Кіріспе

Double Or Die – 1930 жылдардағы Ян Флемингтің супершпионы Джеймс Бондтың жасөспірім шағын бейнелейтін «Жас Бонд» сериясының үшінші романы. Чарли Хигсон жазған бұл роман Ұлыбританияда Puffin Books баспасынан 2007 жылдың 4 қаңтарында жарық көрді. 2007 жылдың 25 қазанында Waterstones кітап дүкені үшін эксклюзивті түрде арнайы қатты мұқабалы «Шектелген коллекционерлік басылым» шығарылды. Романның атауы 2007 жылдың 3 қаңтарында Лондонның Пикадиллидегі Waterstone’s кітап дүкенінде өткен ресми тұсаукесерде жарияланды. Халыққа дауыс беруге ұсынылған балама атаулар – «N.E.M.E.S.I.S.» және «The Deadlock Cipher» болды.

Сюжет

Хикаяның кіріспесі Хайгейт зиратында өтеді, онда профессор Алексис Фейрберн, Этон оқытушысы, қабір тасын іздеп жүргенде Вольфганг пен Людвиг Смиттер оны ұрлап кетеді. Фейрберн іздеген қағазды қалдырып кетеді. Оқиғаның өзі жас Джеймс Бонд пен оның досы Перри Мандевиллдің (Қауіп қоғамының жетекшісі) кешегі оқиғаларды еске түсіруімен басталады. Кенеттен Притпалға Фейрберннің Этоннан кеткені туралы хат келеді. Үй иесі Кодроуз бен директор Эллиот үшін «қателер» Фейрберннің ойсыздығы мен ерекшелігіне байланысты, бірақ Притпал көп ұзамай қателердің себепті болғанын түсінеді. Джеймс пен Притпал оларды шешу үшін жұмыс істейді. Біріншілері оңай, хаттағы кейбір қате есімдер (Люк Оливье мен Спекки Стивенс) «Жеті құпия нұсқауды шеш» дегенге аударылады. Алайда, олар Сесил Кодроуз тәркілеген хаттың бірнеше суретін алуы керек, содан ғана жалғастыра алады. Ақырында олар түсініп, жалғастыра береді. Олар екінші нұсқаудан келесі «Таймс» газетіндегі белгілі бір кроссвордты шешу керектігін анықтап, соңында «Гордиан түйіні» дегеніміз Притпалдың келесі кроссвордтар қоғамының кездесуіне «Гордиус» деген лақап есімді адам келеді дегенді білдіреді. Джеймс кездесуге келуге шешім қабылдайды, бірақ ол тек жүректер ойынын ойнайды, оның барысында Джеймс бес фунт жеңіп алады. Ол өзінің аты Айвар Петерсон екенін айтады, ол Кембридж университетінің профессоры. Алайда Джеймс пен Притпал оған сенбейді. Джеймс Перримен бірге Перридің әкесінің туған күніне арналған демалыста Кембридж университетіне баруға келіседі. Джеймс Лондонға барар алдында мектепте қарақшылық болады. Джеймс кірген адамның Фейрбернге қатысты бір нәрсені алып кетуге ниеттенгеніне сенімді. Джеймс Перримен бірге Лондонға кетуге шешім қабылдайды және бірден бір нұсқаудың шешілгенін біледі, бұл Фейрберн шын мәнінде ұрланғанын көрсетеді. Олар Лондонға бара жатқанда, сатылымдағы ескі Бентлиді көреді. Ақырында олар Лондонға жетеді және Джеймс Петерсонды іздеп Кембридж университетіне барады. Алайда, ол кеңсеге кіргенде, Петерсонның Апачи револьверінің штығымен өлтірілгенін біледі. Шын мәнінде, кісі өлтіруші әлі де бөлмеде, ал Джеймс оған шабуыл жасалмас бұрын қашып кетеді. Содан кейін Джеймс Петерсонның үстелінен алған хатты оқып, онда «Джон Шарнаж» деген есімді табады. Ол оның мәнін білгенше, Джеймс көрген кісі өлтіруші (Людвиг) өзінің серіктесімен (Вольфганг) келеді. Джеймс өзінің Бамфорд және Мартин көлігімен қашады, бірақ олар оны қуып жетеді және Джеймс өзенге құлайды. Ол жарылмай тұрып, көліктің астына жасырынып қалады. Джеймс суықтан есінен танып, ауруханада оянады. Кейін костюм мен аяқ киімді ұрлап, Джеймс Перридің үйіне қайта оралады. Екеуі «Джон Шарнаж» шын мәнінде сэр Джон Шарнаж екенін түсінеді, оның әкесі химиялық зауыттың иесі болған жергілікті кәсіпкер. Олар онымен кездесуге келеді, бірақ Джеймс профессор Петерсонның өлтірілген жерінен кетіп бара жатқан бала ретінде танылады. Шарнаж оларды бөлмеге кіргізеді, бірақ полицияға хабарласу үшін кеткенде, Джеймс пен Перри қашып кетуге тырысады. Олар Хакниге жетеді, онда Итон миссиясы және Притпал мен Томми Чонг жұмыс істейді. Топ жұмбақтың қалған бөлігін шешеді және екі нәрсені анықтайды – Корольдік хирургтар колледжінің 5-ші бөлмесін тексеру керек, содан кейін Хайгейт зиратына бару керек. Олар мұражайға барып, Чарльз Бэббидж туралы біледі, ол математикалық мәселелерді шешу үшін екі машинаны ойлап табуға тырысты, олар негізінен примитивті компьютерлер. Олар Шарнажтың осындай машинаны жасауға тырысып жатқанын анықтайды. Содан кейін олар Хайгейт зиратына барады. Вольфганг пен Людвиг зиратқа келеді, бірақ Джеймс пен Перри қашып кетіп, бөлініп кетеді. Джеймс олардың машинасының багажына жасырынып, тікелей Фейрбернді ұрлаған Шарнажға әкелінеді. Олар келгенде Джеймс олардың көлігін отқа түсіріп, ғимаратының ішіне кіреді. Джеймс тастап кеткен химиялық зауытта қалады және оны табудан бұрын қару ретінде пайдалану үшін калий бөтелкесін ұрлайды және қашып кетуге мәжбүр болады. Ол зауыттың заңсыз жер асты казиноға айналғандығын біледі. Джеймс шығу жолын іздеуге тырысады, бірақ казинода байлығын жоғалтқан америкалық жігіт оны рулеткада ақшасын қайтарып алуға мәжбүр етеді, бұл оның қашып кетуіне жол бермейді, бірақ Джеймс жеңіске жетеді және жігіт оған ұтыстың бір бөлігін беруге уәде береді. Джеймс ұсталып, Шарнажға әкелінеді, ол оны өлтіру керек деп шешеді. Ол үшін ол оны көп мөлшерде джин ішуге мәжбүрлейді. Мастықтан және бауыр зардап шегуден кейін Джеймс Людвиг пен Вольфгангпен Теміз өзеніне лақтырылу үшін баржаға сүйретіледі. Мастық күйде Джеймс кроссвордтың қалған бөлігін шешіп, оның есіміндегі «Bond» сөзіне «runner» сөзін және «m» әрпін қосу керектігін анықтайды, бірақ нәтижелерді түсіне алмайды. Ол Смиттерге калий банкасын лақтырып, Вольфгангтың қолынан жарақат алдырып, содан кейін өзенге секіріп құтылады. Құрлыққа шыққаннан кейін Джеймс мастықтан шаршап, Шығыс Лондондағы бір көшеде есінен танып жатады. Ол оянғанда өзін қыздар тобының қоршағандығын көреді, олар оны ұруға дайындалып жатыр. Алайда, сәйкес келуіне орай, ол күміс балық оқиғасы кезінде танысқан Ред Келлидің қаласында екенін біледі. Топтың жетекшісі Редтің кіші қарындасы Келли, ол бірден Джеймске көңіл бөлді. Джеймс Шарнаждың бизнесі бірнеше жыл бұрын тоқтағанын біледі, себебі жұмысшылар үнемі қайтыс болып жатқан, және Шарнажтың орыстармен компьютер жасау үшін келісім жасағаны анықталды, ол N.E.M.E.S.I.S. машинасы. Ред кездейсоқ түрде жұмбақтың соңғы бөлігін шешеді – Джеймс бұрын алған нәтижелердің бірі, Бруннермонд, ірі жарылыс болған жер екенін анықтайды, ол Корольдік доктардың жанында болды. Джеймс машина Корольдік доктарда, Аморас деп аталатын қайықта екенін түсінеді. Докқа келгеннен кейін Джеймс пен Келли қайыққа тығылып, Фейрбернді табады, содан кейін жақын жердегі жолаушылар кемесіне қашып, түндеуге шешім қабылдайды. Джеймске қызығушылық танытқан Келли оны балл бөлмесінде билеуге шақырады. Алайда, түнде Шарнаждың үй ішкі қызметшісі Дейтон мен орыс адам кемеге кіріп, оларды іздейді, бірақ Келлидің тобы оларды құтқарады. Олар Аморасқа қайта оралып, N.E.M.E.S.I.S. машинасының құрылысын жойып, Вольфганг пен Людвигті өлтіреді, содан кейін басшылық еткен орыс полковнигі Ирина «Бабушка» Седованы іздейді. Олар оны тастап кетілген пойыз туннелінде табады, онда Келли Джеймске сүйісқандықтан кейін оны іздейді. Ақырында олар Бабушканы табады, бірақ ол Джеймсті өлтіруге дайындалады. Джеймс оның күзетшісін өлтіріп, өзінің қалтасынан тапанша табады. Ол Бабушканың басына бағыттайды, бірақ оны кешіріп жібереді. Этонға оралғаннан кейін Джеймс америкалықтың уәдесін орындап, казинода жеңген ақшасын бергенін біледі. Джеймс Перри Мандевиллге бұрын көрген Бентлиді сатып алмақ екенін айтады.

Өндіріс

Чарли Хигсонның "Жас Бонд" 3-кітабының бастапқы жұмыс атаулары "Айды ату", "Үлкен түтін" және "Желтоқсанның алты күні" болды. Алғашқы басылымның 80 000 данасы атаудың құпиясын сақтау үшін арнайы фольгаға оралған күйінде дүкендерге жіберілді. Кітаптың 2007 жылдың 3 қаңтарындағы тұсаукесеріне дейін мұқаба суреті ресми түрде жасырынып тұрса да, 2006 жылдың тамызында бас сүйек пен сүйектерді қиылыстырып бейнелеу мұқабаға үміткер ретінде танылды.