Кіріспе

Жюльен Виктор Лахау (6 қыркүйек 1884 – 18 тамыз 1950) – бельгиялық саясаткер және коммунист белсендісі, 1945 жылдан 1950 жылға дейін Бельгия Коммунистік партиясының төрағасы болды. 1940–1944 жылдардағы неміс оккупациясы кезіндегі маңызды тұлға, ол соғыстан кейінгі «Корольдік мәселе» кезінде Бельгия монархиясын таратуды жақтаған белгілі бір адам болды. 1950 жылдың тамызындағы оның қазасы дағдарыстың қызу шағында бельгиялық роялистерге байланысты деп жиі айтылады, бірақ ресми түрде оның себебі анықталған жоқ.

Саяси ахуал

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Лахау Бельгия армиясында қызмет етті және Ресейдегі Бельгия экспедициялық корпусының құрамында болды, Ресей империясының әскерлерімен бірге Шығыс майданында күресті. Бельгияға қайтқаннан кейін ол Бельгияның жаңа Коммунистік партиясына қосылды. Көп ұзамай ол коммунист депутаты болды, ал кейін партия төрағасы қызметін атқарды. Ол республикалық идеяларды жақтаушы еді. Германияның Бельгияны оккупациялауы кезінде (1940–1944) Коммунистік партияның басшысы ретінде Лахау 1941 жылдың мамырында 100 мың адамдық ереуілге жетекшілік етті және тұтқындалды. Хюй қамалынан қашуға тырысқандары сәтсіз аяқталғаннан кейін, ол Маутхаузен концлагеріне жер аударылды. Лагерь 1945 жылы одақтастар тарапынан азат етілген кезде, ол денсаулығының нашарлауына қарамастан, тірі қалды.

Патшалық мәселесі мен қастандық

Бельгияның азат етілуінен кейін ұзаққа созылған саяси дағдарыс болды, ол «Корольдік мәселе» деп аталды. Бұл мәселе 1940 жылы нацистік Германияға бас ию туралы шешім қабылдағандықтан эмиграцияда жүрген король Леопольд III-нің монарх ретіндегі лауазымына оралу мүмкіндігіне байланысты туды. Дағдарыс 1950 жылы Леопольд Бельгияға оралғанда шиеленістің шыңына жетті, бірақ ол тез арада ұлы Бадуинге патшалық міндеттерді жүктеуге мәжбүр болды. (Бір жылдан кейін ол Бадуиннің пайдасына тақтан бас тарды.) 1950 жылдың 11 тамызында Бадуин парламенттің екі палатасының бірлескен отырысында регент ретінде конституциялық ант берді. Осы шара барысында, қатысқан коммунист депутаттардың бірі «Да здравствует республика!» (Республика жасай берсін!) деп айғайлады. Лахаут осы айқайдың авторы деп хабарланды, бірақ сол сәттегі жағдайдың шарбақтығына байланысты бұл мәлімдеме расталмады. Бір аптадан кейін, 1950 жылдың 18 тамызында Лахаут Сераингтегі үйінің алдында екі белгісіз қарулы адамдардың қолынан қаза тапты. Конституциялық дағдарыстың аясында Лахауттың өлімі, әсіресе солшыл ағымдарда, кеңінен наразылық тудырды. Ел бойынша ереуілдер ұйымдастырылып, оның жерлеу рәсіміне 300 мың адам қатысты. Коммунистік партияның «Кызыл ту» газеті «Корлық қылмыс! Коммунистік партияның жетекшісі, біздің құрметті жолдасымыз Жюльен Лахаут кеше Лео Рексистердің қолынан қаза тапты» деген тақырыппен жарияланды. Кейіннен бельгиялық роялист Франсуа Гуссенс кісі өлтірушілердің бірі ретінде танылды, бірақ оның оқ атып бағаны анық белгілі емес. 1993 жылы Бадуиннің інісі және мұрагері Альберт II ант бергенде ұқсас оқиға болды: либертариан Жан Пьер Ван Россем «Да здравствует Европейская республика, да здравствует Жюльен Лахаут!» (Еуропа республикасы жасай берсін, Жюльен Лахаут жасай берсін!) деп айғайлады. 2012 жылдың 19 шілдесінде Сенат кісі өлтіруге қатысты тарихи зерттеуді қаржыландыруды ұзарту туралы заң жобасын қарауға келісті. 2012 жылдың 17 тамызында министр Пол Магнетте зерттеуге 320 000 евро көлемінде федералдық үлес бөлетінін жариялады.

Танымал мәдениетте

1951 жылы редакциялық карикатурист Андре Жакэмот Жюльен Лахауттың өмірінен алынған комикс суретін жасады, ол "Jeunesse Belgique" журналында жарияланды. Солшыл драматург Жан Лувет Лахауттың қазасына арналған "Күнді қалтасында сақтап жүрген адам" атты пьеса жазды, ол 1982 жылы басылып шықты.