Кіріспе

Сита Рам Гоелдің кітабы

"Калкутта Құран өтініші" кітабы Сита Рам Гоел мен Чандмал Чопра еңбегі, және Гоелдің "Үнді дауысы" баспасынан жарық көрген. Алғашқы басылымы 1986 жылы, екіншісі 1987 жылы, ал үшіншісі 1999 жылы жарыққа шықты. Бұл кітаптың негізгі тақырыбы – цензура, кітаптарға тыйым салу және Құран.

Химангу Кишор Чакраборттың хаты

1984 жылғы 20 шілдеде Х. К. Чакраборти Батыс Бенгалияның Ішкі істер департаментінің хатшысына хат жазып, Құранды тыйым салуды талап етті. Ол сол жылдың 14 тамызында тағы да хат жазды, бірақ жауап алмады. Чакраборти Үндістанның бөлінуінен кейін Бангладеште тұрып, соңынан Калькуттаға көшіп келді. Кейін Чакраборти Чандмал Чопрамен кездесті, ол да 1985 жылғы 16 наурызда Батыс Бенгалияның Ішкі істер департаментіне хат жазды. Бірақ Чопраның хатына да жауап келмеді. Сондықтан Чопра жоғары сотқа шағымдану туралы өтініш берді.

Чандмал Чопраның өтініші

Чандмал Чопра 1985 жылғы 29 наурызда Калькутта жоғары сотына шағымдама жолдап, Құранға тыйым салу туралы бұйрық алуға тырысты. Шағымдамада Үндістанның қылмыстық кодексінің 153А және 295А баптары, сондай-ақ қылмыстық процестік кодекстің 95-бабы мұсылмандар тарапынан исламды сынаған жарияланымдарға тыйым салу үшін жиі қолданылатыны айтылды және «бұрын Кітап иелеріне пұтқа табынушылардың қасиетті әдебиетіне тыйым салу және оларды өртеу құқығы болған» делінді. Чандмал Чопра Құранның «дін негізінде түрлі діни қауымдар арасындағы келіспеушілік, адірнелік, жекқұмарлық және жаман ниетті тудырады және адамдарды зорлық-зомбылыққа және қоғамдық тәртіпті бұзуға итермелейді» деп есептеді. Чандмал Чопра шағымдамасына «келіспеушілікті тудыратын» бірнеше ондаған Құран аяттарын қосты. Кітапта бұл Құран аяттары кітаптың басты тақырыптарының бірін көрсетеді делінген: «Бұл үзінділер кітапты жаман көрсету үшін Құранның әртүрлі тарауларынан таңдалған жоқ. Керісінше, олар Алланың маңызды мәселе бойынша айтқан сөздерінің толық тізімін ұсынады, атап айтқанда, сенушілердің сенбейтіндерге қатысты не нәрсені сенуі және не істеуі керек». 1985 жылғы 9 мамырдағы «The Telegraph» газеті Үкіметтің іске қатысуға ниеттенгенін хабарлады, ал Үндістанның заң министрі Ашок Сен және Бас прокурор іске қатысуға дайын екендіктерін білдірді. Мұсылман адвокаттары отырыстан кейін бұл іске наразылық білдірді. 10 мамырдағы «The Telegraph» газетінің хабарлауынша, Батыс Бенгалияның бас министрі бұл шағымдаманы «адам төңкерушілік әрекет» деп атады. Жаңа Делидегі Лок Сабхадағы басқа да саясаткерлер және Заң жөніндегі мемлекеттік министр шағымдаманы айыптады. Пәкістанның дін және аз ұлт өкілдері жөніндегі мемлекеттік министрі бұл шағымдаманы «діни төзімсіздіктің ең нашар мысалы» деп атап, Үндістан үкіметін «дін бостандығын қамтамасыз етуде Пәкістанның үлгісін» ұстануға шақырды. Алайда, 1985 жылдың мамырында шағымдама қабылданбады. Сот шешімінің мәтіні кітапқа енгізілген. Үндістан үкіметінің бас прокуроры және Батыс Бенгалияның бас адвокаты іске қатысып, Чопраның шағымдамасына қарсы дәлелдер келтірді. 1985 жылғы 18 маусымда Чандмал Чопра қайта қарау туралы өтініш берді, ол 21 маусымда қабылданбады.

Көтерілістер

Чандмал Чопраның өтініші Үндістан мен Бангладеште көптеген тәртіпсіздіктерге әкелді. The Statesman газеті Бангладештің шекаралық қаласында 1000 адамдық демонстрация кезінде "кем дегенде 12 адам қаза тауып, 100 адам жарақат алды, барлығы кедей индустар" екенін хабарлады. Дака қаласында кем дегенде 20 мың адам бұл өтінішке қарсы демонстрация ұйымдастырды. Демонстранттар Үндістанның жоғарғы комиссариаты кеңсесіне шабуылдауға тырысты. Содан кейін Кашмир мен Бихарда да тәртіпсіздіктер болды. Сот ісі жабылғаннан кейін, Шри-Нагарда өткен жаппай митингте Джамму және Кашмирдің бас министрі өтінішке рұқсат берген судья Падма Хастгирге қарсы шаралар қабылдауды талап етті. Бұл жаппай митингте бір адам қаза тауып, бірнеше адам жарақат алды. Мұсылман отбасылық құқығына араласуға қарсы "хартал" (халықтық наразылық) жарияланды, оның барысында барлық дүкендер мен колледждер жабылды.

Сита Рам Гоел

1987 жылғы 31 тамызда Чандмал Чопра полицияға ұсталды және 8 қыркүйекке дейін күзетпен ұсталды. Сита Рам Гоел тұтқындалудан қашу үшін жасырынуға мәжбүр болды. Авторлар бұл кітапта "Біз Құранның жариялануына тыйым салуға қарсымыз. Кітаптарға, діни болсын немесе басқа да, тыйым салудың нәтижесіз екенін нақты айтқымыз келеді. Құранға қатысты, біз оны мұсылман емес адамдардың көбі оқып, оның үйретімдерінің мәнін өз көзімен білуі керек деп санаймыз". Гоелдің айтуынша, кітап Үндістанда және шетелде үлкен қызығушылық тудырды. Гоел бұл кітапты зерттеу үшін алты хадистің урду тіліне аудармалары сияқты исламның бастапқы көздерін де оқыды. Бір тарауда Гоел Чингізханды, моңғолдарды және Тенгрині исламмен салыстырады.

БАҚ пікірі

"Таймс оф Индия" газеті Үмiт-шағым даулары кезінде Құранды мақтаған үш мақала жариялады. Гоелдің мәлімдемесінше, осы мақалаларға жауап жариялауға "Таймс оф Индия" газеті мүмкіндік бермеген. Гоел бас редактор Гирилал Джайнның себептерін ашуға болмағандықтан, мұны істей алмағанына өкініш білдіргенін айтады.