Кіріспе
Қайықты өзен бойында сүйреуге арналған жол. Сүйреу жолы – өзен, канал немесе басқа да ішкі су жолдарының жағасындағы жол немесе бағыт. Сүйреу жолының мақсаты – құрлықтағы көлік құралы, жүк таситын мал немесе адамдар тобы қайықты, көбінесе баржаны сүйреуге мүмкіндік беру. Бұл көлік түрі туннельдер мен көпірлер, қолайсыз желдер немесе каналдың тарлығы салдарынан кеме жүргізуге қолайсыз болған жерлерде кең таралған. Өнеркәсіптік революциядан кейін қайықтарға қозғалтқыштар орнатылып, теміржол көлігі баяу сүйреу әдісін ығыстырғанда сүйреу қажеттілігі жойылды. Содан бері осы жолдардың көпшілігі көп мақсатты пайдалануға бейімделді. Олар әлі де сүйреу жолдары деп аталады, бірақ қазір тек сирек жағдайларда қайықтарды сүйреу үшін қолданылады.
A towpath is a road or trail on the bank of a river, canal, or other inland waterway. The purpose of a towpath is to allow a land vehicle, beasts of burden, or a team of human pullers to tow a boat, often a barge. This mode of transport was common where sailing was impractical due to tunnels and bridges, unfavourable winds, or the narrowness of the channel. After the Industrial Revolution, towing became obsolete when engines were fitted on boats and when railway transportation superseded the slow towing method. Since then, many of these towpaths have been converted to multi use trails. They are still named towpaths — although they are now only occasionally used for the purpose of towing boats.
Тарих
Ертеде ішкі су жолдары көлігі өзендерді пайдаланған, ал баржалар жел қолайлы болған кезде немесе өзен жеткілікті кең болғанда, желкендерді қолдана отырып, өтулеріне көмектесе алатын. Бірақ көп жағдайда мұндай мүмкіндік болмағандықтан, қайықтарды сүйреу үшін адамдар тобы жұмылдырылатын. Өзен жағалауларының көбісі жеке меншікте болғандықтан, мұндай топтар жағалау бойымен мүмкіндігінше жылжуға тырысатын, бірақ бұл қанағаттандырмайтын жағдай еді. Ұлыбритания өзендерінде, мысалы, Севернуң өзенінде, 1700 жылдардың соңында сүйреу жолы компанияларын құру арқылы жағдай жақсарды. Компаниялар өзен жағалауында сүйреу жолдарын салды, және төрт компания Бьюдли мен Коулбрукдейл арасындағы 39 км (24 миль) бөлігін осылайша жақсартты. Дегенмен, олардың барлығына ұнамады, себебі капиталдық шығындарды өтеу үшін пайдалануға ақы алынатын, және бұл бұрын баржалардың қозғалысы тегін болған өзендерде наразылық тудырды. Жасанды каналдар пайда болғаннан кейін, олардың көпшілігі аттарға арналған сүйреу жолдарымен салынды. Көптеген өзендер жасанды кесіктермен жақсартылды, бұл көбінесе бір уақытта сүйреу жолын салуға мүмкіндік берді. Дегенмен, Дон өзенінің кеме қатынасы 1751 жылы Тинслиден Ротерхамға дейін жақсартылды, бірақ осы бөлігіндегі ат сүйреу жолы 1822 жылға дейін аяқталмады. Авон өзенінде Стратфорд-апон-Авон мен Тьюксбери арасында сүйреу жолы ешқашан салынбады, және бу тіркемелері енгізілген 1860 жылдарға дейін қайықтарды қолмен сүйреу жалғасты. Сүйреу жолдары каналдың бір жағында болғанда ыңғайлы болған, бірақ кейде жер иелерінің қарсылығына байланысты жағын өзгертуге тура келді. Осылайша, Честерфилд каналындағы сүйреу жолы Осбертон қонысынан өтетін кезде оңтүстік жағалауға ауысады, себебі Осбертон залында тұратын Фолжамбс қайықшылардың өздерінің резиденциясына тым жақын өтуін қаламайды. Атты екінші жаққа жеткізу мәселесін шешудің бір жолы – жылқы жолы немесе айналма жол болды, онда жылқы бір жағынан пандусқа көтеріліп, көпірден өтіп, өзеннің екінші жағындағы, бірақ көпірдің сол жағындағы дөңгелек пандустан төмен түседі, содан кейін көпірдің тесігі арқылы өтіп, жолын жалғастырады. Бұл арқанды тасымалдау кезінде ажыратудың қажеті жоқ екендігін қамтамасыз етті. Сүйреу жолы құлыпқа жеткенде, оның құйрығында жаяу жүргіншілер көпірі болса, Авон каналының Стратфорд бөлігінде ат желісін ажыратпау үшін екі бөліктен тұратын көпірлер қолданылды. Арқан көпірдің екі жартысы арасындағы кішкентай саңылау арқылы өтті. Жылқы сүйреу жолы көпірдің астынан өткенде арқанның тозуы жиі кездесетін мәселе еді. Бұл көпірдің құрылысында терең ойықтардың пайда болуына әкелді, және көп жағдайларда құрылымды арканың бетіне бекітілген шойын пластиналармен қорғады. Бұл пластиналар да тез тозып, бірақ көпірдің тас құрылымын ауыстырудан оңай ауыстырылды. Ал бу және дизельдік қозғалтқыштармен жабдықталған кемелердің пайда болуы одан да қарапайым шешім ұсынды. Панама каналының шлюздары арқылы кемелерге көмектесетін "мұлалар" осы тұжырымдаманың заманауи мысалы болып табылады.
Қазіргі қолданысы
Жолдар велосипедшілер мен жаяу жүргіншілердің арасында танымал, және кейбіреулері атпен жүруге қолайлы. АҚШ-та қарлы қыста олар шаңғымен сырғанаушылар мен қар көлігін пайдаланушылардың арасында кеңінен танымал. Тарихи түрде жол ретінде салынбаған немесе қолданылмаған болса да, ацекия арналарының жағалаулары да демалысқа арналған танымал жолдар болып табылады.
Ұлыбритания
Ұлыбританияда көптеген каналдар жеке компаниялармен салынған, меншікке алынып, басқарылған, ал сүйрейтін жолдар каналдың заңды пайдаланушыларының игілігі үшін жеке меншік деп есептелген. 1948 жылы канал жүйесін мемлекеттік меншікке беру сүйрейтін жолдардың қоғамдық өту құқығына айналуына әкелмеді. 1968 жылғы Көлік туралы заң сияқты кейінгі заңнама, үкіметтің енді жауапкершілігіндегі ішкі су жолдарын күтіп ұстау міндеттемелерін анықтады, бірақ ол ешкімнің пайдалануы үшін сүйрейтін жолдарды ұстауға қатысты ешқандай міндеттемелерді қамтымады. Алайда, шамамен он жыл өткен соң, Британдық су жолдары сүйрейтін жолға кіру үшін рұқсат алу қағидасын жеңілдетіп, жаяу жүргіншілердің, балықшылардың және кейбір аймақтарда велосипедшілердің демалыс мақсатында пайдалануын ынталандыра бастады. Каналдарды демалыс үшін пайдаланудың үдемелі дамуы және коммерциялық көліктің төмендеуі сүйрейтін жолдардың барлық адамдарға, тек қайық жүргізушілерге ғана емес, ашық екендігін жалпы мойындауға алып келді. Сүйрейтін жолдарға еркін қол жеткізу тұжырымы 2012 жылы ағылшын және уэльс каналдарына жауапкершілікті Британдық су жолдарынан Canal & River Trust-қа беруге байланысты қабылданған заңнамада бекітілді. Canal & River Trust енді велосипед жүргізуге рұқсат қағазын талап етпейді. Дегенмен, барлық каналдың сүйрейтін жолдары велосипедшілерге қолайлы емес, әртүрлі пайдаланушылар тобы арасында қақтығыстар туындауы мүмкін, осыған байланысты "Жақсылықпен жүр, жылдамдықты азайту" сияқты науқандар жүргізілуде. Кейбір сүйрейтін жолдардың бөліктері Ұлттық велосипед желісіне енгізілді, және көп жағдайда бұл жер бетінің жақсаруына әкелді.