Кіріспе
Эфиопия империясындағы Шеваның билеушісі Асфа Воссен ( , ) – шамамен 1770 жылдан 1808 жылға дейін Эфиопия империясының Шева әкімі, Эфиопияның маңызды амхара ақсүйектерінің бірі. Ол Амма Иясустың ұлы болды; Мордехай Абир оның Амма Иясустың 48 баласының бірі екенін айтады.
Asfa Wossen (, ) was a ruler of Shewa of the Ethiopian Empire from about 1770 to 1808, an important Amhara noble of Ethiopia. He was the son of Amha Iyasus; Mordechai Abir notes that he was one of Amha Iyasus' 48 offspring.
Билік
Дональд Левиннің айтуынша, Асфа Воссен жастық шағын Менцтегі монастырда өткізді, онда ол «кене» деп аталатын дәстүрлі амхар поэзиясының жанрын меңгерді. Оның билік кезінде Шеваның Геше, Анциока, Ефрата, Морет және Марра Бите тәуелділіктеріне билігі күшейтілді. Бұл процестің бір қадамы Асфа Воссенді әкесінің кеңесімен Sost Lidet ілімін қабылдауға және Марра Бите мемлекетін бағындыруға итермеледі. Әбір Асфа Воссенді «соғыс басшысынан гөрі әкімші» деп есептейді, Шеваның Мерідазмахтарының әкімшілік жаңалықтарын атап көрсетеді. «Дегенмен, қажеттілік туғанда Асфа Воссен жақсы әкімші болғандай, сонымен қатар батыл және талантты жауынгер екенін дәлелдеді». Левин осы бағалаумен келіседі: «Ол Гондар монархтарының көптегеніне ұқсас билеуші болды, соғысқа барудың орнына діни ізденістерге және астанасын (Анкобарды) көркейтуге көбірек бейімділік танытты». Левиннің түсіндіруінше, бұл мейірімділік «оның өмірі қысқа болады деген монахтардың болжамының» салдары болды; бірақ мемлекеттік қазынаны таусылғандықтан «ол оны қайта-қайта толтыру үшін өмір сүрді». Асфа Воссен Шевадағы билігін нығайтуда белгілі бір жетістіктерге жеткенде, Гондардағы императорлық билік Шеваға көлеңке түсірді. 1784 жылы император Текле Гиоргис I әскері Вучаледегі оромоларды жеңіп, Башило өзенінің жағасында орналасты, Шеваға өтуге дайын тұрды. Патшалық жылнамаларында император әскерлерінің наразылығы болмағанда, ол алға жылжымаған болар еді, ал император Текле Гиоргис «жүрегін қатайтып, монастырлардың қақпаларын қиратып, найзаларын мен қылыштарын сындырып, Шева шекарасына қарай жорық жасады». Мордехай Әбірдің сөзіне сәйкес, өзара дос адамдар (және императорға генерал Вольде Селассидің көрсеткен қысымы) екеуі арасында бейбітшілік орнатуға көмектесті. Дональд Левин Асфа Воссеннің «осы жағдайды Шоандықтарға тән шеберлікпен шешкенін» қосты: бір жағынан, ол өзінің иеліктерін кеңейтсе, бұл олардың ортақ жауы – оромолардың есебінен болды деп мәлімдеді; екінші жағынан, ол «император мен оның қолбасшыларына көптеген сыйлықтар берді». Өмірінің соңғы жылдары Асфа Воссен көзі көрмей, қиындықтарға тап болды. Қайтыс болғаннан кейін денесі оның астанасы Анкоберде жерленді.