Кіріспе

Jungle дивизиясы – 1943 жылдың басында Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Австралия армиясы қабылдаған әскери ұйым. Бұл ұйым 1940 және 1941 жылдары немістер мен итальяндықтарға қарсы күрескен Жерорта теңізі мен Таяу Шығыс театрларындағы шөл далаларындағы бұрынғы науқандарда қолданылған стандартты британдық үлгідегі жаяу әскер дивизиясының әлдеқайда жеңіл нұсқасы болды. Jungle дивизиялары бұрын қолданылған британдық үлгідегі дивизияға қарағанда кішірек және ауыр қару-жарақ, көлік құралдары мен қолдау бөлімшелерінің азырақ санына ие болды, олардың құрамында бар болғаны 13 118 адам болды, бұл стандартты дивизиядан шамамен 4000-қа кем. Азайттырудың көп бөлігі әкімшілік, көлік және артиллерия бөлімдерінде орын алды. Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты аймағындағы жағдайлар Австралия армиясын бастапқыда бес жаяу әскер дивизиясын Jungle дивизиясына айналдыруға мәжбүр етті, бірақ кейін бұл сан алтыға дейін арттырылды. Jungle ұйымына айналған дивизиялардың арасында үш халықтық дивизия: 3-ші, 5-ші және 11-ші, сондай-ақ Австралия императорлық күштерінің (АИФ) үш дивизиясы: 6-шы, 7-ші және 9-шы дивизиялар болды. Кейбір түзетулерге қарамастан, бұл қайта ұйымдастыру 1944–1945 жылдары Жаңа Гвинея, Жаңа Британия, Бугенвиль, Аитапе-Уэвак және Борнеодағы Австралияның келесі операцияларында сәтті болды.

Австралия әскерінің қайта құрылуы, 1943 жыл

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде құрлықтағы соғыстың сипаты өзгергеніне байланысты Австралия армиясының құрамында маңызды өзгерістер болды. Польша мен Францияны жаулап алу кезінде неміс механикаландырылған бөлімшелерінің жетістігі австралиялық қорғаныс жоспарлаушыларын армияға бронетехникалық бөлімдер қажеттігіне көндірді. Олар 1941 жылы 1-ші бронетанкті дивизия құрылған кезде құрыла бастады. Екі милициялық атқыштар дивизиясы алдымен моторизацияланды, содан кейін 1942 жылы бронетанкті дивизияларға айналдырылды, ал жаяу әскерге қолдау көрсету үшін 3-ші армиялық танк бригадасы құрылды. Алайда, жапондық қауіп күшейгеніне жауап ретінде австралиялық күштер Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты аймағына шоғырландырылды, ал 1942 және 1943 жылдың басында Австралия императорлық күштерінің (AIF) дивизиялары 1940 және 1941 жылдары Солтүстік Африка мен Таяу Шығыстағы шөлдерде немістер мен итальяндықтарға қарсы болған алдыңғы науқандарында қабылдаған стандартты британдық армия ұйымын қолдана отырып соғысты. Ал милиция дивизиялары 1941 жылғы австралиялық ұйымды қолданды. Дегенмен, алғашқы науқандар қазіргі ұйымның джунглидегі соғысқа жарамсыз екенін көрсетті және 1943 жылдың ақпанында операциялық ортаның өзгеруіне байланысты Құрлық штабы үш түрлі дивизияның қажеттігін анықтады: бронетанкті дивизиялар, стандартты жаяу әскер дивизиялары және джунглидегі жаяу әскер дивизиялары. Джунгли дивизиясының ұйымы азайтылған әскер күшімен жұмыс істеді және бұрын қолданылған британдық үлгідегі дивизияға қарағанда ауыр қару-жарақ, көлік құралдары мен қолдау бөлімшелері аз болды, негізгі міндеттері – «әскер күші, көлік және байланыс» болды. Сонымен қатар, дивизиялық құрылымнан мүмкіндігінше көп әкімшілік персонал алынып тасталды, ал көлік құралдарының азаюы техникалық қызмет көрсетуге жұмсалатын күштерді және логистикалық қолдауды азайтуға әкелді. Әрбір батальонның көлемі қысқартылып, жаңа «тропикалық соғыс штатына» енгізілді, зениттік және тасымалдау взводтары таратылды, ал соңғысы төрт «Викерс» пулеметінен тұратын орташа пулемет взводына айналдырылды, ал 3 дюймдік минометтердің саны алтыдан сегізге дейін арттырылды. Стандартты дивизияда көптеген мотоциклдер, жүк көліктері мен механикаландырылған көліктер болғанымен, мұндай көліктер Оңтүстік-Батыс Тынық мұхитының жолдары жоқ, бұталы джунглілерінде және лайлы жолдарда шектеулі пайдалы болды. Осы мақсатта әрбір мылтық ротасы тек бір джип пен тіркемеге ғана шектелді, оның орнына «жаяу жылдамдығына» сүйеніп, көлік құралдарының орнына жергілікті тасымалдаушылармен, сондай-ақ әуе көлігімен және жабдықтаумен қамтамасыз етілді. Көлік құралдарының санын азайтумен қатар, көптеген жүк көліктері жеңіл көліктерге ауыстырылды, өйткені олар қиын жерлердегі тар жолдарды тиімдірек өте алады және қажет болған жағдайда саз, жұмсақ құм және арықтар арқылы қолмен жылжытуға болады. Қайта ұйымдастырудан кейін әрбір жаяу әскер батальоны батальон штабынан, әрқайсысы үш взводтан тұратын төрт мылтық ротасынан және сигнал, пулемет, миномет, танкіге қарсы, пионерлік және әкімшілік взводтарынан тұратын штаб ротасынан тұрады. Оның штаты 800-850 адамды құрады. Бұл өзгерістердің мақсаты тропикалық жағдайда қажет емес элементтерді немесе жапондық әуе күшінің және артиллериясының әлсіреуіне байланысты енді қажет емес элементтерді алып тастау арқылы жаяу әскер бөлімшелерінің тиімділігін арттыру болды. Сонымен қатар, бұл Австралия армиясының көлемін қысқартуға, соғыс экономикасы кеңейген кезде азаматтық өнеркәсіпке жұмыс күшін босатуға да қызмет етті. Шын мәнінде, джунгли дивизиясының штатында 13 118 адам болды, бұл стандартты дивизияға қарағанда шамамен 4000 адам аз. Бұл азаюдың көп бөлігі әкімшілік, көлік және артиллерия бөлімдерінде болды. Атап айтқанда, Таяу Шығыстағы ұрыстардың сипаты әр дивизияға бекітілген стандартты үш далалық артиллерия полкінің маңыздылығын көрсетті, бірақ Тынық мұхитында қаруды тасымалдау және жеткілікті оқ-дәрімен қамтамасыз ету қиындығы артиллерияның едәуір азаюына әкелді, әр дивизияда бір ғана далалық полк қажет деп саналды. Жаңа Гвинеядағы ең үлкен проблема логистикалық қолдау болды, өйткені аралда жолдар мен портық құрылыстар болмады, ал жер бедері әлемдегі ең қиын жерлердің бірі болды. Ішкі аймақтағы негізгі қозғалыс құралдары жаяу жүру болды, ал жабдықты тасымалдау және жараланғандарды эвакуациялау үшін жергілікті жүк тасымалдаушылар қажет болды. Джунгли дивизиясы армияны осы ортадағы операциялар үшін баптады. Ал бронетанкті дивизиялар мен Австралияны қорғап тұрған жаяу әскер дивизиялары өздерінің қазіргі құрамын сақтайтын болды. 1943 жылдың басында Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты аймағындағы жағдайлар Австралия армиясын бастапқыда бес жаяу әскер дивизиясын джунгли дивизияларына айналдыруға әкелді, бірақ кейін бұл сан алтыға дейін артты. Джунгли ұйымына айналдырылған дивизиялардың арасында үш милиция дивизиясы болды: 3-ші, 5-ші және 11-ші, сондай-ақ үш AIF дивизиясы: 6-шы, 7-ші және 9-шы. Бұл дивизиялар Австралияның жөнелтілген күштерінің көп бөлігін құрады, ал қалған дивизиялар негізінен үй қызметінде қолданылды, онда ашық жерлер оларға қолайлы болды, ал басқалары таратылды. Ірі бронетанкті бөлімдер джунглидегі соғысқа ерекше жарамсыз болды, соның салдарынан көпшілігі 1943 және 1944 жылдары қысқартылды немесе таратылды. Алайда, бұл ұйым тек орташа ғана сәттілікке жетті, өйткені ол үшін жоспарланған жағдайлар қайтадан орын алмады. Кейінірек тәжірибе көрсеткендей, қосымша артиллериялық қолдау қажет болды және бірқатар дивизиялар – 7-ші және 9-шы дивизиялар сияқты – кейіннен екі қосымша далалық артиллерия полкіне ие болды. Нәтижесінде, дивизиялар алынып тасталған артиллерия және танкіге қарсы бөлімдерді қайтару арқылы күшейтілді. Дегенмен, джунгли дивизиялары стандартты дивизиядан аз өрттік күшке ие болғанымен, олар тропикте күш көрсетуге жақсырақ жарады. Кейбір түзетулерге қарамастан, бұл қайта ұйымдастыру 1944–1945 жылдары Жаңа Гвинея, Жаңа Британия, Бугенвиль, Айтапе-Вевак және Борнеодағы кейінгі австралиялық операциялар кезінде сәтті болды. Джунгли дивизияларын құру Австралия армиясы үшін маңызды болды, өйткені бұл оның күштерінің көп бөлігі соғысатын жағдайларға қатысты ерекше ұйымды қабылдаған тарихындағы алғашқы рет болды, британдық доктринаны ғана емес. Бұрын күштік құрылым британдық армияның ықпалымен болды, ал жергілікті жағдайларға сәйкес ұйымды қабылдау лондондық империялық биліктерден өсіп келе жатқан ересексіздік пен тәуелсіздікті көрсетеді. Алайда, бұл джунглидегі соғысқа белгіленбеген құралымдардың бұрынғы жабдықтар мен штатталу деңгейінде қалуына әкелді. Нәтижесінде, олардың құрылымы Австралиядағы операцияларға жақсырақ сәйкес болғанымен, енді оларды жапондықтарға қарсы қолдану мүмкін болмады. Осының салдарынан, күрестің ауыртпалығы күшін жоғалтқан формациялардың үстіне көшті, ал армияның қалған бөлігі гарнизондық міндеттерге жіберілді. Бұл көбінесе қол жетімді шектеулі әскер күшіне байланысты болды, ал армия джунгли дивизияларындағы шабуылдық күшін шоғырландыруға мәжбүр болды, ал Австралияда қалған күштер шетелде қызмет етуге жарамсыз әскерлермен жабдықталды.