Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нацистік партияның ықпалды ерте мүшесі (1884–1923)
Influential early member of the Nazi Party (1884–1923)
Людвиг Максимилиан Эрвин фон Шейбнер Рихтер (лат. Ludvigs Rihters) (21 қаңтар 1884 [ескі стиль бойынша 9 қаңтар 1884] – 9 қараша 1923) – Балтық немісі, саяси белсенді және Нацистік партияның ықпалды ерте мүшесі. Шейбнер Рихтер Ресейден шыққан Балтық немісі, 1905 жылғы Ресей революциясына қарсы күресіп, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Императорлық неміс армиясында қызмет еткен, армян геноцидінің куәсі болған және оның құжаттамасын жасаған. Ол Aufbau Vereinigung ұйымын құрған және соғыстар аралық кезеңнің басында нацизмнің жетекші идеологы болды. Шейбнер Рихтер Адольф Гитлерге зор ықпал еткен және оның жақын серігі болды, сонымен қатар партияның алғашқы кезеңдерін қаржыландыруға көмектескен нацистік партияның белсенді мүшесі болды. Шейбнер Рихтер 1923 жылғы қарашада «Бир-холл» төңкерісі кезінде қаза тапты, ал Гитлердің «Менің күресім» атты еңбегінің бір бөлігі оған арналды. 1933 жылы Нацистік Германия құрылғаннан кейін ол «қан куәсі» (Blutzeuge) және ұлттық батыр мәртебесіне ие болды. Гитлер төңкеріс кезінде полициядан қаза тапқан 15 нацисттің ішінде Шейбнер Рихтерді «орнын толтыра алмайтын» жалғыз адам деп атады.
Ludwig Maximilian Erwin von Scheubner Richter (Latvian: Ludvigs Rihters) (21 January 1884 [O. S. 9 1884] – 9 November 1923) was a Baltic German political activist and an influential early member of the Nazi Party. Scheubner Richter was a Baltic German from Russia and fought against the Russian Revolution of 1905 before serving in the Imperial German Army during World War I, witnessing and producing documentation of the Armenian genocide. He was the founder of the Aufbau Vereinigung and a leading ideologist of Nazism at the beginning of the Interwar period. Scheubner Richter became a key influence and close associate of Adolf Hitler, and an activist of the Nazi Party instrumental in securing financing for its early stages. Scheubner Richter was killed during the Beer Hall Putsch in November 1923 and part of Hitler's Mein Kampf was dedicated to him. He was elevated to status of Blutzeuge ("blood witness") and national hero upon the founding of Nazi Germany in 1933. Of the 15 Nazis who were killed by the police during the coup, Hitler described Scheubner Richter as the only one who was "irreplaceable".
Ерте өмір
Людвиг Максимилиан Эрвин Рихтер 1884 жылғы 21 қаңтарда Ресей империясының Рига қаласында неміс музыкантының және балтық немісі анасының ұлы болып дүниеге келді. Рихтер өмірінің көп бөлігін Ливония губерниясында өткізді және 1904-1906 жылдары Рига политехникалық институтында химияны оқыды. 1905 жылғы Ресей революциясы кезінде Рихтер үкіметті қолдайтын жеке армияға қосылды және өзі қорғауына міндеттелген зауыт иесінің қызы – Матильда фон Шёбнерге үйленді. Матильда одан 19 жас үлкен, ақсүйек әйел болды. 1907 жылы революция аяқталғаннан кейін Рихтер Германияның Бавария штатындағы Мюнхен қаласына көшіп, оқуын жалғастырып, доктор-инженер дәрежесін алды. 1912 жылы әйелінің туысының қабылдауымен оның тегіне «Шёбнер» префиксі қосылды, бұл ежелгі неміс әдеті бойынша тегін ақсүйектендірудің бір түрі еді.
Ludwig Maximilian Erwin Richter was born on 21 January 1884 in Riga, Russian Empire, the son of a German musician and a Baltic German mother. Richter lived a large part of his early life in the Governorate of Livonia, and studied chemistry at the Riga Polytechnical Institute from 1904 to 1906. Richter joined a pro government private army during the Russian Revolution of 1905 and married Mathilde von Scheubner, the daughter of the owner of a factory he was tasked with protecting. Mathilde was 19 years his senior and a noblewoman. After the conclusion of the revolution in 1907, Richter moved to the German city of Munich, Bavaria, where he continued his studies and became a Doktoringenieur. In 1912, Scheubner was prefixed to his own name upon adoption by one of his wife's relatives, an old German form of having one's lineage ennobled.
Бірінші дүниежүзілік соғыс және армян геноциді
1914 жылғы 10 тамызда, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін көп ұзамай, Шейбнер Рихтер Бавария армиясына ерікті болып қосылды және Батыс майданындағы 7-ші жеңіл атқыштар полкіне (Chevauleger Regiment) тағайындалды. Алайда, 1914 жылдың қарашасынан бастап Шейбнер Рихтер Шығыс майданына ауыстырылды, онда Германия Ресей империясының әскерімен соғысып жатты. Оның жоғарғы шені бар бірі оның орыс тілін білетінін анықтағаннан кейін ол осы майданға жіберілді. 1914 жылдың желтоқсанында Шейбнер Рихтер Түркияның Эрзерум қаласында Германияның вице-консулы болды, доктор Пауль Шварцты алмастырды. Немістер Осман империясының Карс маңындағы орыс бекіністеріне шабуыл жасау кезінде жасырын кіруге үміттенді, бірақ операция күтілгендей сәтті болмағандықтан тоқтатылды. Ресейлік қарсылық Кавказға енуді мүмкін емес етті, ал Шейбнер Рихтер соғыстың соңына дейін Түркияда консул қызметін атқара берді. Осы қызметте болғанда, Шейбнер Рихтер түріктердің армяндарды жаппай қырғынын армян геноцидінің бір бөлігі ретінде құжаттады. Ол сол кезде армяндарды жер аударуға және одан кейінгі қырғынға қарсы ең ашық сөйлеген адамдардың бірі саналды. Шейбнер Рихтер депортациялардың "ұлттық жеккөрушілікке" негізделгенін және мұндай сапардан ешкімнің аман қалмайтынын сенді. Шейбнер Рихтер депортацияларды "жою" саясаты деп қорытындылады. Ол әр түрлі уақытта неміс үкіметінен армяндардың мәселесін шешуге араласуды талап етті, бұл Талаат паша мен Йоханнес Генрих Мордтманның кездесуіне әкелді. Кездесуде Талаат паша армяндардың жер аударылуы олардың қауіпсіздігі үшін жасалғанын мәлімдеді. Дегенмен, 1915 жылғы 15 маусымда Талаат Элазыг, Битлис және Диярбақырда жер аударылған армяндарды қорғауға бұйрық берді, бұл бұйрықты Эрзерумнан келген армян депортациясының конвойына шабуыл жасалғанымен түсіндірді. Бұл Эрзерумдағы депортацияларды тоқтатпады, бірақ 1915 жылдың тамызына қарай Шейбнер Рихтер өзінің консулдық округінде армяндардың жоқ екенін мойындады. Қазан айында оның орнын Фридрих Вернер Граф фон дер Шуленбург басты. Фон Шейбнер Рихтер жеке армяндарды құтқаруға қол жеткізді, бірақ Константинополь мен Берлиндегі оның араласуы нәтижесіз болды. Константинопольдегі елшіліктің хатына қосылған жазбалардан көрініп тұрғандай, оның армяндарға қатысты мінез-құлқы тіпті саяси жағдайға сәйкес келмейтін және дүниеден безгендей саналды.
On 10 August 1914, shortly after the outbreak of World War I, Scheubner Richter joined the Bavarian Army as a volunteer and was assigned to the 7th Chevauleger Regiment on the Western Front. However, Scheubner Richter was relocated to the Eastern Front from November 1914, where Germany was fighting the Imperial Russian Army, after one of his superiors discovered his knowledge of the Russian language. In December 1914 Scheubner Richter became the German vice consul of Erzerum, Turkey, succeeding Dr. Paul Schwarz The Germans hoped to infiltrate during an Ottoman offensive on Russian fortifications in Kars, but the operation was cancelled when the Ottomans were not as successful as expected. Russian resistance made infiltration of the Caucasus impossible, and Scheubner Richter remained working as a consul in Turkey for the remainder of the war. While holding that post, Scheubner Richter also documented the Turkish massacres of Armenians as part of the Armenian genocide. At the time, he was considered one of the most outspoken individuals against the deportations and subsequent massacres of Armenians. Scheubner Richter believed that the deportations were based on "racial hatred" and that none could survive such a journey. Scheubner Richter concluded that the deportations were a policy of "annihilation". At various times he demanded the German government intervene on behalf of the Armenians which lead to a meeting between Talaat Pasha and Johannes Heinrich Mordtmann [de]. In the meeting, Talaat Pasha claimed that the deportations of the Armenians were for their own safety. Nevertheless, on 15 June 1915, Talaat ordered the protection of the deported Armenians in Elazığ, Bitlis and Diyarbakır, explaining this order by the fact that a convoy of Armenian deportees coming from Erzurum had been assaulted. This didn't stop the deportations in Erzurum, though, and by August 1915, Scheubner Richter acknowledged that there were no Armenians present in the district of his consulate. In October, he was succeeded by Friedrich Werner Graf von der Schulenburg. Von Scheubner Richter did manage to save individual Armenians, but his interventions in Constantinople and Berlin were ineffective. As the marginal notes to his letter in the Embassy of Constantinople show, his behaviour towards the Armenians was even regarded as unworldly and not appropriate to the political situation.
Нацистік іс-әрекет
1918 жылы Шёубнер Рихтер мен Альфред Розенберг Германия армиясымен бірге Ресейден Германияға көшіп келді және Aufbau Vereinigung (Қайта құру ұйымы) мүшелері болды. Бұл ұйым ақ орыс эмигранттары мен ерте нацистерден құралған, радикалды оңшыл конспираторлық ұйым еді. Aufbau Vereinigung Веймар Германиясы мен Кеңес Одағы үкіметтерін құлатып, авторитарлық радикалды оңшыл режимдерді орнатуды көздеді. Ұйым мүшелері бірнеше террористік акт жасады, соның ішінде Германияның сыртқы істер министрі Вальтер Ратенауды өлтірді. 1920 жылдың наурыз айында Шёубнер Рихтер Капп төңкерісіне қатысып, Мюнхенге қашуға мәжбүр болды, онда ол нацистік партияға қосылды. Ол потенциалды қаржы демеушілерімен кең байланыс орнатып, көп ұзамай партияның маңызды тұлғасына айналды.
In 1918, Scheubner Richter and Alfred Rosenberg moved to Germany from Russia with the returning German Army and became members of the Aufbau Vereinigung (Reconstruction Organisation), a far right conspiratorial organisation composed of White Russian émigrés and early Nazis. The Aufbau Vereinigung sought to overthrow the governments of Weimar Germany and the Soviet Union to install authoritarian far right regimes, and its members committed a number of terrorist acts, including the assassination of German Foreign Minister Walther Rathenau. In March 1920 Scheubner Richter took part in the Kapp Putsch which necessitated his fleeing to Munich, where he became a member of the Nazi Party. He had extensive contacts with potential financial contributors and soon became a leading personality in the party.
Өлім
Шёбнер Рихтер екі мың НСДАП мүшесімен бірге Мюнхендегі Фельдхернхоллге шеру жасап, «Бир-холл путшы» акциясына қатысты. 1923 жылдың 9 қарашасында Шёбнер Рихтер Гитлермен қол ұстасып келе жатқанда, өкпесінен оқ тиіп, Пуч кезінде қарулы күзетшілерге қарай бет алғанда дереу қаза тапты. Шёбнер Рихтердің денесі құлағанда Гитлер жерге түсіп, оң иығы шығып кетті. Шёбнер Рихтер «Бир-холл путшы» кезінде қаза тапқан жалғыз «бірінші деңгейдегі» нацистік көшбасшы болды, ал Пуч кезінде қайтыс болған партияның ерте мүшелерінің ішінде Гитлер Шёбнер Рихтерді жалғыз «орнын толтыра алмайтын шығын» деп атады. Гитлердің «Менің күресім» кітабының бірінші бөлімі Шёбнер Рихтер мен Пуч кезінде қаза тапқан басқа он бес адамға арналған. Шёбнер Рихтердің өлімінен кейін Aufbau Vereinigung тез құлдырады, ал НСДАП-пен интеграциялануы нәтижесінде ұйымның көптеген ресейлік мүшелері антиславизм мен Lebensraum идеяларының күшеюіне байланысты оны тастап кетті. 1933 жылы нацистік Германияның құрылуы Шёбнер Рихтердің ұлттық батыр ретінде құрметтеле бастауына әкелді. Шёбнер Рихтер ең танымал Blutzeuge-лердің бірі болды – бұл термин НСДАП билікке келгенге дейін өлтірілген және нацистік қозғалыстың шейіттері саналған нацистерге қолданылды. Шёбнер Рихтердің есімі «Бир-холл путшы» кезінде қаза тапқан нацистердің есімдерімен бірге Фельдхернхоллға орнатылған тақтада жазылды. Тақтаны SS әскерлерінің құрмет қарауы күзетіп тұрды, ал өтетін әр адамнан Гитлермен амандасуы күтілді. Германияның көптеген қалаларындағы көптеген көшелер Шёбнер Рихтердің есімімен аталды. 1935 жылы Мюнхендегі Кенигсплацта Шёбнер Рихтер мен басқа Blutzeuge-лердің саркофагтарын орналастыру үшін Ehrentempel («Құрмет ғибадатханалары») салынды.
Scheubner Richter was a participant in the Beer Hall Putsch, marching on the Feldherrnhalle in Munich along with two thousand NSDAP members. On 9 November 1923, Scheubner Richter, walking arm in arm with Hitler, Richter was shot in the lungs and died instantly as he and others marched toward armed guards during the Putsch. Hitler was brought down and his right shoulder was dislocated as Scheubner Richter's body fell after being shot dead. Scheubner Richter was the only "first tier" Nazi leader to die during the Beer Hall Putsch, and of all the early party members who died in the Putsch, Hitler claimed Scheubner Richter to be the only "irreplaceable loss". The first part of Hitler's book, Mein Kampf, is dedicated to Scheubner Richter and the other fifteen men who died in the Putsch. The Aufbau Vereinigung declined rapidly after Scheubner Richter's death, and its increasing integration with the NSDAP saw most of its Russian membership abandon the organization over the growing notions of anti Slavism and Lebensraum. In 1933, the establishment of Nazi Germany led to Scheubner Richter being venerated as a national hero. Scheubner Richter was one of the most prominent Blutzeuge, a term for Nazis killed before the NSDAP's rise to power who were considered martyrs of the Nazi movement. Scheubner Richter's name was featured on a panel attached to the Feldherrnhalle with the names of the Nazis who died in the Beer Hall Putsch. The panel was guarded by an honor guard of the SS, and every passer by was expected to perform the Hitler salute. Numerous streets in towns across Germany were renamed after Scheubner Richter. In 1935, the Ehrentempel ("Honor Temples") were erected at Königsplatz in Munich to house the sarcophagi of Scheubner Richter and the other Blutzeuge that died in the Beer Hall Putsch.