Кіріспе

Жаңа әлем маймылының түрлері

Ақ бетті саки (Pithecia pithecia), сондай-ақ Гуяна сакиі және алтын бетті саки деп те аталады, Жаңа әлем саки маймылының бір түрі. Олар Бразилияда, Француз Гвианасында, Гайанада, Суринамда және Венесуэлада таралған. Бұл түр орманның төменгі қабаттарында және төменгі жапырақ қаптамасында тіршілік етеді, негізінен жемістермен, жаңғақтармен, тұқымдармен және жәндіктермен қоректенеді. Олар көбінесе ағаштарда тіршілік ететін жануарлар және ағаштан ағашқа секіруге бейім (брахяция), бірақ азық іздегенде жерде де жүреді. Ақ бетті сакилер табиғи ортада шамамен 14 жыл өмір сүреді, ал тұтқында 36 жылға дейін өмір сүруі тіркелген. Сакилер күндіз белсенді болады және ауа райынан және ұшқыш жыртқыштардан қорғану үшін көп жапырақтары бар ағаштардың биік тармақтарында (15-20 м) ұйықтайды. 2014 жылы P. chrysocephala толық түр ретінде танылды.

Ұрықтандыру және жыныстық диморфизм

Тұтқында әйел ақ бетті сакилердің жұмыртқалық циклі шамамен 17 күнге созылады, ал жүктілік мерзімі 20–21 аптаға дейін жетеді. Бала туғаннан кейін анасы орташа есеппен 23 аптаға созылатын, сүттенуге байланысты туу қабілетінің жоғалу кезеңін басынан өткізеді. Ақ бетті сакилер жылына бір рет (көктемде) көбейеді және әдетте тек бір бала туады. Ақ бетті сакилердің түсі мен дене мөлшері бойынша айқын жыныстық диморфизмі байқалады. Әйелдердің шашы еркектерге қарағанда қысқа, түктері қоңыр сұр, ал мұрын мен ауыздың бұрыштарында ақ немесе ашық қоңыр жолақтары болады. Ал еркектердің түктері қара, маңдайы, беті және тамағы қызғылт ақ түсті. Олардың беттері әйелдерге қарағанда әлдеқайда ақ, сонымен қатар дене мөлшері жағынан ірілеу болады. Алайда, көптеген байқаулар олардың әдетте ата-аналар мен балаларынан тұратын 2-3 адамдық шағын топтарда жүретінін көрсетеді; олар таңертең және күндіз, ең белсенді кезде азық-түлік немесе басқа да ресурстарды іздеу үшін шамамен 0,5–1,25 мильдей қашықтыққа дейін саяхаттайды.

Диета

Бұл приматтар көптеген басқа приматтарға қарағанда ұзақ қашықтыққа саяхаттайды және тамақтандыру көздеріне қатысты талғампаз бола алады; олар көп мөлшерде жеміс беретін ағаштарды, Каппарис ағаштарын және су қоймалары бар ағаштарды жақсы көреді. Сакилер тұқымдар, жемістер, жапырақтар, бал, гүлдер, жәндіктер, кішкентай сүтқоректілер мен құстардан тұратын аралас диетамен қоректенеді және көбінесе липидтік құрамы жоғары тұқымдар мен өсімдіктерді пайдаланады.