализация соты қабылдайтын болды. Ақша жұмыстың пайдасын көретін адамдардан алынған қосымша салықтар есебінен жиналды. Сондай-ақ, қуудың оңтүстік бөлігіндегі бумен соратын қозғалтқыштың жұмысын қаржыландыру үшін арнайы қозғалтқыш ставкасы болды. Чейстің дренаждығын жақсарту үшін 1862 жылы Парламент актісімен Хэтфилд Чейз деңгейінің корпорациясы құрылды, ол бұрын оған жауапты болған жеке қатысушылардан дренажды басқаруды өз мойнына алды. Бұл акті Chase өзенінің солтүстік бөлігіне арналған буды сорғылау машинасының құрылысын қоса алғанда, одан әрі құрылыс жұмыстарын жүргізуге рұқсат берді. Салық салуға жататын аумақтар кеңейтілді, ал заңда 21 қалашық пен приходтар тізімделді, олар дренаж жұмыстарына ақы төлеуге міндетті болды. 1862 жылы канализация сотының құзыры корпорацияның отырыстарымен алмастырылды. Сонымен қатар, Қоршаған орта агенттігі суды жоғары деңгейлі тасығыштарға құю үшін бірнеше сорғы станцияларын ұстап тұрады және басқарады, олар су деңгейі айналадағы жер деңгейінен жоғары болатын су жолдарынан тұрады. Тикхиллдің батысынан басталатын Торн өзені ауданның ортасымен өтеді. Кенди Ферм Солтүстік және Оңтүстік сорғы станциялары ауданның батыс шетінде орналасқан. Оңтүстік қозғалтқыш және Фолли дренажы шығыс шекараны құрайды және Чейзден өткеннен кейін Торн өзеніне параллель жүреді. Bull Hassocks сорғы станциясы Оңтүстік қозғалтқыш ағызуының басында орналасқан және алғашқы бумен жұмыс істейтін сорғы станциясының орнында орналасқан. Хэтфилд қалдықтар ағызу және Солтүстік қозғалтқыш ағызу солтүстік шекара бойымен өтеді. Tunnel Pits Солтүстік және Оңтүстік сорғы станциялары Торн өзенінде, ал Dirtness сорғы станциясы Солтүстік қозғалтқыш ағысының басында орналасқан. Ол жердегі ғимараттар 1862 жылы салынған. Бұл су ағыстарының барлығы Пилфри бұрылысына жиналады, одан үш параллель арна – Үш өзен – Кидбидегі сорғы станциясына ағып жатады. Хэтфилд қалдықтар ағызу, Солтүстік қозғалтқыш ағызуына дейін өтеді, содан кейін солтүстік арнаға айналады. Орталық арна Солтүстік қозғалтқыш ағызу және Торн өзенінен құралады, ал оңтүстік арна Оңтүстік қозғалтқыш ағызу және Фолли дренажының суларын тасымалдайды. Bull Hassocks сорғы станциясы Оңтүстік Идл дренажынан суды қабылдауға арналған, бірақ 1970 жылға дейін Фолли дренажынан да суды қабылдауға мәжбүр болды. Бұл 1970 жылы Greenholme-де жаңа сорғы станциясын салғанда өзгертілді, ол Фолли дренажынан Оңтүстік деңгейлік қозғалтқыш ағызуына су құйды. Станция Trent River Board-ы West Axholme IDB үшін салған, үш сорғыдан тұрды, екеуінің диаметрі 109 Мл/күнге дейін су соруға қабілетті, ал біреуі 29 Мл/күнге дейін соруға қабілетті. Аймақ 1970-жылдардың соңы мен 1980-жылдардың басындағы тас жол құрылыс бағдарламасынан әсер етті, нәтижесінде M18 тас жолы Чейздің батыс жиегімен өтті, ал M180 тас жолы оны, Stainforth және Keadby каналына параллель, бірақ одан оңтүстікке қарай кесіп өтті. Тас жолдар көп көлемде суды құйып, дренаж жүйесіне енгізді. Өзендердің басшылары осы суды қабылдауға және бірнеше жергілікті проблемаларды шешуге жүйеге жаңарту мүмкіндігін пайдаланды. Low Bank сорғы станциясы 1977 жылы үш сорғымен салынды. Тағы үш сорғы 1978 жылы бұрынғы Sandtoft әуежайында (қазірде Trolleybus мұражайының орнында) Wood Carr сорғы станциясына орнатылды, ал келесі жылы Belton Grange-те бір сорғы орнатылды. Барлық үш станция суды Хэтфилд қалдықтар ағызуына құяды. Ішкі дренаж тақталары да судың көлемін арттыруға бейімделу үшін өздерінің сорғыларын жаңартуға мәжбүр болды. Кидбидегі сорғы станциясы алты бетонды құбырдан және алты сорғыдан тұрады. Ол 1940 жылы салынған, онда 6 Crossley дизельдік қозғалтқыштары, 1000 а.к. қуатымен және 6 Gwynnes сорғыларын қоздырды. Бес сорғы 1994 жылы Ұлттық өзендер басқармасымен жөнделді, ал алтыншысы электр қозғалтқышымен ауыстырылды. Су деңгейі өзенде жеткілікті төмен болғанда, су құбырлар арқылы, ал жеткіліксіз болғанда сорғылар арқылы Трент өзеніне құйылады. Чейздегі сорғы станцияларының көптеген түрлері қайтымды, сондықтан су тасқыны қаупі болғанда дренаждық арналардан жоғары деңгейлі тасығыштарға, ал суды суару үшін қажет болғанда тасығыштардан арналарға сорылады. Қоршаған орта агенттігі де суды жоғары деңгейлі тасығыштарға құятын бірнеше сорғы станцияларын ұстап тұрады және басқарады. Торн өзені Тикхиллдің батысынан басталып, ауданның ортасымен өтеді. Candy Farm Солтүстік және Оңтүстік сорғы станциялары ауданның батыс шетінде орналасқан. Оңтүстік қозғалтқыш және Фолли дренажы шығыс шекараны құрайды және Чейзден өткеннен кейін Торн өзеніне параллель жүреді. Bull Hassocks сорғы станциясы Оңтүстік қозғалтқыш ағызуының басында орналасқан және алғашқы бумен жұмыс істейтін сорғы станциясының орнында орналасқан. Хэтфилд қалдықтар ағызу және Солтүстік қозғалтқыш ағызу солтүстік шекара бойымен өтеді. Tunnel Pits Солтүстік және Оңтүстік сорғы станциялары Торн өзенінде, ал Dirtness сорғы станциясы Солтүстік қозғалтқыш ағысының басында орналасқан. Ол жердегі ғимараттар 1862 жылы салынған. Бұл су ағыстарының барлығы Пилфри бұрылысына жиналады, одан үш параллель арна – Үш өзен – Кидбидегі сорғы станциясына ағып жатады. Хэтфилд қалдықтар ағызу Солтүстік қозғалтқыш ағызуының астынан өтеді, содан кейін солтүстік арнаға айналады. Орталық арна Солтүстік қозғалтқыш ағызу және Торн өзенінен құралады, ал оңтүстік арна Оңтүстік қозғалтқыш ағызу және Фолли дренажының суларын тасымалдайды. Bull Hassocks сорғы станциясы Оңтүстік Идл дренажынан суды қабылдауға арналған, бірақ 1970 жылға дейін Фолли дренажынан да суды қабылдауға мәжбүр болды. Бұл 1970 жылы Greenholme-де жаңа сорғы станциясын салғанда өзгертілді, ол Фолли дренажынан Оңтүстік деңгейлік қозғалтқыш ағызуына су құйды. Станция Trent River Board-ы West Axholme IDB үшін салған, үш сорғыдан тұрды, екеуінің диаметрі 109 Мл/күнге дейін су соруға қабілетті, ал біреуі 29 Мл/күнге дейін соруға қабілетті. Аймақ 1970-жылдардың соңы мен 1980-жылдардың басындағы тас жол құрылыс бағдарламасынан әсер етті, нәтижесінде M18 тас жолы Чейздің батыс жиегімен өтті, ал M180 тас жолы оны, Stainforth және Keadby каналына параллель, бірақ одан оңтүстікке қарай кесіп өтті. Тас жолдар көп көлемде суды құйып, дренаж жүйесіне енгізді. Өзендердің басшылары осы суды қабылдауға және бірнеше жергілікті проблемаларды шешуге жүйеге жаңарту мүмкіндігін пайдаланды. Low Bank сорғы станциясы 1977 жылы үш сорғымен салынды. Тағы үш сорғы 1978 жылы бұрынғы Sandtoft әуежайында (қазірде Trolleybus мұражайының орнында) Wood Carr сорғы станциясына орнатылды, ал келесі жылы Belton Grange-те бір сорғы орнатылды. Барлық үш станция суды Хэтфилд қалдықтар ағызуына құяды. Ішкі дренаж тақталары да судың көлемін арттыруға бейімделу үшін өздерінің сорғыларын жаңартуға мәжбүр болды. Кидбидегі сорғы станциясы алты бетонды құбырдан және алты сорғыдан тұрады. Ол 1940 жылы салынған, онда 6 Crossley дизельдік қозғалтқыштары, 1000 а.к. қуатымен және 6 Gwynnes сорғыларын қоздырды. Бес сорғы 1994 жылы Ұлттық өзендер басқармасымен жөнделді, ал алтыншысы электр қозғалтқышымен ауыстырылды. Су деңгейі өзенде жеткілікті төмен болғанда, су құбырлар арқылы, ал жеткіліксіз болғанда сорғылар арқылы Трент өзеніне құйылады. Чейздегі сорғы станцияларының көптеген түрлері қайтымды, сондықтан су тасқыны қаупі болғанда дренаждық арналардан жоғары деңгейлі тасығыштарға, ал суды суару үшін қажет болғанда тасығыштардан арналарға сорылады. Қоршаған орта агенттігі де Belton Grange, Goodcop және Low Bank сорғы станцияларын ұстап тұрады және басқарады, олар суды Хэтфилд қалдықтар ағызуына құяды.

Сорғы станцияларының орналасқан жерлері

Кесте Хэдфилд Чейс аумағында орналасқан Экологиялық агенттіктің негізгі сорғы станцияларының орналасқан жерлерін көрсетеді, сонымен қатар аймақтан дренаждалған су Трент өзеніне сорғыланатын Кедби де қосылған.